پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 2 آبان 1396
  • 2017 Oct 24
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 213
دیروز: 1413
ماه جاری: 1625
امسال: 205529
کل: 777403
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 27/2/1393 - 16:48
کد درس: 402 تعداد بازدید: 886 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه 72 ـ دوشنبه 18/1/93

علاوه در مورد وجه اخیر یعنی مقتضای دلیل سوم بر وجوب فحص، باید به این نکته توجه کرد که هرچند استحقاق عقاب بر مخالفت واقع وجود ندارد به دلیل اطلاق «رفع ما لایعلمون» إلا اینکه استحقاق عقاب بر اساس تجرّی وجود دارد؛ به دلیل آنکه فردی که قبل از فحص اجرای برائت می‌کند، نمی‌داند که اگر فحص کند ظفر به دلیل پیدا نمی‌کند و احتمال می‌دهد ظفر به دلیل پیدا کند و در حقیقت شکّ در قدرت دارد؛ یعنی شک دارد که آیا «رفع ما لایعلمون» شامل حال او می‌شود یا خیر. در این هنگام که چنین شکّی وجود دارد، در واقع این فرد حجّتی بر عدم فحص ندارد و نمی‌تواند تعلّم را ترک کند؛ عدم فحص تجرّی بر مولاست و در بحث تجرّی بیان شد که به حکم عقل استحقاق عقوبت وجود دارد، پس این فرد از حیث تجرّی مستحقّ عقوبت است گرچه از حیث مخالفت با واقع مستحقّ عقوبت نیست به همان بیانی که ذکر شد.

نتیجه‌ی نهایی: در مجموع باید گفت کسی که مخالفت با واقع می‌کند مستحقّ عقوبت است ولو آنکه اگر فحص هم می‌کرد به دلیل دست پیدا نمی‌کرد و مرجع او برائت بود.

2. حکم صحّت و عدم صحّت عمل تارک فحص

بعد از بررسی استحقاق عقوبت بر ترک فحص، حال باید ببینیم عملی که شخص بدون فحص انجام می‌دهد چه حکمی دارد؟ این مسئله دو صورت دارد: گاهی عمل تارک فحص، مطابق واقع در می‌آید و گاهی این‌گونه نیست. در ادامه هر دو صورت را بررسی می‌کنیم.

الف) صورت مطابقت عمل با واقع

شیخ رحمه الله قدری ریشه‌ای‌ و اساسی‌ وارد بحث شده‌اند و فرموده‌اند: اگر کسی بدون فحص و ظفر به دلیل، عملی را انجام دهد و از باب اتّفاق، مطابق واقع در آید آیا عمل او مجزی است و اگر بعداً متوجّه شد، اعاده و قضا دارد یا خیر؟

این مسئله با اجرای برائت قبل از فحص متفاوت است و سخن شیخ رحمه الله در این است که اگر مکلّفی بدون فحص عملی را انجام داد، حکم آن از حیث صحّت و عدم صحّت چیست. مثلاً کسی نمی‌داند نماز دارای سوره است یا خیر و بدون فحص و از باب اتفاق، نماز خود را با سوره می‌خواند و سپس کشف می‌شود نماز او مطابق واقع بوده است، آیا عمل او که نمی‌دانسته مطابق واقع بوده، مجزی است و کافی از إعاده و قضاست یا خیر؟

برای تقریب به ذهن، مناسب است این مثال گفته شود که: برخی فتوا داده‌اند عمل تارک طریق تقلید و اجتهاد باطل است، به گونه‌ای که حتی اگر احتیاط هم بکند، در برخی موارد عمل باطل است؛ یعنی در برخی موارد حتی احتیاط فایده‌ای ندارد بلکه باید اجتهاد یا تقلید صورت گیرد.

کلام شیخ رحمه الله و بررسی آن

مرحوم شیخ در جواب این مسئله، اعمال را به دو قسم تقسیم کرده است:

1. اعمالی که از سنخ معاملات (بالمعنی الاعم) است.

2. اعمالی که منوط به قصد قربت است.

در معاملات فرموده‌اند که حکم به صحت عمل می‌شود. مثلاً اگر کسی نمی‌داند عقد نکاح چگونه خوانده می‌شود ولی به گونه‌ای انجام می‌دهد که مطابق واقع در می‌آید، نکاح او محکوم به صحت است؛ زیرا از یک طرف قصد قربت در ‌آن شرط نیست و از طرف دیگر تمام آنچه در نکاح شرط یا قید بوده است اتیان کرده است، بنابراین حالت منتظره‌ای ندارد، هرچند خود شخص هنگام عمل نمی‌دانسته عمل او مطابق واقع بوده است.

امّا در عبادات و آنچه منوط به قصد قربت است، مرحوم شیخ فرموده‌اند در صورتی که شخص می‌توانست فحص کند ولی بدون فحص عبادت را اتیان کرد، هرچند مطابق واقع باشد چون حین عمل حجّتی ندارد که این عمل او مطلوب مولاست پس عمل او کافی نیست؛ زیرا شرط است که در صورت امکان، شخص حین عمل بداند که عمل او مطلوب مولاست.

مرحوم نائینی در بحث علم اجمالی و بعضی از محقّقین معاصر با کلمات شیخ رحمه الله در این مسئله موافقت نموده‌اند، که ما در بحث قطع و علم اجمالی در مقام امتثال، به صورت تفصیلی این فرمایشات را بیان و بررسی نمودیم و در آنجا اثبات نمودیم که در عبادیت، احتمال محبوبیت و به رجاء محبوبیت آوردن کافی است و لذا حتی اگر کسی عبادت را به رجاء مطلوبیت بیاورد و بعداً ‌نیز منکشف شود که این عمل محبوب بوده است، کافی است و از حیث عبادیت نقصانی ندارد و إعاده و قضا نیز نخواهد داشت.

ب) صورت عدم مطابقت عمل با واقع

واضح است که در این صورت علاوه بر استحقاق عقاب به خاطر مخالفت واقع، عمل او نیز باطل است؛ زیرا با تمسّک به اجرای برائت (اصل مؤمّن)، واقع از او فوت شده در حالی که حجّتی بر اجرای برائت (اصل مؤمّن) نداشته است. لذا باید عمل را اعاده و بعد از وقت قضا نماید. ولی علی‌رغم این قاعده‌ی واضح، برخی فتاوی وجود دارد که این قاعده را نقض می‌کند که در ادامه از آن بحث می‌کنیم ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و دوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved