پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 2 آبان 1396
  • 2017 Oct 24
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 322
دیروز: 1413
ماه جاری: 1734
امسال: 205638
کل: 777512
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 27/2/1393 - 17:28
کد درس: 408 تعداد بازدید: 843 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه 78 ـ یک‌شنبه 31/1/93

نقد و بررسی اشکال اوّل مرحوم نائینی

اینکه فرمودند خطاب ترتّبی مترتب بر عصیان خطاب اهم باشد، در بحث ترتّب بیان کردیم که در ترتّب، عنوان عصیان موضوعیت ندارد و عصیان تنها طریق آن است که امر به ضدین و غیر مقدور صورت نگیرد و تمام نکته‌ی عصیان، ترک مأمورٌ به است و لهذا اگر کسی ترک مأمورٌ به کند لامحاله در فعلیت امر مهم در حقّ او کافی است. امّا این سؤال مطرح است که چگونه امر به مهم در حقّ او فعلی شود به گونه‌ای که مکلّف مطلع شود؟ زیرا اگر به مکلّف خطاب شود «أیها التارک للقصر عن الجهل» منقلب به عالم می‌شود. آیا راهی برای خطاب وجود دارد؟

در بحث ترتّب راهی را بدین صورت ذکر کردیم که به مکلّف خطاب شود: «أیها التارک للقصر صلّ صلاة تامة» و لازم نیست به او گفته شود که تو از روی جهل، نماز قصر را ترک کرده‌ای، بلکه همین که به او گفته شود نماز قصر را ترک کرده‌ای پس نماز تامّه بر تو واجب است، کافی است.

آری، این محذور وجود دارد که اگر کسی عن علمٍ و عمدٍ تارک قصر باشد، از آنجا که وظیفه‌اش نماز تمام نیست باز مشمول خطاب «أیها التارک للقصر» قرار می‌گیرد و در حقیقت اطلاق خطاب، شامل او نیز می‌شود، در حالی که این شمول بی‌جاست و وظیفه‌اش نماز تمام نیست.

ولی می‌توان در پاسخ این محذور گفت: کسی که از روی علم و عمد ترک قصر می‌کند، با دلیل خاص از اطلاق خطاب مذکور خارج شده است و لذا با خطاب مذکور، مشکل انقلاب جاهل به عالم حل می‌شود و محذوری پدید نمی‌آید.

سؤال: آیا لازم است که این خطاب بالفعل به مکلف واصل شده باشد؟ زیرا ممکن است مکلّفی وجود داشته باشد که اصلاً نداند نماز دو شکل قصر و تمام دارد، بلکه فقط شکل تمام را می‌داند و مسئله‌ی قصر به گوش او نرسیده است، لذا خطاب «أیها التارک للقصر» در حقّ او معنایی ندارد.

جواب: باید گفت که اگر چنین خطاب واقعی برای چنین مکلّفی وجود داشته باشد به گونه‌ای که اگر فحص می‌کرد به آن دست می‌یافت، کافی است که وقتی نماز تمام را می‌آورد موضوعش موجود بوده و مجزی باشد. آری، اگر ترک فحص از روی تقصیر باشد، به واسطه‌ی ترک قصر مستحقّ عقوبت است و اگر ترک فحص از قصور بود، مستحقّ عقوبت نیز نمی‌باشد.

بررسی اشکال دوم محقّق نائینی رحمه الله

فرموده‌اند خطاب ترتّبی مربوط به جایی مانند إزاله و صلاۀ است که با یکدیگر قابل جمع نیستند، امّا اگر در موردی وقت موسّع باشد و بتوان هر دو نماز را اتیان کرد و تزاحم و تمانعی میان دو تکلیف نباشد، از مصادیق ترتّب نخواهد بود و اگر تزاحمی که مرحوم آخوند تبیین کردند بپذیریم، تزاحم ملاک‌ها خواهد بود نه تزاحمی که ناشی از عدم قدرت مکلّف است.

به نظر می‌رسد این اشکال بر فرمایش کاشف الغطاء رحمه الله وارد باشد و ما نحن فیه نمی‌تواند از طریق ترتّب تصحیح گردد، علاوه بر این اشکال که اگر جاهل نه نماز قصر بیاورد نه تمام، لازمه‌ی کلام کاشف الغطاء رحمه الله آن است که مستحقّ دو عقاب باشد، کما اینکه در بحث ترتّب بیان کردیم که اگر کسی إزاله و صلاۀ هر دو را ترک کند مستحقّ دو عقوبت است و همین نکته مرحوم آخوند را مجبور کرد که دست از ترتّب بردارد و فرمودند: این اشکال را بر استادم سید شیرازی بیان کردم «و کان بصدد تصحیحه ...» که چگونه دو عقاب لازم می‌آید در حالی که یک امر، مقدور مکلّف است؟

در بحث ترتّب، این اشکال را این‌گونه پاسخ دادیم که مانعی ندارد مستحقّ دو عقوبت باشد؛ زیرا عقاب بر جمع بین عصیانین است، در حالی که مکلّف می‌توانست اصلاً عصیان نکند یا تنها عصیان اهم را مرتکب شود.

آنچه تا به حال بیان شد مربوط به مسئله‌ی نماز قصر و اتمام بود، امّا مرحوم نائینی نسبت به اجرای ترتّب در مسئله‌ی جهر و اخفات، اشکال دیگری نیز مطرح فرموده‌اند که در بحث ترتّب آن را نقل و بررسی کردیم و فی‌الجمله آن را پذیرفتیم و در اینجا از ذکر آن خودداری می‌کنیم.

نتیجه‌ی نهایی در مسئله‌ی قصر و تمام

بنابراین پاسخ آخوند با تبیینی که نمودیم می‌تواند راه‌کار ثبوتی برای فتوای مشهور باشد و اگر اصل فتوای مشهور به این نحو ثابت نباشد مسئله ساده خواهد بود؛ زیرا می‌توان گفت وظیفه‌ی جاهل، نماز قصر است امّا ملاک آن با خواندن نماز تمام عند الجهل، استیفاء می‌شود و مستحقّ عقوبت نیز نخواهد بود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و هشتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved