پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 21 آذر 1396
  • 2017 Dec 12
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1682
دیروز: 1778
ماه جاری: 24048
امسال: 261261
کل: 833135
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 5/9/1392 - 12:52
کد درس: 269 تعداد بازدید: 735 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 93-1392
جلسه‌ی یازدهم؛ سه‌‌‌شنبه 16/7/1392

اشکال دوم مرحوم امام قدس سره بر قول شیخ و مشهور

علاوه بر اشکالاتی که بر قول مشهور و شیخ انصاری قدس سره وارد کردیم، دو اشکال دیگر می‌توان بر این قول وارد کرد که هر دو اشکال به گونه‌ای در کلام مرحوم امام وجود دارد. ایشان ابتدا وجهی را به عنوان مؤید در فرق بین ملک و بین حق و سلطنت ذکر می‌کنند، سپس ترقی کرده و از آن تعبیر به دلیل می‌کنند. در ادامه مؤید دیگری در فرق بین حق و بین ملک و سلطنت ذکر می‌کنند که اشکال دوم حضرت امام1 عبارتست از:

حداقل در برخی موارد حق، تعبیر «أداء» صحیح است و گفته می‌شود «فلان أدی حقّ فلان»؛ [چراکه حق مانند دین، در بعض موارد علیه غیر اعتبار می‌شود و به عبارت دیگر در مورد حق، اعتبار عهده می‌شود] و اگر حق به معنای سلطنت باشد باید صحیح باشد که به جای حق، کلمه‌ی سلطنت را گذاشته و بگوییم «فلان أدی سلطنته أو سلطانه» در حالی که این تعبیر درست نیست.

[در تتمیم استدلال حضرت امام قدس سره می‌گوییم] اگر کسی بگوید این‌که در مورد حق تعبیر «فلان أدی حقّ فلان» صحیح است، به این خاطر است که در حق معنای اضافه به «من علیه الحق» اشراب شده بر خلاف سلطنت، در پاسخ می‌گوییم: همان‌طور که قبلاً بیان کردیم سلطنت هم معنایی است که «مسلطٌ علیه» می‌خواهد.

اشکال سوم حضرت امام قدس سره بر قول شیخ و مشهور

ما حصل این اشکال که مرحوم امام قدس سره آن را فی‌الجمله پذیرفته‌اند، به این صورت است:

ما وقتی موارد اطلاق حق را استقراء می‌کنیم به مواردی برخورد می‌کنیم که بر آن‌ها اطلاق حق شده امّا سلطنت ـ حتّی سلطنت اعتباری ـ در مورد آن‌ها معنا ندارد؛ مثلاً «استحقاق عقوبت نسبت به عاصی، استحقاق ثواب نسبت به مطیع، حق الجار علی الجار و امثال آن مانند حق والد بر ولد و بالعکس، حق معلّم بر دانش‌آموز و بالعکس، حق طفل و ...» که نمی‌توان گفت فرضاً مطیع سلطنت بر ثواب دارد یا ولد و دانش‌آموز، سلطنت بر والد یا معلّم دارد. پس در این موارد، سلطنت وجود ندارد و اگر هم عملی انجام گیرد از ناحیه‌ی «من علیه الحق» است نه «من له الحق»، پس معنای سلطنت در حاقّ آن وجود ندارد. بنابراین نتیجه این می‌شود که حق و سلطنت دو اعتبار جداگانه هستند و اعتبار حق، عین اعتبار سلطنت نیست.

این‌که این موارد جزء حقوق فقهی نیستند ضربه‌ای نمی‌زند؛ چراکه حقّ اخلاقی با حقّ فقهی دو مفهوم نیست و بالوجدان می‌دانیم مفهوم حق در این موارد با مفهوم حق در مثل حق شفعه، حق خیار، حق حضانت و ... تفاوتی ندارد و همان‌طور که مرحوم امام تصریح فرمودند، حق اعتباری در همه جا به یک معناست. پس در این موارد هم حق معنای واحدی دارد، نهایت این‌که حقوق فقهی لازم الرعایة هستند ولی حقوق اخلاقی راجح الرعایة.

نتیجه: این دو شاهدی که بیان کردیم، کافی است برای این‌که حق را غیر از سلطنت بدانیم.

2. نظریه‌ی سید یزدی و میرزای نائینی قدس سرهما: (حق ملک ضعیف)

نظریه‌ی دوم این بود که حق، مرتبه‌ی ضعیفه‌ای از ملک است. این نظریه در کلمات سید یزدی و میرزای نائینی قدس سرهما وجود دارد و ثلةٌ من الأعلام نیز آن را تأیید کرده‌اند. طبق این نظریه باید ملک مفهومی مشکّک باشد که قابلیت اشتداد و تضعّف را دارد. به تعبیر دیگر باید مفهومی ذات مراتب باشد که از مرتبه‌ی بالای آن تعبیر به ملک می‌شود ـ علی الاطلاق و بدون قید ـ و از مرتبه‌ی پایین‌ آن تعبیر به حق یا ملک ضعیف می‌شود.

محقق اصفهانی و مرحوم امام قدس سرهما در مقابل این نظریه قرار گرفته و آن را نقد کرده‌اند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه یازدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved