پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 21 آذر 1396
  • 2017 Dec 12
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1208
دیروز: 1778
ماه جاری: 23574
امسال: 260788
کل: 832662
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 6/9/1392 - 16:19
کد درس: 291 تعداد بازدید: 913 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه 21 ـ سه شنبه 7/8/92

اشکال دیگری بر استصحاب عدم وجوب اکثر حین صغر

مرحوم نائینی معتقدند استصحاب عدم وجوب اکثر حین صغر، فاقد اثر است؛ زیرا تلاش می‌شود با این استصحاب، استحقاق عقاب از این شخص برداشته شود، در حالی که این اثر مترتب بر نبود واقعی تکلیف نیست بلکه مترتب بر شکّ در تکلیف است و همین که شکّ در تکلیف وجود داشته باشد می‌توان طبق قاعده‌ی قبح عقاب بلا بیان استحقاق عقاب را منتفی دانست و نیازی به احراز عدم تکلیف واقعاً نمی‌باشد. بنابراین از آنجا که فرض ما آن است که شکّ در تکلیف وجود دارد، بالوجدان عقل حکم می‌کند ارتکاب مشکوک استحقاق عقاب نمی‌آورد و لذا نیازی نیست این امر ثابت بالوجدان، با استصحاب و تعبداً تحصیل شود.

به تعبیر دیگر موضوع حکم به برائت، شکّ در تکلیف است و با شکّ در تکلیف وجداناً استحقاق عقاب منتفی است، بنابراین نیازی نیست انتفاء استحقاق عقاب را تعبداً با کمک استصحاب ثابت نماییم و در حقیقت لغو است.

نقد و بررسی اشکال مذکور

اوّلاً: اگر سخن مرحوم نائینی تمام باشد باید ملتزم شویم هر کجا برائت عقلیه جاری باشد استصحاب عدم بی‌معناست؛ زیرا همواره با شکّ در تکلیف، بالوجدان می‌یابیم استحقاق عقاب منتفی است، در حالی که این اشکال را در خصوص ما نحن فیه یعنی در خصوص استصحاب عدم تکلیف قبل بلوغ ذکر کرده‌اند.

ثانیاً: ما نمی‌خواهیم برای حالت صغر استصحاب عدم تکلیف جاری کنیم؛ زیرا یقین داریم قبل از بلوغ تکلیف وجود ندارد، بلکه با این استصحاب می‌خواهیم عدم متیقّن حین صغر را تا بعد بلوغ استمرار دهیم و از آنجا که استصحاب اصل محرز است مقدّم بر برائت می‌باشد و همان‌گونه که در مباحث گذشته بررسی شد اساساً با جریان استصحاب عدم تکلیف نیاز به برائت نخواهیم داشت؛ چون تعبداً احراز عدم تکلیف می‌کنیم و دیگر موضوع برائت عقلی و نقلی منتفی می‌شود.

حاصل کلام آنکه اوّلاً: اشکال مذکور تنها بر استصحاب عدم تکلیف حال صغر وارد نیست و اگر وارد باشد در همه‌ی موارد استصحاب عدم تکلیف وارد خواهد بود؛ یعنی با وجود برائت عقلیه نیازی به استصحاب عدم نیست و اگر این اشکال وارد نباشد در اینجا نیز وارد نیست.

ثانیاً: از آنجا که در بحث برائت در شبهات بدویه بیان کردیم که مانعی از جریان استصحاب عدم تکلیف نیست و موضوع برائت را از بین می‌برد، جریان استصحاب را لغو ندانستیم.

علاوه، اگر این اشکال بر استصحاب عدم تکلیف وارد باشد در برائت شرعیه نیز وارد است؛ یعنی هرگاه برائت عقلیه جاری باشد جریان برائت شرعیه لغو است؛ زیرا با برائت عقلیه بالوجدان استحقاق عقاب منتفی می‌باشد، لذا نیازی نیست با تعبد و به کمک برائت شرعیه استحقاق عقاب را برداریم.

نتیجه آنکه در هر شش صورت، استصحاب عدم وجوب جاری است و اشکال محقّق نائینی; وارد نیست.

اقل و اکثر ارتباطی در شرط مشکوک

در ابتدای مبحث اقل و اکثر ارتباطی بیان کردیم گاهی شیء مشکوک، جزء زائد است و گاهی شرط یا ملحق به شرط است.

جزء یعنی چیزی که در همان عالم اعتبار حیّزی را اشغال می‌کند و وجودی جدا از سایر اجزاء دارد به نحوی که کم یا زیاد کردن جزء بر حجم مرکّب می‌افزاید، مانند سوره، رکوع و ... در نماز.

شرط چیزی است که در مرکّب، وجود جدایی ندارد و نمی‌توان گفت حجم خاصی در مرکّب به خود اختصاص می‌دهد. این شروط دو گونه است؛ گاهی تقیّد شرط است و خود شرط می‌تواند صرف‌نظر از مرکّب تحقّق داشته باشد، مانند طهارت که می‌توان متطهّر بود امّا در حال نماز نبود. باید توجّه داشت که در طهارت یا استقبال و تستّر، نفس قید خارج از مرکّب است امّا تقیّد به آنها در نماز شرط است.

و گاهی شرط، وجود مستقلّی از مرکّب ندارد و تنها در مرکّب معنا پیدا می‌کند، مانند ایمان در رقبه که ایمان بدون رقبه معنا ندارد یا جَهر در قرائت که جدای از خود قرائت محقّق نمی‌شود.

در هر دو صورت اگر شک شود که آیا یک مرکّب شرط اضافه‌ای دارد یا خیر؟ مثلاً در قرائت نماز، جَهر لازم است یا خیر، در واقع اقل، نماز با قرائت بدون اشتراط جَهر است و اکثر، نماز با قرائت جهریه است.

در این موارد نیز همان ادلّه‌ای که بر عدم وجوب اکثر در جزء بیان شد جاری است؛ یعنی انحلال حقیقی و انحلال حکمی هر دو وجود دارد. انحلال حقیقی آن است که می‌دانیم وجوبِ پدید آمده منبسط بر مشروط شده است و شک داریم بر شرط نیز بسط پیدا کرده است یا خیر، «رفع ما لایعلمون» و نیز استصحاب عدم تعلّق وجوب به آن شرط نیز جاری است.

در انحلال حکمی نیز می‌گوییم اقلّ مشروط قطعاً باید اتیان شود و مجرای اصل برائت نیست، لا محاله شکّ در شرط، مجرای اصل برائت بلا معارض است و اصل می‌گوید این شرط لازم نیست ...

براي دريافت متن کامل جلسه بیست و یکم اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved