پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 شهريور 1396
  • 2017 Sep 20
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 555
دیروز: 783
ماه جاری: 28138
امسال: 161452
کل: 733326
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 29/6/1393 - 13:39
کد درس: 410 تعداد بازدید: 906 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه 80 ـ سه شنبه 2/2/93

فرمایش برخی در وجوب فحص در شبهات موضوعیه

گفته‌اند اگر فرض شود که مولایی به افراد تحت فرمانش دستور دهد «احضر علماء البلد» یا «احضر اطباء البلد» یا «اضف علماء البلد» یا «اعط کلّ واحدٍ من علماء البلد دیناراً» در این‌گونه مثال‌ها بنای عقلاء بر فحص و جستجوی تمام علما یا اطبای بلد است و این‌گونه نیست که با صِرف نشناختن برخی از علما و اطبا، نسبت به آنان برائت جاری کنند.

مثلاً صاحب معالم می‌فرماید: اگر مولایی به فرد تحت امرش بگوید: «اعط کلّ بالغٍ رشیدٍ من هذه الجماعة درهماً» از آنجا که حکم وجوب اعطاء درهم، به مصداق واقعی یعنی بالغ رشید تعلّق گرفته است نه معلوم البلوغ و الرشد، لذا اقتضاء دارد که مکلّف فحص کند و به عدم العلم اکتفا نکند، کما اینکه متعلّق وجوب در مثال‌های بالا نیز عالم واقعی است نه عالمی که شناخته شده است و معلوم است. لذا در این‌گونه موارد، فحص از موضوع و متعلّق وجوب انجام می‌شود و پس از فحص و یأس از ظفر به موضوع، برائت را جاری می‌کنند.

بر این اساس صاحب معالم در مورد آیه‌ی‌ تبیّن می‌فرمایند: آیه که می‌فرماید (إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أن تُصِیبُوا ...) به معنای آن است که اگر کسی مجهول الحال بود و ندانستیم فاسق است یا عادل، نمی‌توان او را رها کرد، چه‌ بسا عادل باشد و لذا خبر او باید اخذ شود؛ زیرا آیه قول «فاسق» را حجّت ندانسته نه «معلوم الفسق» را. لهذا اگر مجهول الحالی خبر آورد نمی‌توان خبر او را رها کرد و باید تحقیق کرد که آیا این شخص، فاسق است یا عادل، با اینکه شبهه‌ موضوعیه است؛ زیرا عدم حجّیت، معلّق بر فسق واقعی است.

میرزای قمی نیز از صاحب معالم متابعت نموده و بعضی ثمرات را بر این مبنا مترتب کرده است؛ مثلاً اگر کسی شک کند که آیا اموالش وافی به حج است یا خیر، باید تحقیق کند و بعد از تحقیق اگر شک کند، مجرای برائت خواهد بود.

شیخ انصاری رحمه الله به صورت کلّی این سخنان را نمی‌پذیرند و برخی اشکالات را بر استدلال صاحب معالم به آیه‌‌ی شریفه بر وجوب فحص وارد می‌سازند.

فرمایش شیخ انصاری رحمه الله در وجوب فحص در موضوعات

مرحوم شیخ بیان می‌کنند اگر علم به موضوعی که تکلیف بر آن مترتب است کثیراً متوقف بر فحص باشد، به گونه‌ای که اگر فحص رها شود مکلّف کثیراً مّا در مخالفت تکلیف واقعی واقع می‌شود، به حکم عقلاء فحص واجب است، مانند بعض مثال‌هایی که بیان شد.

به عنوان مثال وقتی امر به مهمانی کردن جمیع علماء بلد می‌شود یا امر به احضار جمیع اطباء بلد می‌شود، در این مثال‌ها اگر مکلّف فحص نکند و تنها به معلومات خود عمل کند و سایر موارد را با اجرای برائت رها کند، کثیراً مّا در مخالفت تکلیف واقعی واقع می‌شود، لهذا در چنین مواردی به حکم عقلاء باید فحص کرد و در غیر این صورت با تحقّق مخالفت، مستحقّ عقاب است.

در ادامه مرحوم شیخ می‌فرمایند گرچه کبرای مذکور را می‌پذیریم امّا تطبیق آن در مثل حج را نمی‌پذیریم؛ زیرا صغرویاً این‌گونه نیست و کسی که دارای اموالی است معمولاً می‌داند آیا وافی به اتیان حج هست یا نه، لذا لازم نیست فحص نماید.

تحقیق در مسئله

در مثل «اضف علماء البلد»، «اعط فقراء البلد» و ... بعید نیست که گفته شود عقلاء حکم به وجوب فحص دارند، امّا نکته‌ی آن این است که به مناسبت حکم و موضوع، روشن است که این دستور از جانب کسی که دارای ریاست است صادر شده و غرض او آن است که در حیطه‌ی ریاست او کسی محروم نماند. با چنین قرینه‌ای اگر شارع امر بفرماید، معلوم است که باید فحص صورت گیرد تا هیچ موردی فوت نشود و همه‌ی موارد تا اندازه‌ای که مقدور است احصاء شوند. بنابراین اگر در جایی این نکته وجود نداشت چنین فحصی لازم نیست.

نکته‌ای که لازم است توجه شود اینکه عقلاء در میان خود چیزی به نام «رفع ما لایعلمون» و مثل آن ندارند و اینکه ما می‌گوییم فحص در موضوعات شرعاً وجوب ندارد، به دلیل اطلاق حدیث رفع و امثال آن است، در حالی که عقلاء چنین اطلاقی ندارند و اگر چنین چیزی فی‌الجمله داشته باشند قبح عقاب بلابیان است. بنابراین اطلاقاتی مانند حدیث رفع، سیره‌ی عقلاء را ردع می‌کند، البته اگر بپذیریم که سیره‌ی عقلاء چنین مواردی را در بر می‌گیرد. بنابراین به استناد این اطلاقات ثابت کردیم که در شبهات موضوعیه فحص لازم نیست ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هشتادم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved