پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 مهر 1396
  • 2017 Oct 22
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 618
دیروز: 2057
ماه جاری: 37080
امسال: 202905
کل: 774779
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 22/4/1393 - 17:33
کد درس: 445 تعداد بازدید: 837 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه 93 ـ دوشنبه 29/2/93

نقد نظریه‌ی محقّق نائینی رحمه الله

گرچه همان‌گونه که بیان کردیم در مثل أحرَقَ و قتَلَ می‌توان قتل و إحراق را به فاعل تولیدی نسبت داد؛ زیرا هیچ واسطه‌ی مختاری در میان نیست، لذا می‌توان بدون هیچ مجازی بیان کرد که «أحرَقَ زیدٌ فلاناً» یا «قَتَلَ زیدٌ فلاناً» ولی این معنا در لاضرر امکان ندارد؛ زیرا واژه‌ی ضرر اسم مصدر است و حیثیت حدوثی ندارد، در حالی ‌که در مثال‌هایی مانند إحراق و قتل حیث حدوثی وجود داشت. اگر به جای ضرر واژه‌ی ضرّ وجود داشت می‌توانستیم بگوییم «ضرّ زیدٌ فلاناً» زیرا ضرّ معنای حدوثی دارد، امّا ضرر که حیثیت حدوثی آن سلب شده است و اسم مصدر است نمی‌تواند به فاعل غیر حقیقی منتسب شود؛ یعنی زیدی که با دادن سمّ به عمرو به او ضرر وارد کرده است نمی‌تواند فاعل قرار گیرد و گفته شود «ضرر زیدٌ» و بطلان آن روشن است و وجدان لغوی آن را نمی‌پذیرد.

روش چهارم: راهکار آخوند رحمه الله

در این راهکار، نفی حکم به لسان نفی موضوع (ضرر) رخ داده است. گاهی صریحاً حکم یا صفتی نفی می‌شود و مثلاً ‌گفته می‌شود رهبانیت در اسلام حکمی ندارد یا نماز در غیر مسجد برای همسایه‌ی مسجد کمالی ندارد و گاهی نفی حکم یا صفت با نفی موضوع ادعاءً محقق می‌شود، چنان‌که در «يَا أَشْبَاهَ الرِّجَالِ وَ لَا رِجَال»‏ این‌گونه است یا در «لَا صَلَاةَ لِجَارِ الْمَسْجِدِ إِلَّا فِي المَسْجِد» که نفی حکم یا صفت با نفی موضوع ادعاءً محقّق شده است .

مرحوم آخوند معتقدند این روش ابلغ از آن است که از ابتدا نفی حکم یا صفت شود. در لاضرر نیز نفی حکم به لسان نفی موضوع رخ داده است؛ یعنی به عنوان مثال، نفی وجوب برای وضوی ضرری یا نفی سلطنت برای سلطنت‌های ضرری محقّق شده است، البته نه اینکه حکمی که موضوع آن خودِ ضرر است نفی شود، لذا اگر مثلاً در روایتی بیان شود که «مَن ضَرّ مسلماً یجب علیه جُبرانه» این حکم که بر خودِ ضرر مترتب است منتفی نمی‌شود، بلکه احکامی که در مثل وضو یا غسل ضرری یا ... است نفی می‌شود.

از آنجا که موضوع حدیث لاضرر همان ضرر است و اگر ضرر نفی شود لازمه‌اش آن است که احکام ضرر برداشته شود؛ مثلاً در مثال بالا وجوب جبران برداشته شود در حالی ‌که قطعا‌ً مراد این نیست و می‌دانیم موضوع مقتضی حکم خود است، لذا جناب آخوند رحمه الله برای فرار از این مشکل فرض می‌کنند موضوعی که در ما نحن فیه منفی است موضوعی است که احکام ضرریه بر آن مترتب می‌شود، مثل وضو که متعلق وجوب است و «لاضرر» عنوان برای این وضوی ضرری است. لذا خودِ ضرر حقیقتاً موضوع نیست تا نفی شود، بلکه عنوان برای متعلقات و موضوعات ضرری از قبیل وضو، غسل، بیع و ... است. در حقیقت شارع می‌فرماید: «لا وضوءَ ضرریّ» یا «لا صلاة ضرریّة» یا «لا غسلَ ضرریّ» و ... و همه‌ی این‌ها موضوعات را تحت عنوان «لاضرر» بیان کرده است و در نتیجه با نفی وضوی ضرری، در حقیقت حکم آن برداشته شده است که وجوب می‌باشد و لامحاله لاضرر، نفی حکم به لسان نفی موضوع است.

مرحوم آخوند رحمه الله در کفایة دو مثال «يَا أَشْبَاهَ الرِّجَالِ وَ لَا رِجَال‏» و «لَا صَلَاةَ لِجَارِ الْمَسْجِدِ إِلَّا فِي المَسْجِدِ» را ذکر کرده‌اند و ما نحن فیه را نیز این‌گونه دانسته‌اند، امّا در حاشیه‌ی ایشان بر رسائل، ما نحن فیه را به مثل عبارت «لَا رَهْبَانِيَّةَ فِي الْإِسْلَامِ» یعنی «لا قمار و لا سرقة و لا أكل أموال النّاس بالباطل في الإسلام» تشبیه کرده‌اند.

به نظر ما تشبیه ما نحن فیه به مثل «لَا رَهْبَانِيَّةَ فِي الْإِسْلَامِ» درست نیست؛ زیرا ذیل «فی‌الاسلام» در «لَا رَهْبَانِيَّةَ فِي الْإِسْلَامِ» ممکن است قرینه‌ای باشد که موجب شود آن را نفی موضوع به اعتبار نفی حکم قلمداد کنیم؛ یعنی رهبانیتی که مسیحیت داشتند در اسلام وجود ندارد و حکمی بر آن مترتب نیست و اگر با انتساب به اسلام انجام گیرد از باب بدعت حرام است، امّا در «لاضرر» ذیل «فی‌الاسلام» جز در روایتی که سند آن تام نبود ذکر نشده بود، لذا باید «لاضرر» را بدون قید «فی‌الاسلام» در نظر بگیریم. امّا در دو مثال دیگر که در کفایة ذکر کردند از این حیث مشکلی وجود ندارد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و سوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved