پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 22 آذر 1396
  • 2017 Dec 13
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1344
دیروز: 1864
ماه جاری: 25574
امسال: 262787
کل: 834661
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 14/10/1392 - 18:08
کد درس: 302 تعداد بازدید: 1013 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه 29 ـ دو‌شنبه 19/9/92

نقد و بررسی اشکال محقق عراقی قدس سره

اولاً: علم اجمالی مطرح شده در کلام محقق عراقی قدس سره یک علم اجمالی تبعی است که مسبب از علم اجمالی دیگری است. مکلّف ابتدا علم دارد یا عتق وجوب تعیینی دارد یا احد الامرین من العتق و الاطعام واجب است، سپس از این علم اجمالی، علم اجمالی دومی تولید می‌شود بدین شکل که یا عتق واجب و ترک آن حرام است هرچند اطعام ستین مسکیناً انجام شود، یا ترک اطعام در ظرف ترک عتق حرام است، روشن است که این علم اجمالی دوم تابع علم اجمالی اوّل و تابع وجوب احدهما است، لذا اگر علم اجمالی اوّل بی‌اثر و قابل انحلال باشد، علم اجمالی دوم که سایه و تابع آن است نیز منحل و بی‌اثر خواهد شد.

همان‌گونه که قبلاً بیان شد، از آن‌جا که در علم اجمالی اصلی نمی‌توان در طرف «احد الامرین» برائت جاری کرد زیرا قطع وجود دارد که «احد الامرین» واجب است و در طرف دیگر برائت بلامعارض جاری است، همین انحلال حکمی نیز در علم اجمالی دوم جاری است؛ زیرا یک طرف علم اجمالی دوم آن بود که ضم ترک عتق به ترک اطعام حرام است در حالی که این طرف علم اجمالی مشکوک نیست و حرمت آن قطعی است؛ زیرا معنایش آن است که هیچ‌یک از دو امر واجب نیستند در حالی که مفروض آن است که یکی از دو امر واجب است. به عبارت دیگر وقتی فرض شد واجب مفروض تخییری است؛ یعنی یکی از این دو قطعاً واجب است و ترک هر دو قطعاً حرام است و جای اصل مؤمّن و برائت نمی‌باشد.

ثانیاً: محقق عراقی قدس سره فرمودند علم اجمالی فرعی چنین است که یک طرف آن وجوب عتق و حرمت ترک آن قرار دارد و طرف دیگر، حرمت ترک اطعام در ظرف ترک عتق است که بنابر نظر مشهور است که قائلند هر چه واجب باشد ضد عام آن حرام است، ولی در بحث ضدّ بیان کردیم اگر چیزی واجب شد، نه ضدّ خاص آن حرام می‌شود و نه ضدّ عام آن حرام می‌شود، حتّی حرام غیری.

به نظر می‌رسد به اندازه‌ی کافی درباره‌ی جریان برائت در دوران امر بین تعیین و تخییر بحث صورت گرفت و با تأمل در این مباحث می‌توان به سایر اشکالات نیز پاسخ داد.

آن‌چه تا کنون از دوران امر بین اقلّ و اکثر بحث شد، مربوط به شبهات حکمیه‌ی وجوبیه بود و مثال‌ها نیز مربوط به شبهات حکمیه‌ی وجوبیه بود، امّا مناسب است دو مبحث دیگر در ادامه مطرح شود که وظیفه در دوران امر بین اقل و اکثر در شبهات تحریمیه و نیز شبهات موضوعیه چیست؟

اقل و اکثر در شبهات تحریمیه

در شبهات وجوبیه بیان شد که در اقل و اکثر، مکلّف می‌تواند در اکثر برائت جاری کند و به اقل یعنی مثلاً نماز نُه جزئی اکتفاء کند، امّا اگر مثلاً بدانیم غناء حرام است ولی نمی‌دانیم غنای حرام سه قید دارد یا دو قید؛ یعنی غناء عبارتست از «الصوت المرجع المطرب المتناسب مع مجالس اللهو و اللعب» یا «الصوت المرجع المطرب»، چه باید کرد؟

روشن است که اگر صوت مرجّع مطرب، متناسب با مجالس لهو و لعب نیز باشد حرام خواهد بود، ولی اگر قید آخر آورده نشود عمل مشکوک الحرمة خواهد بود. بنابراین در شبهات تحریمیه‌ی حکمیه بر عکس شبهات وجوبیه، أکثر قطعاً حرام است و أقل مشکوک الحرمة است.

مثال‌های أقل و أکثر در شبهات تحریمیه را می‌توان در مباحث مکاسب محرمه به راحتی پیدا کرد؛ مثلاً در حرمت تصویر و مجسمه‌سازی بر فرض این‌که بپذیریم تصویر ذوات الارواح حرام است یا مجسمه‌سازی حرام است، می‌توان پرسید آیا مجسمه‌ی کامله حرام است یا تجسیم و تصویر بعضی از اجزاء ذوات ارواح نیز حرام است؟

مثلاً مجسمه‌ی کامل قطعاً حرام است امّا اگر مجسمه‌ی نیم تنه ساخته شد آیا می‌توان گفت حرام است؟ یا مثلاً آیا غیبت «کشف عمّا ستره الله مما کان عیباً» می‌باشد و یا این‌که ذکر عیب و لو مستور نباشد غیبت محسوب می‌شود؟

در هر حال مقتضای اصل عملی در اقل و اکثر در شبهات تحریمیه چیست، آیا اقل را می‌توان اتیان کرد یا خیر؟

ظاهراً نزد عمده یا همه‌ی فقهاء شکی وجود ندارد که در شبهات حکمیه‌ی تحریمیه‌ی دائر بین اقل و اکثر، اقل مجرای برائت است؛ زیرا یک شبهه‌ی بدویه است؛ مثلاً آیا صوت مرجع مطرب حرام است، که «رفع ما لا یعلمون»، «ما حجب الله علمه عن العباد» و سایر ادله‌ی برائت و نیز قبح عقاب بلا بیان در این شبهه‌ی بدویه جاری خواهد بود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیست و نهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved