پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 27 آبان 1396
  • 2017 Nov 18
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 571
دیروز: 1050
ماه جاری: 28140
امسال: 232044
کل: 803918
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 5/9/1392 - 12:34
کد درس: 267 تعداد بازدید: 617 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 93-1392
جلسه‌ی دهم؛ ‌‌دوشنبه 15/7/1392

بررسی حقیقت حق و رابطه‌‌ی آن با حکم و ملک

حق در لغت تقریباً به معنای ثبوت است (ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ) أی هو الثابت، (حَقَّ عَلَيْهِ كَلِمَةُ الْعَذَابِ) أی: ثبت علیه کلمة العذاب. و در بحث فقه و حقوق، مراد از آن ثبوت اعتباری است، نه ثبوت تکوینی، و این مطلب نیاز به بحث فلسفی ندارد؛ چراکه بالوجدان می‌یابیم در بعضی نظام‌های حقوقی مثلاً برای مشتری حق خیار قرار داده شده، امّا در نظام حقوقی دیگری این حق لحاظ نشده است، بنابراین اعتبار آن به ید معتبِر است.

بسیاری از أعلام از جمله مرحوم نائینی قدس سره در منیة الطالب تصریح کرده‌‌اند که حق ـ حداقل ـ دارای دو استعمال کاملاً متفاوت با هم است؛ یکی به معنای حکم است و بیش از آن معنا را نمی‌رساند ـ که این معنا ربطی به ما نحن فیه ندارد ـ استعمال دیگر که محل بحث است، به معنای امری اعتباری است که رابطه‌ی ویژه‌ای را بین حق و ذوالحق اثبات می‌کند، ولی بعداً معلوم خواهد شد که لازم نیست حقّ همیشه وضعی و اعتباری باشد، بلکه حقّ نفس الامری هم خواهیم داشت.

مرحوم نائینی قدس سره علامت افتراق حق با حکم را در این دانسته که حق قابلیت اسقاط را دارد، بر خلاف حکم که قابلیت اسقاط ندارد. و در ادامه تصریح می‌کند بعضی از جمله سید یزدی1 این افتراق را قبول نداشته و قائلند حق اعم است از این‌که قابل اسقاط باشد یا نباشد؛ مثلاً حق ولایت، حق أبوت و ... قابل اسقاط نیست.

برخی مثل مرحوم امام قدس سره هم که در کتاب البیع تصریح فرمودند حق مفهوم ثابت و واحدی است که در همه‌ی موارد به یک معنا استعمال می‌شود، ظاهراً مرادشان همان حق اعتباری است، نه این‌که منکر شوند حق دو گونه استعمال دارد.

بعد از بیان این مقدمات و با توجه به این‌که همه‌ی اهل لسان فی‌الجمله معنای اعتباری حق را به ارتکاز عرفی و لغوی درک می‌کنند، می‌گوییم: نظریات متعددی درباره‌ی معنای حق و چگونگی اعتبار آن بیان شده است که عبارتند از:

نظریات مختلف در معنای اعتباری حق

1. نظریه‌ی شیخ انصاری قدس سره و مشهور: حق به معنای سلطنت است.

2. نظریه‌ی سید یزدی و مرحوم نائینی قدس سرهما: حق به معنای ملک ضعیف است.

3. حق، ملک و سلطنت همه از یک معنا هستند.

4. نظریه‌ی محقق اصفهانی قدس سره: حق در هر جا به معنای خاصی است؛ مثلاً حق ولایت چیزی جز همان ولایت نیست، بنابراین اضافه‌ی آن بیانیه است.

5. نظریه‌ی سید خویی قدس سره: حق به معنای حکم است.

6. نظریه‌ی حضرت امام قدس سره: حق، اعتبار خاصی غیر از ملک، سلطنت و حکم است. و ظاهر آخوند قدس سره نیز همین نظریه است.

1. نظریه‌ی شیخ انصاری قدس سره و مشهور (حق به معنای سلطنت)

ظاهر عبارت شیخ انصاری قدس سره در مورد حق شفعه و خیار که فرمودند: «أنّ هذا الحق سلطنة فعلیة» این است که حق را به سلطنت فعلیه معنا می‌کنند؛ یعنی یک مفهوم اعتباری که مرادف سلطنت بوده و همراه با قید فعلیت ـ که شاید احتراز از سلطنت شأنیه باشد ـ است.

مشهور نیز قائل به این قول شده‌اند، کما این‌که محقق اصفهانی قدس سره می‌فرماید: «هو المعروف»؛ این قول معروف بین فقهاست. هم‌چنین سید یزدی قدس سره می‌فرماید: «الحق نوعٌ من السلطنة»، گرچه در نهایت ایشان دو نظریه را با هم جمع کرده و اضافه می‌فرماید که: حق مرتبه‌ی ضعیفی از ملک است. محقق نائینی هم هر دو تعبیر را دارد: «الحق سلطنةٌ ضعیفةٌ علی المال» و «مرتبةٌ ضعیفةٌ من الملک» ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه دهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
عدل الهی (1)
خداوند از چيزى نهى نكرد، جز اين كه مى‏داند بنده توان ترك آن را دارد و به چيزىامر نكرد، جز اين كه مى‏داند بنده توان انجام آن را دارد، زيرا جُور و سرگرمى و ستم وتكليف كردن بندگان به آنچه توانش را ندارند، از صفات خداوند نيستند.
الاحتجاج،ج ۲،ص ۲۲۳
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved