پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 26 آذر 1396
  • 2017 Dec 17
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1156
دیروز: 1498
ماه جاری: 31731
امسال: 268944
کل: 840818
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 21/4/1393 - 17:47
کد درس: 437 تعداد بازدید: 784 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه 85 ـ یک‌شنبه 14/2/93

بررسی کلام مرحوم اصفهانی

قبل از آنکه ادامه‌ی فرمایشات محقّق اصفهانی و تحقیق نهایی ایشان را بیان کنیم، می‌توانیم در مقابل فرمایشات محقّق اصفهانی رحمه الله بگوییم: شقّ اوّل کلام شما را می‌پذیریم و معتقد می‌شویم اصالت و تبعیت در مرحله‌ی ثبوت وجود دارد، امّا نه به صورتی که گرفتار محذور تعدّد نسبت شویم بلکه می‌گوییم:

طبق فرمایش محقّق اصفهانی رحمه الله نسبت واحده‌ی هیأت می‌تواند منتزع از دو نسبت باشد. با توجه به این معنا عرض می‌کنیم اگر دو نسبتِ منشأ انتزاع نسبت واحده، در عرض یکدیگر باشند نسبت منترعه مدلول هیأت تفاعل است و اگر دو نسبتِ منشأ انتزاع نسبت واحده، در طول یکدیگر باشند به این معنا که یکی اصلی و دیگری تبعی باشد، نسبت منتزعه‌ مدلول هیأت مفاعله است. یا به تعبیر دیگر آن نسبتی که از دو نسبت مستقل انتزاع می شود نسبت تفاعلی می‌باشد و نسبتی که از دو نسبت اصیل و تابع به دست می‌آید نسبت مفاعله است.

بنابراین محذوری که فرمودند پدید نمی‌آید.

نظریه‌ی محقّق اصفهانی رحمه الله در معنای باب مفاعله

متأسفانه عبارات ایشان روشن و گویا نیست و دارای فراز و نشیب است، ولی آنچه از مجموع عبارات ایشان می‌توان استفاده کرد آن است که ایشان فرق بین هیأت مجرد و هیأت مزیدٌ فیه از باب مفاعله را چنین بیان می‌کند که هیأت در ثلاثی مجرد، وضع برای یک نسبت شده است و از این حیث که این نسبت، لازم یا متعدّی بنفسه یا به حرف جر باشد لابشرط است، امّا هیأت مفاعله برای تعدّی به دیگری وضع شده است به نحوی که خودِ هیأت، کافی برای افاده‌ی تعدّی است. مثلاً «جالَسَه» در ثلاثی مجرد «جَلَسَ» به معنای «نشست» است و به دیگری کاری ندارد، وقتی به باب مفاعله (جالَسَه) می‌رود دارای مفعول خواهد بود و به نفس هیأت، مادّه از فاعل به مفعول سرایت می‌کند، یا در «کتَبَ» که می‌توان با حرف جر ثلاثی مجرد آن را متعدی نمود (کتَبَ الیه)، هیأت مفاعله‌ی آن (کاتَبَه) به خودی خود و بنفسها این کار را انجام می‌دهد. یا در «خدَعَ» که به خودیِ خود متعدی است (خدَعَه؛ او را فریب داد) و هیأت ثلاثی مجرد ابای از تعدیه به غیر ندارد، امّا وقتی به باب مفاعله می‌رود و «خادَعَه» می‌شود، این تغییر در آن صورت گرفته است که در باب مفاعله خودِ هیأت بنفسها افاده‌ی تعدیه می‌کند و تعدیه از حیث هیأت استفاده می‌شود و چنین تعدیه‌ای با تعدیه‌ی بالذات ثلاثی مجرد متفاوت است و این معنا را افاده می‌کند که فاعل، متصدّی انهاء مادّه به مفعول است.

بعضی مقصود ایشان را چنین تفسیر کرده‌اند که فاعل تقصّد رساندن مادّه به مفعول دارد و لکن در عبارات محقّق اصفهانی رحمه الله از واژه‌ی قصد استفاده نشده و تنها از تعبیر تصدّی استفاده شده است. بنابراین فرق «خدَعَه» با «خادَعَه» در این است که «خدَعَه» یعنی فریب به دیگری رسید؛ چه فاعل در مقام تصدّی رساندن ماده به مفعول باشد و چه نباشد، امّا «خادَعَه» به معنای آن است که فاعل در مقام تصدّی رساندن مادّه به مفعول است. لهذا در «ضَرَبَ زیدٌ عمرواّ» بیان نمی‌شود که فاعل در مقام تصدّی رساندن فعل به مفعول بوده است، در حالی که در «ضارَبَ زیدٌ عمرواً» این معنا بیان می‌شود.

در نتیجه: در روایت «لاضَرَرَ و لاضِرارَ»، «لاضرر» به معنای نفی و عدم وجود ضرر است؛ چه فاعلی در مقام تصدّی باشد چه نباشد و چه قصدی باشد چه نباشد، امّا «لاضرار» یعنی کسی نمی‌تواند در مقام تصدّی رساندن ضرر به دیگری باشد و چون سمرة بن جندب لجاجت می‌کرد، حضرت صلّی الله علیه وآله فرمودند: «إِنَّكَ رَجُلٌ مُضَارّ» یعنی تو متصدی ضرر رساندن به دیگری هستی.

کلام شهید صدر نسبت به فرمایش محقّق اصفهانی رحمهما الله

فرمایش محقّق اصفهانی مورد نقد و بررسی محقّقین بعد از ایشان قرار گرفته است. مفصّل‌ترین نقادی از جانب شهید صدر رحمه الله ارائه شده است. شهید صدر کلمات محقّق اصفهانی رحمهما الله را به سه مقطع تقسیم نموده است:

1. مقطعی که محقّق اصفهانی رحمه الله مدّعای خود را با تمسّک به استظهار و تبادر اثبات می‌کند.

2. مقطعی که در آن به مشهور نسبت داده که اصل در مفاعله فعل بین الاثنین است (و ردّ قول مشهور).

3.  مقطع سوم چیزی است که محقّق اصفهانی رحمه الله در «و التحقیق» ذکر کردند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هشتاد و پنجم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved