پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 3 مهر 1396
  • 2017 Sep 25
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 285
دیروز: 1001
ماه جاری: 2467
امسال: 168292
کل: 740166
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 27/2/1393 - 17:21
کد درس: 407 تعداد بازدید: 847 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه 77 ـ  شنبه 30/1/93

بیان دیگر محقّق اصفهانی رحمه الله چنین بود که ترک قصر از آنجا که ترک واجب است مبغوض مولا می‌باشد و نماز تام نیز مقدمه‌ی ترک قصری است که مبغوض است.

ایشان به بیان دوم نیز پاسخی می‌دهند بدین صورت که:

نمی‌پذیریم که فعل نماز تام، مقدمه‌ی ترک نماز قصر باشد؛ زیرا ترک قصر یعنی عدم القصر و امر عدمی احکام وجود را ندارد و نیازمند فاعل و قابل نیست؛ زیرا عدم یعنی پوچی، بنابراین وقتی نیازمند فاعل و قابل نباشد به شرط نیز وابسته نیست؛ زیرا شرط یا مصحّح فاعلیت فاعل و یا متمّم قابلیت قابل است و علی‌الفرض ترک، امر عدمی است و نیازمند فاعل و قابل نیست، پس شرط نیز ندارد.

نتیجه آنکه نماز تمام، شرط ترک نماز قصر نمی‌باشد و روشن است که سبب و مقتضی ترک نماز قصر نیز نمی‌باشد؛ به دلیل آنکه هیچ‌گاه عدم از وجود مترشح نمی‌شود. لذا دلیلی بر مبغوضیت نماز تام نیست.

نقد و بررسی کلمات محقّق اصفهانی رحمه الله

هرچند ترک قصر امری عدمی است، امّا اگر این عدم بخواهد تبدیل به وجود گردد و مقتضی آن موجود باشد چه بسا چیزی مانع آن گردد؛ واضح است گاهی اوقات مقتضی چیزی موجود است و شرط آن نیز محقّق می‌باشد؛ مثلاً آتش که مقتضی سوزاندن است موجود و کاغذ نیز نزدیک آتش است یعنی شرط سوختن نیز محقّق است، در عین حال آتش کاغذ را نمی‌سوزاند زیرا مانع وجود دارد؛ مثلاً رطوبت در کاغذ مانع سوزاندن آتش است.

شکّی نیست که طبق فرضِ مرحوم آخوند، نمازِ تمام ملاکی دارد که با تحقّق آن حتی اگر نماز قصر محقّق شود تأثیری نخواهد داشت و این معنایش آن است که عدم قصر، مستند به نماز تام است و لذا اگر بپذیریم وجود نماز تام مقتضی و شرطِ عدم قصر نیست، امّا می‌توان گفت مانع نماز قصر است و این مانع نمی‌گذارد عدم منقلب به وجود گردد و در نتیجه این عدم، استمرار خواهد داشت و معنای مقدّمیت همین است. بنابراین با بیانی که مرحوم آخوند ارائه کردند می‌توان گفت نماز تمام مقدّمه‌ی عدم نماز قصر است؛ چنان‌که رطوبت مقدّمه‌ی عدم احتراق است.

آری، مقدّمیت رطوبت در جایی معنا دارد که مقتضی و شرط احتراق موجود باشد. در ما نحن فیه نیز مثلاً اگر وسط وقت، مکلف بفهمد که جاهل بوده است و نماز تمام را اشتباهاً آورده است و در عین حال نمی‌تواند إعاده کند، در واقع ترک قصر مستند به این نماز تام بوده است و عدم امکان استیفاء ملاک توسط قضا هم به همین جهت است.

امّا آیا وقتی نماز تمام مقدّمه‌ی ترک نماز قصر (که مبغوض است) شود، خودِ نماز تمام نیز مبغوض می‌شود و قابلیت تقرّب با آن وجود ندارد؟

خیر، زیرا در نهایت مقدّمه‌ی ترک واجب می‌شود و در بحث مقدّمه‌ی واجب ذکر شد که مقدّمه‌ی واجب، شرعاً وجوب ندارد، چه رسد به اینکه مقدّمه‌ی حرام، حرام باشد. لذا این مقدّمه حرمت شرعی ندارد، هرچند حرمت عقلی دارد در صورتی که مقدّمه‌ی مذکور مقدّمه‌ی تولیدی باشد؛ یعنی به گونه‌ای باشد که با تحقّق مقدّمه، ذی‌المقدّمه محقّق شود، مانند شلیک گلوله که منجر به کشتن محقون الدم می‌شود. فرضاً این مقدّمه شرعاً حرام باشد، حرمت غیری دارد و عقوبت، بر ذی‌المقدمه خواهد بود؛ یعنی کشتن انسان استحقاق عقاب می‌آورد نه خود شلیک کردن.

بنابراین اگر نماز تمام مبغوضیت داشته باشد، این مبغوضیت ذاتی نخواهد بود و همین مسئله باعث می‌شود که مانعیتی برای تقرّب نداشته باشد. اگر کسی این قول را نپذیرد و معتقد شود که نماز تمام حرمت نفسی دارد، اگر بتواند دو حیثیت برای آن درست کند بنابر جواز اجتماع امر و نهی، بر دو عنوان که قائم به وجود واحد هستند، مانعیتی برای تقرّب نخواهد داشت، فتأمل.

نتیجه آنکه تا اینجا اصل طرح مرحوم آخوند را پذیرفتیم و اشکالی را که بر خودشان وارد کردند به طریق دیگری غیر از طریق خودِ آخوند و محقّق اصفهانی رحمهما الله دفع کردیم.

بررسی وجه سوم (فرمایش کاشف الغطاء رحمه الله)

وجه سوم در کلمات شیخ رحمه الله آن بود که هم نماز قصر بالفعل امر دارد و هم نماز تمام با امر آورده شده است، البته نه اینکه در عرض هم دو امر موجود باشد بلکه به نحو ترتّب باشد. این راه توسط شیخ جعفر کبیر رحمه الله ذکر شده است و فرموده‌اند:

تکلیف مسافر اتیان نماز قصر است؛ چه عالم باشد چه جاهل، ولی اگر جهلاً ‌صلاة قصر نیاورد تکلیف او اتیان نماز تمام است. پس آنچه ابتدا امر شده و اهم است نماز قصر است و آنچه با عصیان اهم، فعلی می‌شود نماز تمام است، پس هر دو نماز دارای امر است.

اشکال شیخ انصاری بر فرمایش کاشف الغطاء رحمهما الله

این سخن شیخ کبیر همان سخنی است که در مسئله‌ی «امر به شیء مقتضی نهی از ضد است» مطرح کرده‌اند و ما ترتّبی را که ایشان در این دو مسئله ذکر کرده‌اند متوجه نمی‌شویم و به نظر ما ترتّب در جایی است که کسی تکلیفی را عصیان کرده و زمانش گذشته، سپس امر دیگری به او بشود. مثلاً‌ کسی باید نماز با وضو یا غسل بخواند ولی اهمال می‌کند به قدری که وقت برای وضو یا غسل تنگ می‌شود، در این حالت امر به تیمّم فعلی می‌شود. و ما نحن فیه مصداق این حالت نمی‌باشد و با ترتّب، مسئله حل نمی‌شود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و هفتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved