پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 27 آبان 1396
  • 2017 Nov 18
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 548
دیروز: 1050
ماه جاری: 28117
امسال: 232021
کل: 803895
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 3/9/1392 - 14:20
کد درس: 248 تعداد بازدید: 1433 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی93-1392
جلسه‌ی اوّل؛ ‌شنبه 30/6/1392

الحمد لله رب العالمین وصلی الله علی محمد وآله الطاهرین ولعنة الله علی اعدائهم اجمعین

کتاب البیع

اهمیت بحث بیع

«بیع» تأثیر عظیمی بر حیات اجتماعی و اقتصادی بشر دارد؛ چراکه بسیاری از مبادلاتی که در سطح خُرد و کلان بین افراد، مؤسسات، جوامع و دولت‌ها صورت می‌پذیرد بر اساس «بیع» است. تبیین حقیقت بیع، فرق آن با سایر عقود و بیان احکام آن می‌تواند افق رفتار افراد و جوامع را روشن نماید. سیستم حقوقی اقتصادی اسلام آن قدر دارای فروع، خصوصیات و احکام بوده و برترین دانشمندان و متفکران در تبیین و تحلیل آن به غور پرداخته‌اند که شاید در هیچ کجای دنیا نتوان نظیر آن را پیدا کرد.

کتاب شریف «مکاسبِ» شیخ انصاری قدس سره وارث فکر هزار و چندین ساله‌ی برترین متفکران و ژرف اندیشان از شیخ مفید گرفته تا شیخ طوسی، ابن ادریس حلی، محقق حلی، علامه‌ی حلی تا محقق ثانی، صاحب مفتاح الکرامه، کاشف الغطاء و صاحب جواهر قدس سره می‌باشد؛ اعلامی که هر از چندگاهی با گذشت ده‌ها سال و چه بسا چند صد سال، خداوند متعال مانند آنان را به جامعه‌ی بشری اعطاء می‌کند. لباب افکار این بزرگان در مکاسب انعکاس یافته و شیخ انصاری اعلی الله مقامه الشریف با آن دقت، احاطه و هنری که داشته تقریباً چیزی را فروگذار نکرده است به حدی که آن را غیر قابل قیاس با کتب حقوقی دنیا قرار داده و می‌توان گفت از فلسفه‌های دنیا نیز از حیث إعمال فکر غنی‌تر است.

بعد از مرحوم شیخ نیز افرادی که دارای ذهن خلاق، تحلیل‌گر، شکافنده‌ی حقائق و معانی در عالی‌ترین رتبه‌ها می‌باشند کلمه به کلمه‌ی مطالب شیخ را که خود اعجوبه‌ای در فکر و تأمل بوده مورد ارزیابی قرار داده و در تأیید یا نقد آن قلم زده و نظرات جدیدی را به آن افزوده‌اند.

سید یزدی قدس سره با آن احاطه‌‌ای که داشته حاشیه‌ی عمیقی بر مکاسب نگاشته و محقق ایروانی قدس سره با آن حدّت ذهنی و با نگاهی که به حاشیه‌ی سید داشته اعمال نظر کرده است. محقق اصفهانی قدس سره آن اعجوبه‌ی کم نظیر در دقت و تسلطِ بر مباحث فکری حاشیه‌ی عمیق و مفصلی بر مکاسب نوشته و میرزای نایینی قدس سره با تدریس و محور قرار دادن مکاسب، مطالب زیادی را در مباحث معاملات و خصوص بیع ابراز فرموده که توسط دو نفر از مقرران خوش‌قلم و دقیقشان ـ شیخ محمد تقی آملی و شیخ موسی خوانساری ـ به رشته‌ی تحریر در آمده است. مرحوم امام قدس سره نیز با محور قرار دادن مکاسب در تدریس‌شان بررسی گسترده‌ای انجام داده و مطالب عالی و دقیقی را بیان فرموده‌اند. سید خویی قدس سره مطالب فراونی را در تبیین و تنقیح آن بیان داشته که به خاطر بیان شیرین و رسای ایشان و قلم روان مقررین‌شان در جای‌گاهی سهل التناول‌‌تر از کتب دیگر قرار گرفته است. ده‌ها حواشی علمی، انتقادی و توضیحی دیگر نیز وجود دارد که آن‌ها نیز حائز اهمیت است.     

به هر حال کتاب مکاسب علی الخصوص مبحث «بیع» به ضمیمه‌ی حواشی آن، منبع پایان ناپذیری از علم و فکر در حوزه‌ی تحلیل مسائل معاملی در زمینه‌ی فقه و حقوق ارائه کرده که واقعاً کم نظیر است. بسیاری از قواعد مطرح شده در کتاب البیع قواعد سیالی است که در تمام ابواب معاملات کاربرد دارد، لذا با تسلط بر مباحث بیع، حل مباحث مربوط به معاملات دیگر مانند اجاره، مضاربه، مساقات، شرکت، جعاله و ... آسان خواهد بود. بنابراین کتاب البیع، هم از آن جهت که قوام و حیات اقتصاد جامعه به بیع بستگی دارد دارای اهمیت است و هم از آن جهت که اهم مباحث سائر عقود ـ مانند شرائط عقد، شرائط عوضین، شرائط متعاقدین و ... ـ در آن روشن می‌شود. پس کسی که می‌خواهد متخصص در این رشته باشد و عن اجتهادٍ استنباط کند یا حداقل کلام دیگران را بفهمد باید در این مسائل غور کرده و از صرف وقت در آن ملول نشود. کسانی که در رشته‌ی حقوق نیز می‌خواهند کار کنند اگر بر این مباحث مسلط باشند حقوقدانی خواهند شد که قابل قیاس با اقرانشان نمی‌باشند. 

این مباحث از آن‌جا که قدرت فکری زیادی به دارس و باحث آن می‌دهد فرد را در مسائل فلسفی نیز توانمند می‌کند و به راحتی می‌تواند مفاهیم اعتباری را از مفاهیم حقیقی تمییز داده و رابطه‌ی آن دو را درک کند. فلسفه‌های جدید نیز که به فلسفه‌ی زبانی «لینگویستیک فیلاسفی» و فلسفه‌ی تحلیلی «انالتیک فیلاسفی» معروف است و گفتارهای روزمره‌ی مردم را تحلیل می‌کند، روش به کار رفته در آن، نظیر روشی است که ما در اصول و فقه ـ خصوصاً اصول ـ به کار می‌بریم، لذا اگر کسی با توان حاصل از آموزش اصول و مکاسب وارد آن مباحث شود می‌تواند نقّاد، بلکه مُبدِع و مبتکر خوبی در آن مسائل شود.  

تعریف بیع

بعضی مثل محقق نائینی قدس سره قبل از ورود در اصل بحث و تعریف بیع، چگونگی تقسیم ابواب و کتب فقهی را تبیین کرده‌اند که فعلا لزومی در طرح آن نیست، لذا وارد اصل بحث که شیخ ذکر فرموده می‌شویم. مرحوم شیخ در تعریف بیع می‌فرماید:

و هو في الأصل كما عن المصباح المنير مبادلة مال بمال

کلمه‌ی «بیع» دارای حقیقت شرعیه یا متشرعه نیست و در آیات کریمه، روایات شریفه و لسان فقها به همان معنای لغوی و عرفی به کار رفته است، لذا اگر بتوانیم همان معنای لغوی را که در ارتکاز اهل لغت بوده و نسلاً بعد نسلٍ ادامه یافته و ظاهراً تغییری در آن ایجاد نشده، تحلیل کرده و حدود و ثغور آن را به دست آوریم می‌توانیم آیات و روایات مربوطه را معنا کرده و نتیجه‌ی لازم را به دست آوریم.

مقصود از «اصل»  یکی از این دو احتمال می‌تواند باشد:

1. اصل در مقابل مجاز؛ یعنی معنای حقیقی لفظ بیع این‌چنین است.

2. اصل به معنای ریشه؛ یعنی معنای حقیقی اول کلمه‌ی بیع این چنین بوده، هر چند ممکن است از آن معنا منتقل شده و در معنای دیگری به نحو حقیقت استعمال شده باشد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه یکم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
عدل الهی (1)
خداوند از چيزى نهى نكرد، جز اين كه مى‏داند بنده توان ترك آن را دارد و به چيزىامر نكرد، جز اين كه مى‏داند بنده توان انجام آن را دارد، زيرا جُور و سرگرمى و ستم وتكليف كردن بندگان به آنچه توانش را ندارند، از صفات خداوند نيستند.
الاحتجاج،ج ۲،ص ۲۲۳
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved