پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 21 آذر 1396
  • 2017 Dec 12
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1636
دیروز: 1778
ماه جاری: 24002
امسال: 261215
کل: 833089
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 3/9/1392 - 19:13
کد درس: 255 تعداد بازدید: 617 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی93-1392
جلسه‌ی چهارم؛ سه‌‌‌شنبه 2/7/1392

اشکال محقق اصفهانی قدس سره بر وجه دوم

وجه دومی که محقق اصفهانی از قِبَل قائلین به عدم مالیت عمل حرّ قبل از معاوضه ذکر کردند این‌چنین بود: با این‌که حرّ توانایی بر بالاترین کارها را داشته باشد و به راحتی بتواند کسب درآمد کند، به او ذامالٍ نمی‌گویند. ایشان در ردّ این استدلال ابتدا چند مورد را به عنوان نقض بیان می‌کنند و سپس می‌فرمایند:

غایت آن چیزی که استدلال دوم اقتضاء می‌کند این است که عمل حرّ مال است، امّا ملک ذوالعمل نیست، به عبارت دیگر نسبت بین مالیت و ملکیت، عموم و خصوص من وجه است و ممکن است چیزی مال باشد امّا ملک نباشد، بنابراین چون عمل حرّ ملک نیست، یعنی مال منتسب به ذوالعمل نیست، به او ذامالٍ نمی‌گویند، لذا مستطیع هم نبوده و حجّ بر او واجب نیست، هم‌چنین اگر کسی مانع او شد ضامن نیست؛ زیرا دلیل ضمان می‌گوید: «من اتلف مال الغیر فهو له ضامن»، و در این‌جا «مال الغیر» صادق نیست.

شبهه

این‌جا شبهه‌ای وجود دارد و آن این‌‌که اگر عمل حرّ مال باشد و تحت اختیار او هم باشد، چرا به او ذوالمال نمی‌گویند؟

طبق مبنای ما این شبهه وارد نیست؛ چراکه گفتیم عمل حرّ قبل از معاوضه اصلاً مال نیست، امّا طبق مبنای کسانی که قائل به مالیت عمل حرّ قبل از معاوضه شده‌اند این اشکال وارد است، بدین جهت درصدد پاسخ به آن برآمده‌اند.

تخلّص بعضی از شبهه‌ی مذکور

در جواب این اشکال بعضی گفته‌اند: ملکیت حرّ نسبت به اعمالش، ملکیت حقیقیه است نه اعتباریه، در حالی که تعبیر ذوالمال در جایی صدق می‌کند که ملکیت مالک، ملکیت اعتباریه باشد؛ مثلاً هر انسانی مسلّط بر نیرو و مالک قوای خود به نحو ملکیت حقیقیه است، امّا به او نمی‌گویند که ذو ملک است، چون اعتبار ملکیت درجایی که ملکیت حقیقی موجود باشد، لغو بوده و اثری بر آن مترتب نیست.

مناقشه در جواب شبهه

در جواب می‌گوییم این کبری را قبول داریم که اگر در جایی ملکیت حقیقیه وجود داشته باشد، ملکیت اعتباریه لغو است و عقلاء آن را اعتبار نمی‌کنند؛ زیرا صحّت هر اعتباری براساس ترتّب اثر عملی بر آن است و اگر اثری بر آن مترتب نباشد، اعتبار آن لغو خواهد بود، امّا می‌گوییم اگر در جایی توانستیم فرض اثر عملی کنیم، محذور لغویت پیش نمی‌آید و در مورد عمل حرّ می‌توانیم فرض اثر کنیم؛ مثلاً در مورد استطاعت، ضمان و بعضی امور دیگر که مترتب بر ملکیت اعتباری است، چه مانعی دارد براساس ترتب این آثار آن‌جایی که ملکیت حقیقی است، ملکیت اعتباری هم برای شخص فرض کنیم که نتیجه‌ی آن ضمان، استطاعت و ... است.

بنابراین این جواب ناتمام است و به نظر ما، جواب همان است که بیان کردیم که اصلاً به عمل حرّ مال اطلاق نمی‌شود، بدین جهت به کسی که توانایی عملی را دارد ذامال نمی‌گویند.

عدم ضمان در منع از عمل حرّ کسوب قبل از معاوضه

با توجه به مطالبی که بیان کردیم، حکم منع از عمل حرّ کسوب قبل از معاوضه ـ مانند بنّایی که روزی صد هزار تومان درآمد دارد ـ هم روشن می‌شود و مانع در این فرض هم ضامن نیست؛ زیرا عمل حرّ قبل از معاوضه معدوم است و وصف مالیّت را ندارد، در نتیجه مشمول قاعده‌ی «من اتلف مال الغیر فهو له ضامن» نمی‌شود.

امّا سید خویی قدس سره در این فرض از طریق دیگری خواسته‌اند اثبات ضمان کنند.

تلاش سید خوئی قدس سره برای اثبات ضمان از طریق سیره‌ی عقلاء

مرحوم سید خوئی می‌گوید درست است که قاعده‌ی «من اتلف مال الغیر فهو له ضامن» شامل ما نحن فیه نمی‌شود، امّا از طریق سیره‌ی عقلائیه می‌توانیم حکم به ضمان کنیم؛ چراکه سیره‌ی جاریه‌ی عقلائیه این‌چنین است که اگر کسی مانع حرّ کسوب شود تا کسب کند، عقلاء او را ضامن می‌دانند و از آن‌جا که این سیره مردوعه نیست، پس از عدم ردع، کشف امضای معصوم می‌کنیم ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه چهارم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved