پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 شهريور 1396
  • 2017 Sep 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 210
دیروز: 1499
ماه جاری: 29292
امسال: 162606
کل: 734480
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 21/8/1391 - 10:18
کد درس: 41 تعداد بازدید: 1001 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول

حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته

دوره‌ی دوم ـ سال نهم ـ سال تحصیلی 92ـ 91

جلسه دوازدهم ـ سه شنبه 11/7/91
 

مرحوم شهید صدر، روایتی را به عنوان شاهد بر این معنا ذکر کرده است. هر چند این روایت سنداً ناتمام است امّا از آنجا که می‌خواهیم از جهت لغوی معنای واژه‌ی شبهه را به‌ دست آوریم نیازی به روایت صحیح السند نداریم و حتی اگر فرضاً روایت جعلی باشد باز غرض ما تأمین می‌شود؛ زیرا به هر حال عربی که آشنا به لغت بوده است آن را جَعْل کرده است.

عَنْ أَبِي عَبْدِ الله 7 قَالَ: قُلْتُ لَهُ مَنِ الْوَرِعُ مِنَ النَّاسِ قَالَ الَّذِي يَتَوَرَّعُ عَنْ مَحَارِمِ الله وَ يَجْتَنِبُ هَؤُلَاءِ فَإِذَا لَمْ يَتَّقِ الشُّبُهَاتِ وَقَعَ فِي الْحَرَامِ وَ هُوَ لَا يَعْرِفُهُ وَ إِذَا رَأَى الْمُنْكَرَ وَ لَمْ يُنْكِرْهُ وَ هُوَ يَقْوَى عَلَيْهِ فَقَدْ ... ؛

راوی از امام صادق7 سؤال می‌کند که وَرِعْ کیست؟ فرمودند: کسی که از محرّمات پرهیز می‌کند و از ظالمین (دستگاه خلافت) اجتناب می‌کند و هنگامی که از شبهات پرهیز نکند واقع در حرام می‌شود در حالی که نمی‌شناسد ... .

در این روایت نیز شبهه به معنای چیزی است که لباس حق بر تن کرده است ولی در واقع باطل است و به معنای شک استعمال نشده است.

محصّل نتیجه‌ای که شهید صدر از این کلمات به دست می‌آورند چنین می‌شود که:

شبهه به معنای شک اصولی نیست بلکه چیزی به معنای فتنه و بدعت است.

نقد و بررسی فرمایشات شهید صدر;

هر چند شبهه در اصل به معنای مماثلت و مشابهت است و همان‌گونه که در نهج البلاغه ذکر شده است: «إِنَّمَا سُمِّيَتِ الشُّبْهَةُ شُبْهَةً لِأَنَّهَا تُشْبِهُ الْحَق» امّا وجه شَبَه به حق چه مقدار باید باشد؟

 به نظر می‌رسد هر مقدار که باشد اصل وجه تسمیه صادق است و بعد از اینکه شُبهه به این مناسبت بر اموری که افراد را در اشتباه می‌اندازد اطلاق شده است در حدّ خاصی متوقف نشده است. هر شبهه‌ی اصولی را در نظر بگیرید (چه تحریمیه و چه وجوبیه) وقتی مکلفی شک می‌کند که فلان موضوع آیا دارای حکم حرمت یا وجوب است معنایش آن است که آیا این موضوع نیز شبیه سایر موضوعاتی است که حکم الزامی دارند یا خیر؟ آیا شرب تتن مشابه شرب مسکر است؟

بنابراین این‌گونه نیست که واژه‌ی شبهه نتواند بر شبهات اصولی اطلاق گردد. اساساً در لغت این‌گونه شبهه را معنا کرده‌اند که چیزی است که مورد التباس و اشتباه قرار می‌گیرد. وقتی به عنوان مثال تعارض نصّین رخ می‌دهد در واقع اشتباه رخ داده است یا وقتی اجمال نصّ وجود داشته باشد اشتبه علینا الامر، کما اینکه در فقدان نصّ نیز به علت وجود جهاتی امر بر مکلف مشتبه می‌شود؛ مثلاً برخی اطلاقات بیان می‌کند «شرّ الامور محدثاتها» لذا در برخورد با شرب تتن از آنجا که می‌دانیم امر حادث و جدیدی است شک می‌کنیم آیا حرام است یا خیر؟ در هر حال اطلاق شبهه بر این موارد مشکلی ندارد.

امّا اینکه فرمودند اقتحام مربوط به ورود بدون تریّث و تفکر است، هر چند صحیح است امّا به معنای دیگری نیز آمده است؛ یعنی ورود در جایی که دارای خطر و خوف یا دشواری است. مثلاً آیه‌ی شریفه که می‌فرماید: (فَلاَ اقْتَحَمَ الْعَقَبَة) به این معنا نیست که با فکر وارد نمی‌شود، بلکه به معنای ورود به جایی است که دارای مشکل و سختی است. در صحیحه‌ی مسعدة بن زیاد نیز امام7 شبهه را در مورد شکّ معهود تطبیق کردند؛ زیرا حضرت7 فرمودند: «لاتجامعوا فی النکاح علی الشبهة» و مسأله‌ی تلبیس باطل به حق نبوده است بلکه شکّ ابتدایی در شبهه‌ی موضوعیه بوده است و نقضی بر فرمایش شهید صدر خواهد بود.

بنابراین عبارت «الوقوف عند الشبهات خیر من الاقتحام فی الهلکات» موارد شک در احکام الزامیه را شامل می‌شود و بیان می کند که: «الاحتیاط خیرٌ من رکوب الاهوال». البته اصل مدّعای شهید صدر مبنی بر عدم دلالت عبارت بر وجوب احتیاط را می‌پذیریم امّا بیان ایشان را ناتمام می‌دانیم.

همان‌گونه که قبلاً نیز بیان کردیم شاکله‌ی این روایت با توجه به اینکه ظاهر در این است که هلاکت مفروغٌ عنها است، آن است که حضرت7 می‌فرمایند: اگر وارد در شبهات شوید چه بسا در هلاکت بیافتید، و ارشاد به حفظ خود از افتادن در هلاکت است و چگونگی این حفظ کردن متفاوت است؛ گاهی با احتیاط کردن است مانند احتیاط در اطراف علم اجمالی محصور یا احتیاط قبل از فحص و در مواردی نیز با داشتن مُؤمّن نیازی به احتیاط نیست، هر چند استحباب احتیاط در جای خود محفوظ است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه دوازدهم اينجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved