پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 مهر 1396
  • 2017 Oct 22
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1422
دیروز: 2057
ماه جاری: 37884
امسال: 203709
کل: 775583
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 4/9/1392 - 18:37
کد درس: 263 تعداد بازدید: 654 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 93-1392
جلسه‌ی هشتم؛ ‌سه‌شنبه 9/7/1392

محقق اصفهانی قدس سره در حاشیه‌ی مکاسب و حاشیه‌ی کفایه، مطالبی را در تحلیل حقیقت حق، حکم و ملک بیان کرده‌اند و شاگرد ایشان علامه طباطبائی قدس سره در کتب مختلف خود، آن را تبیین کرده‌اند. برخی اعاظم دیگر هم مطالب مفیدی ذکر کرده‌اند که ما خلاصه‌ی کلام این بزرگان خصوصاً محقق اصفهانی قدس سره را در این‌جا ذکر می‌کنیم.

بحث روان‌شناختی فلسفی در پیدایش ملک اعتباری

همان‌طور که بیان کردیم، ملکیت سه مرتبه دارد: «ملکیت بالاضافة الاشراقیة، ملکیت تکوینی و ملکیت اعتباری». ملکیت به اضافه‌ی اشراقیه، حقیقتی است که انسان آن را با تدبّر در وجود و فهم آن، درک می‌کند. ملکیت تکوینیه نیز حقیقتی است که انسان با توجه کافی به آن پی می‌برد و نیاز به تدبّر برای درک آن نیست. امّا ملکیت اعتباریه چون واقعیتی ورای فرض و اعتبار معتبِر ندارد، باید نحوه‌ی اعتبار و پیدایش آن را تحلیل و بررسی کنیم. بنابراین برای درک بهتر این معنا می‌گوییم:

بشر با نگاه به تکوین و فهم آن، چیزهایی را از تکوین اقتباس می‌کند که این اقتباس به دو صورت است؛ گاهی آن‌چه از تکوین اقتباس می‌کند خودش تکوینی، ملموس و محسوس است؛ مثلاً با نگاه به پرواز سنجاقک‌ها، هلی‌کوپتر را طراحی کرده که هم خودش تکوینی است و هم اثر تکوینی دارد.

گاهی هم آن‌چه از تکوین نسخه برداری و اقتباس می‌کند، فقط امری اعتباری و قراردادی است و چیزی بر حقیقت تکوین نمی‌افزاید و با این اعتبار تلاش می‌کند آثاری را که بر اصل تکوینی مترتب است، بر آن مقتبَس هم مترتب کند؛ مثلاً‌ با تأمّل در وجود انسان می‌بیند که پیکر انسان یک واحد است که هر عضوی نقشی را ایفاء می‌کند؛ مثلاً پا برای جابه‌جایی است، دست برای تصرّفات و تقلّبات در خارج و رفع بعض حوائج است و ... و در مجموع درک می‌کند سر نقش مدیر را داشته و ابزار فکر است که در حقیقت بدن را تدبیر و تنظیم می‌کند و حوائج هر عضو را تشخیص داده و آن را برآورده می‌کند و نیز به اعضاء فرمان می‌دهد هر کدام وظیفه‌ی خاصی انجام دهند، و بدن هم نسبت به سر فرمان‌پذیر است. ذهن انسان از این رابطه نتیجه گرفته که جامعه را هم می‌توان به عنوان یک پیکر واحد فرض کرد که هر فردی، عهده‌دار وظیفه‌ی خاصی است و این افراد نیازمند شخصی هستند که جامعه را مدیریت کند و مانع از مختل شدن امور شود و به تعبیر دیگر وظیفه‌ی سر را انجام دهد، لذا عنوان «رئیس القوم» را از رابطه‌ی سر نسبت به بدن اقتباس و اعتبار می‌کند. بنابراین رأس اعتباری، نسخه‌ای مقتبس از تکوین است که همه ـ صریحاً یا ضمناً ـ آن را پذیرفته‌اند. البته همان‌طور که قبلاً توضیح دادیم، این فرض و اعتبار بی‌ملاک نیست، بلکه بر اساس اغراض متفاوته است.

با توجه به این مقدمه می‌گوییم: به نظر می‌رسد تلقی عموم یا اکثر فلاسفه، متکلمین و فقهاء این است که ملک معنایی اعتباری دارد که بلا واسطه از تکوین اقتباس شده است.

آیا ملکیت اعتباری از مقولات فلسفی است؟

محقق اصفهانی قدس سره می‌فرماید: ملکیت اعتباریه از باب مقولات عرضیه نیست؛ نه از مقوله‌ی جده، نه کیف، نه اضافه و ... . ما هم با توضیحاتی که بیان کردیم روشن نمودیم که ملک از اعراض متأصله‌ی واقعی نیست، بلکه امری اعتباری است که از تکوین اقتباس شده است، گرچه ظاهر عده‌ای آن است که ملک را از باب مقولات می‌دانند، ولی بعید است مراد جدّی آنان باشد و باید مقصودشان آن باشد که ملک مقتبس از فلان مقوله است. به هر حال باید احتمالات مطرح شده را بررسی کنیم إن شاء الله.

احتمالات مطرح شده در نحوه‌ی اعتبار ملک
احتمال اوّل: مقتبس از مقوله‌ی جده

ارسطو و عموم مشائین، تمام ماهیات عالم را به حسب استقراء به ده ماهیت تقسیم می‌کنند به این بیان که:

ماهیت یا جوهر است یا عرض، جوهر آن است که قائم به نفسش باشد و در مقابل آن اعراض نُه گانه است که قائم به غیر است؛ هفت‌تای آن‌ها اعراض نسبیه‌اند (أین، متی، وضع، جده، اضافه، فعل و انفعال) و دو تا هم مقوله‌ی غیر نسبیه هستند (کم و کیف) که هر کدام باز تقسیماتی دارد؛ مثلاً کمّ متصل و کمّ منفصل، کیف محسوس و غیر محسوس و ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هشتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved