پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 2 مهر 1396
  • 2017 Sep 24
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 712
دیروز: 1182
ماه جاری: 1893
امسال: 167718
کل: 739592
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 6/9/1392 - 15:19
کد درس: 279 تعداد بازدید: 546 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی93-1392
جلسه‌ی شانزدهم؛ سه‌شنبه 30/7/1392

تمسّک به عمومات و اطلاقات برای اثبات قابلیت نقل

اگر حقی که جعل شده به گونه‌ای باشد که عقلاء هم آن حق را در میان خود می‌پذیرند، مثل حق تحجیر که اگر شخصی زمینی را مقدمةً للإحیاء تحجیر کند، عرف و عقلاء او را أحق از دیگران به إحیاء می‌دانند و یا مانند این‌که بایع یا مشتری توسط شرط برای خود حق فسخ قرار بدهد یا مانند خیار غبن که عقلاء آن‌ها را می‌پذیرند، اگر شک کردیم این حقوق بوسیله‌ی یکی از نواقل مانند بیع، هبه، صلح و ... قابل انتقال است یا نیست در این صورت اگر منع تعبّدی از نقل و انتقال وجود داشت یا عرف شخص یا عنوان را مقوّم می‌دانست، حق قابلیت انتقال را ندارد، مانند حق ولایت که برای مجتهد عادل جعل شده و این عنوان مقوّم ولایت است و مجتهد نمی‌تواند ولایت را منتقل به غیر کند. بله حاکم می‌تواند حقوقی را برای دیگری جعل کند امّا حق ولایت را نمی‌تواند منتقل کند، هم‌چنین مثل وصایت که قوامش به وصیّ است و وصیّ نمی‌تواند این حق را منتقل به غیر کند.

امّا در صورتی که دلیل تعبدّی بر عدم جواز انتقال وجود نداشت و عرف نیز شخص یا عنوان را مقوّم نمی‌دانست، بعد از ثبوت انتقال عرفاً، حکم شک در جواز انتقال و اسقاط شرعاً چیست؟

در مورد حکم این صورت بین اعلام اختلاف شده است. سید یزدی قدس سره با تمسک به عمومات قائل به جواز انتقال شده است شرعاً. محقق اصفهانی قدس سره هم با این‌که فرموده قول سید معروف است، ولی کلام سید را ردّ کرده و اشکالاتی بر آن وارد کرده است. سید خویی قدس سره هم ظاهراً اشکال محقق اصفهانی بر سید یزدی را پذیرفته، امّا در مقابل حضرت امام قدس سره از سید یزدی دفاع کرده و اشکال محقق اصفهانی و سید خویی قدس سرهما را پاسخ داده است، گرچه خود بعداً اشکال دیگری را وارد کرده‌اند. بنابراین باید کلام این بزرگان را بررسی کنیم.

استدلال سید یزدی قدس سره بر اثبات جواز انتقال حق عند الشک

سید یزدی قدس سره می‌فرماید: اگر حقی قابلیت نقل و انتقال عرفی را داشت، امّا شک کردیم که شرع این نقل و انتقال را امضاء کرده و به تعبیر دیگر در قابلیت شرعی انتقال شک کردیم، به شرط این‌که عرف عنوان یا شخص را مقوّم نداند و منع تعبدی هم وارد نشده باشد، می‌توان با تمسک به عمومات مانند (أَوْفُوا بِالْعُقُودِ) ، (أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ) ، (تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ) ، «الصُّلْحُ جَائِزٌ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ»، «الْمُؤْمِنُونَ‏ عِنْدَ شُرُوطِهِمْ» و ... قابلیت انتقال شرعی را اثبات کرد؛ مثلاً اگر عرف حق تحجیر را قابل انتقال به بیع، هبه، صلح و ... بداند و ما شک کنیم آیا قابل انتقال شرعی است یا نه، از آن‌ جایی که مفاهیمی مانند بیع، صلح، هبه و ... حقیقت شرعیه ندارند ـ همان‌طور که مرحوم شیخ هم تصریح فرمودند ـ و شارع همان معنای عرفی دارج و سائر بین عقلاء را امضاء کرده و نهایت این‌که بعض افراد را تخصیص زده یا بعض شروط را به آن اضافه کرده است ـ مثلاً فرموده بیع ربوی باطل است، بیع غرری باطل است و ... ـ اگر شک کردیم موردی از تحت اطلاق (أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ)، (تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ)، «الصُّلْحُ جَائِزٌ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ» و ... خارج شده است، به اطلاق تمسک کرده و می‌گوییم هر عقد عرفی، هر بیع عرفی، هر تجارةً عن تراض عرفی و ... مورد امضاء شارع قرار گرفته است. در نتیجه کشف می‌شود که قابلیت انتقال شرعی هم وجود دارد و نقل و انتقال این حقوق بلامانع است.

شبهه و دفع آن

مرحوم سید در این‌جا دفع دخل مقدر کرده و می‌گوید: اگر کسی شبهه کند و بگوید قاعده‌ی معروف «إنّ العمومات لا تثبت القابلیات» کلام شما را نقض می‌کند؛ چراکه طبق این قاعده برای اثبات قابلیت چیزی، نمی‌توان به عمومات تمسک کرد، بنابراین اگر شک کردیم حقی قابلیت انتقال را دارد، نمی‌توان با تمسک به عمومات و اطلاقات اثبات قابلیت انتقال را کرد. نظیر این‌که اگر شک کردیم طفلی قابلیت ایجاب و قبول را دارد، نمی‌توان با تمسک به عمومات، قابلیت او را برای ایجاب و قبول اثبات کرد.

در جواب می‌گوییم: این قاعده مربوط به صورتی است که شک در قابلیت عرفی داشته باشیم و بخواهیم با تمسک به عمومات قابلیت عرفی را اثبات کنیم، امّا اگر قابلیت عرفی محرز بود و سایر شرایط اعم از شروط متعاقدین، شروط عوضین و ... تمام بود ـ مثلاً طفل ممیز بود که عرفاً قابلیت ایجاب و قبول را دارد یا مثل حق تحجیر که عرف می‌گوید قابلیت انتقال را دارد ـ و شک ما فقط در قابلیت شرعی بود، با تمسک به عمومات و اطلاقات می‌توان امضاء شرع را اثبات کرد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه شانزدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved