پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 2 آبان 1396
  • 2017 Oct 24
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1050
دیروز: 1413
ماه جاری: 2462
امسال: 206366
کل: 778240
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 28/3/1393 - 19:12
کد درس: 415 تعداد بازدید: 1034 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی93-1392
جلسه‌ی هشتادم؛ دو‌‌شنبه 1/2/1393

تنبیهات معاطات

تنبیه اول:‌ آیا رعایت تمام شروط بیع بالصیغه در معاطات نیز لازم است؟

تنبیه اوّل مربوط به این است که آیا در معاطات، شروط دیگر بیع بالصیغه ـ مانند غرری نبودن، ربوی نبودن و ... ـ لازم الرعایه است؟

پاسخ این سؤال را طبق فروض مختلف دنبال می‌کنیم:

فرض اول آن‌که متعاطیین قصد إباحه کرده‌اند، چنان‌که صاحب جواهر قدس سره هم تصریح کردند که اصلاً محل کلام [قدماء] جایی است که متعاطیین قصد إباحه کرده باشند، گرچه ما گفتیم این حرف درست نیست و محل كلام جایی است که متعاطيين قصد ملکیت کرده‌ و خواسته‌اند بیع را محقق کنند، نهایت این که شارع آن را امضاء نکرده و فرموده است بیع بدون صیغه محقق نمی‌شود. ولی به هر حال ممکن است افرادی با قصد إباحه معامله کنند.

اگر متعاطیین قصد إباحه کرده باشند معلوم است که اصلاً تعریف بیع بر آن صادق نیست؛ نه عرفاً و نه شرعاً، لذا شروط بیع در آن معتبر نیست. بنابراین در موارد شک در شرطیت چیزی در چنین إباحه‌ای که با تعاطی محقق می‌شود باید به دلیل و مدرک صحت این إباحه رجوع کرد. مدرک تصحیح چنین اباحه‌ای که اثر بر آن مترتب شود طبق ظاهر کلام شیخ قدس سره دو دلیل است که عبارتست از:

1. روایت نبوی «الناس مسلطون علی اموالهم» که اطلاق آن شامل این نوع سلطنت که مال خود را به دیگری اباحه می‌کند در قبال این‌که او نیز مال خود را به وی اباحه کند می‌شود. حال اگر شک کردیم که آیا در صورت مثلاً غرری بودن نیز می‌توان چنین إباحه‌ای کرد یا نه، از اطلاق «الناس مسلطون علی أموالهم» استفاده می‌شود مانعی ندارد و اطلاق «نهی النبی (صلی الله علیه وآله) عن بیع الغرر» هم از آن‌جا که چنین اباحه‌ای بیع نیست شامل آن نمی‌شود و این که در بعضی السنه معروف شده «نهی النبی(صلی الله علیه وآله) عن الغرر» درست نیست؛ زیرا آن‌چه در روایات آمده این است که حضرت از بیع غرر نهی کرده‌اند؛ نه از مطلق غرر.

علی القاعده کسانی مثل سید خویی و مرحوم امام قدس سرهما که در تمسک به این روایت نبوی «الناس مسلطون علی أموالهم» در تصحیح اصل معاطات اشکال داشتند و بیان کردند که روایت فقط درصدد بیان این است که «افراد از تصرف در اموالشان محجور نیستند، اما این‌که چگونه می‌توانند تصرف کنند اطلاقی ندارد» در این‌جا نیز به این بیان شیخ قدس سره اشکال می‌کنند که روایت از حیث اشتراط امری در صحت إباحه اطلاق ندارد و نمی‌توان با تمسّک به این روایت عدم اشتراط را اثبات کرد.

ولی ما اطلاق روایت و دلالت آن بر عدم اشتراط امری در اباحه را قبول داریم، فقط از لحاظ سند می‌گوییم قابل اعتماد نیست.

2. سیره‌ی عقلاء غیر مردوعه بر این قائم است که اموالشان را در مقابل اباحه‌ به دیگری إباحه می‌کنند. مرحوم شیخ می‌فرماید اگر مدرک تصحیح إباحه سیره باشد نتیجه در مورد شک در اشتراط امری در صحت إباحه عکس می‌شود؛ زیرا سیره دلیل لبّی است و باید به قدر متیقن آن أخذ کرد؛ چراکه أدله‌ی لبّیه لسان ندارد و مقسمی را تحت حکم قرار نداده تا اطلاق داشته و بر موارد مشکوک قابل تطبیق باشد، لذا در موارد شک باید احتیاط کرد.

این فرمایش شیخ که اگر مدرک، سیره باشد باید به قدر متقن اخذ کرد و در موارد شک احتیاط نمود متین می‌باشد.

غیر از این دو دلیل، دلیل دیگری که می‌تواند مصحّح إباحه باشد روایت شریف «لا یحل لاحد أن یتصرف فی مال أخیه إلا بإذنه» است؛ زیرا مستثنی بیان می‌کند تصرّف در مال دیگری با اذن وی مانعی ندارد. کسی که در مقابل إباحه، مالش را إباحه می‌کند در واقع اذن در تصرف داده، اذنی که مقید به إذن طرف مقابل است ولی از حیث‌های دیگر اطلاق داشته و شامل موارد مشکوک نیز می‌شود. بنابراین در موارد شک در اشتراط امری در إباحه، می‌توانیم به اطلاق روایت تمسّک کرده و اشتراط آن را نفی کنیم. بله مواردی که یقین داریم شارع تصرفی را ولو با اذن مالک صحیح نمی‌داند و فرموده است این نوع تصرف اختصاص به مالک دارد از تحت این روایت خارج شده است؛ مثلاً اگر به مقتضای کریمه‌ی (إِلاَّ عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ) قائل شدیم وطی جاریه فقط برای مالک جایز است، اگر مالک، جاریه را به کسی تحلیل کرد نمی‌تواند او را وطی کند. یا اگر دلیل قائم شد که «لا عتق الا فی ملک» اگر مالک إباحه‌ی در عتق هم داده باشد مباحُ‌ له نمی‌تواند عتق کند؛ چراکه این تصرف متوقف بر ملک است، مگر این که دلیل قائم شود بر این‌که در معاطات حتی عتق یا وطی هم جایز است، که در این صورت توجیه آن مثلاً به این است که بگوییم آناًمّا قبل از عتق یا وطی، ملک طرف مقابل می‌شود، لذا می‌تواند عتق یا وطی کند.

به هر حال در موارد شک در اشتراط امری در إباحه می‌توان به اطلاق روایت تمسّک کرد و اشتراط آن را نفی کرد؛ مثلاً اگر مورد إباحه غرری بود و شک کردیم غیر غرری بودن در اباحه لازم است یا خیر، می‌توانیم با تمسّک به اطلاق روایت بگوییم مانعی ندارد غرری باشد. به عنوان مثال إباحه‌ای که میزبان با دادن غذایی به مهمان که نه میزبان می‌داند چقدر غذا جلوی مهمان گذاشته و نه مهمان می‌داند چقدر بناست بخورد و در نتیجه غرری است مانعی ندارد. در ما نحن فیه هم که اباحه‌ی در مقابل إباحه است حتی اگر دو طرف غرری باشد مانعی ندارد؛ زیرا اذن در تصرف هر یک از طرفین مقید به معلوم بودن و غرری نبودن آن نبوده و مشمول اطلاق «لا یحل لاحد أن یتصرف فی مال أخیه إلا بإذنه» می‌باشد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هشتادم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved