پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 2 آبان 1396
  • 2017 Oct 24
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1038
دیروز: 1413
ماه جاری: 2450
امسال: 206354
کل: 778228
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 27/2/1393 - 17:10
کد درس: 406 تعداد بازدید: 829 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه 76 ـ سه‌شنبه 26/1/93

اشکال و جوابی از محقّق اصفهانی رحمه الله در مورد کلام صاحب کفایه رحمه الله

ایشان بیان می‌کنند که ما می‌پذیریم هیچ‌گاه وجود یک ضد در رتبه‌ی مقدّم بر عدم ضدّ دیگر نمی‌باشد، همان‌گونه که قبول داریم عدم یک ضد، مقدّمه‌ی وجود ضدّ دیگر نمی‌باشد. به عنوان مثال هیچ‌گاه عدم سیاهی مقدّمه‌ی وجود سفیدی نیست، همچنین وجود سیاهی نیز مقدّمه‌ی عدم سفیدی نمی‌باشد، بلکه این‌دو یعنی سفیدی و عدم سیاهی (و نیز سیاهی و عدم سفیدی) همیشه با هم ملازمه دارند نه مقدّمیت و علّیت.

و بالجمله عدم یک ضد مقدّمه‌ی وجود ضدّ دیگر نیست، کما اینکه وجود یک ضد مقدّمه‌ی عدم ضدّ دیگر نیست. امّا ما نحن فیه قضیه‌ی دو ضد نیست بلکه قضیه‌ی سبب دو ضد است و در سبب دو ضد، مقدّمیت وجود دارد. اگر سبب سفیدی بخواهد محقّق شود باید سبب سیاهی منتفی گردد؛ زیرا اگر سبب سیاهی موجود باشد مانع عملکرد سبب سفیدی می‌شود. بنابراین عدم سبب احد الضدّین مقدّمه و جزء علّت تامّه‌ی وجود ضدّ دیگر است؛ یعنی مثلاً عدم سبب زیادی مقدّمه‌ی تحقّق سبب سفیدی و در نتیجه خودِ سفیدی است.

 بنابراین مقدّمیت در اسباب ضدّین راه دارد؛ زیرا اسباب با یکدیگر تزاحم و تمانع دارند و برای اینکه یک سبب کار خود را انجام دهد هم باید مقتضی موجود باشد هم شرط آن محقّق گردد و هم مانع آن مفقود باشد.

مثلاً اگر سبب سفیدی بخواهد سفیدی را موجود کند، هم باید مقتضی آن موجود باشد، هم شرایط آن محقّق گردد و هم مانع آن مرتفع گردد و از جمله موانع آن سبب سیاهی است. پس عدم سبب سیاهی در تأثیر سبب سفیدی دخیل است و در نتیجه اگر سیاهی موجود باشد معنایش تحقّق سبب سیاهی است و لذا سبب سفیدی نمی‌تواند تأثیر داشته باشد و لذا سفیدی موجود نیست.

بعد از روشن شدن این کبریٰ، محقّق اصفهانی آن را بر مورد مذکور منطبق می‌کند و بیان می‌کند: تضادّ بالأصالة بین ملاک صلاة قصر و ملاک صلاة تمام برقرار است، امّا خود نماز قصر و تمام بما هما صلاتان با یکدیگر تضادّی ندارند، به خلاف بحث ازاله و صلاة که تضاد بین خود صلاة و ازاله است؛ زیرا در ضیق وقت مکلّف نمی‌تواند هم نماز بخواند و هم ازاله‌ی نجاست از مسجد انجام دهد.

در ادامه محقّق اصفهانی رحمه الله می‌فرماید: طبق کبرایی که بیان شد عدم صلاة تمام، مقدّمه‌ی نفس نماز قصر نیست امّا این دو علت دو ملاک متضاد می‌باشند؛ چون پدید آورنده‌ی ملاک نماز تمام و پدیدآورنده‌ی ملاک نماز قصر همان نماز تمام و نماز قصر است، پس نماز قصر و تمام به این جهت با یکدیگر تمانع و تزاحم دارند؛ چون گفتیم عدم علّت یکی از دو ضد، مقدّمه‌‌ی تأثیر ضدّ دیگر است. بنابراین از آنجا که صلاة اهمّی که باید انجام شود طبق فرض نماز قصر است، برای آنکه این نماز محقّق شود و تأثیر کند باید علّت ملاک نماز تمام که خودِ نماز تمام است معدوم باشد؛ یعنی عدم صلاة تمام، شرط و مقدّمه‌ی صلاة قصر است؛ زیرا جزء علّت و سبب ملاک است.

با این فرمایش دو بیان برای بطلان نماز تمام وجود دارد:

بیان اوّل بر بطلان نماز تمام و پاسخ آن

1. صلاة قصر متوقف بر عدم صلاة تمام شد و عدم صلاة تمام مقدّمه‌ی نماز قصر گردید. پس ترک صلاة تمام وجوب دارد؛ زیرا مقدّمه‌ی واجب است و وقتی دارای وجوب شد ضدّ عامّ آن که وجود نماز تمام باشد منهی خواهد بود و لذا نمی‌توان با نماز تمام تقرّب حاصل نمود.

محقّق اصفهانی رحمه الله بر این بیان پاسخی می‌دهند:

آنچه که ثابت کردیم آن بود که با وجوب نماز قصر، شرط آن یعنی عدم نماز تمام نیز واجب است، ولی آنچه که حرام است فعل نماز تمام نیست بلکه ترک عدم نماز تمام است؛ زیرا وقتی عدم صلاة واجب شد نفی آن به معنای ترک عدم یا ترک الترک است و فعل نماز ملازم با ترک الترک است نه عین آن. در نتیجه آنچه که حرام است ترک الترک یا ترک عدم نماز است که ملازم فعل نماز است ولی ملازم حرام، حرام نیست. پس فعل صلاة به این بیان حرام نیست و می‌تواند مقرّب باشد.

نقد و بررسی بیان مذکور

حقیقت آن است که اگر بگوییم ترک نماز تمام واجب است و قبول کنیم که ضدّ عام یعنی نقیض واجب، حرام است، لازم نیست بگوییم که آنچه حرام است ترک الترک یا ترک عدم الصلاة است؛ زیرا حقیقت ترکُ ترکِ الصلاة همان فعل نماز است؛ به دلیل آنکه نقیض هر چیزی رفع آنست به این معنا که نقیضِ عدم هر چیزی وجود آن چیز است نه اینکه نقیض عدم، عدم العدم باشد بلکه عدم العدم عبارةٌ اخرای وجود است. پس اگر ترک ترک نماز حرام باشد معنایش حرمت فعل نماز تمام است. امّا باید به دو نکته توجّه کرد:

اوّلاً: ضدّ عام این‌گونه نیست که دارای حکمی مقابل ضدّ خود باشد؛ یعنی اگر ترک صلاة واجب بود به این معنا نیست که فعل صلاة حرام است و این مسئله را در جای خود تبیین نموده‌ایم.

ثانیاً: فرضاً اگر ترک الصلاة التامّة واجب بود و فعل نماز نیز حرام بود، حرمت آن غیری و مقدّمی است نه نفسی و آنچه که موجب بطلان عبادت می‌شود حرمت نفسی است نه غیری، کما اینکه محقّق اصفهانی رحمه الله نیز به نحوی رقیق به این مطلب اشاره کرده است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و ششم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved