پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 31 شهريور 1396
  • 2017 Sep 22
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 172
دیروز: 1943
ماه جاری: 31197
امسال: 164511
کل: 736385
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 29/8/1392 - 16:30
کد درس: 244 تعداد بازدید: 989 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه 18 ـ شنبه 4/8/92

اثبات عدم وجوب احتیاط در اقل و اکثر با تمسّک به استصحاب

هر چند محقّق نائینی با تمسّک به استصحاب در اجرای برائت مخالف است امّا از کسانی است که به تفصیل، مباحث مربوط به تمسّک به استصحاب در عدم وجوب احتیاط را ذکر کرده است. ما حصل بیان ایشان در فوائد الاصول و اجود التقریرات چنین است:

استصحاب عدم وجوب گاهی برای عدم وجوب جزء به کار می‌رود مانند عدم وجوب سوره در نماز، و گاهی استصحاب عدم وجوب در اکثر، و در هر یک از این دو صورت ممکن است عدم وجوب ازلی سابق بر تشریع احکام استصحاب بشود (یعنی عدمی که از ازل بوده است و سپس بعضی از آن با تشریع نقض شده است و شکّ در بعض دیگر آن وجود دارد).

و ممکن است عدم سابقی که در موقّتات ثابت بوده و بعد از دخول وقت نقض می‌شود، استصحاب شود؛ مثلاً قبل از زوال شمس نماز واجب نبود و بعد از دخول وقت که نُه جزء نماز واجب شد، شک می‌کنیم آیا جزء دهم نیز واجب شد یا نه، که در این حالت عدم وجوب آن جزء استصحاب می‌شود.

همچنین ممکن است عدم وجوب قبل از بلوغ استصحاب شود؛ زیرا همگان مسبوق به عدم بلوغ و در نتیجه عدم تکلیف بوده‌اند و شک است که این عدم چه مقدار نقض شده است که می‌توان عدم سابق را استصحاب کرد.

این سه نوع استصحاب، هم در عدم وجوب جزء جاری است و هم در عدم وجوب اکثر جاری است جملةً.

مرحوم نائینی پس از ذکر شش صورت استصحاب، همه را مخدوش می‌داند و در مقابل، محقّق عراقی هر شش صورت را تمام می‌داند و ما هر یک از شش صورت مذکور را بررسی می‌کنیم.

بررسی استصحاب عدم وجوب جزء به نحو عدم ازلی قبل از تشریع

مرحوم نائینی معتقد است چنین استصحابی جاری نیست؛ زیرا یا استصحاب عدم وجوب جزء به نحو عدم نعتی جاری است یا به نحو عدم محمولی، که در هر دو صورت مواجه با اشکال است.

توضیح دو اصطلاح عدم نعتی و عدم  محمولی

مقصود از عدم نعتی همان عدم به نحو کان ناقصه است، بدین صورت که اگر وجود عالِم را به نحوی که موضوعش مفروض است در نظر بگیریم یا عدم عالم را با در نظر گرفتن موضوعش فرض کنیم، به آن استصحاب عدم نعتی گفته می‌شود؛ مثلاً زید دیروز بود امّا عالم نبود و همچنان عالم نیست.

مقصود از استصحاب عدم محمولی آن است که وصف را وجوداً یا عدماً در نظر می‌گیریم با صرف نظر از تحقّق موضوعش و به نحو کان تامّه می‌گوییم علم زید دیروز بود و همچنان باقی است یا علم زید دیروز معدوم بود و الآن کما کان، چنین استصحابی را استصحاب عدم محمولی می‌نامند.

مرحوم نائینی می‌فرماید اگر عدم جزء را به نحو عدم نعتی استصحاب کنید حالت سابقه ندارد؛ زیرا معنای عدم نعتی آن است که وجوبِ مرکّب باشد ولی وجوب جزء نباشد و نمی‌توان زمانی را فرض کرد که وجوبِ مرکّب باشد امّا وجوب جزء نباشد؛ زیرا از ابتدای تشریع چه بسا این مرکّب همراه وجوب جزء تشریع شده باشد، پس نمی‌توان زمانی را تصوّر کرد که وجوب، مرکّب باشد امّا وجوب جزء، مشکوک نباشد و با نداشتن حالت سابقه، استصحاب آن معنا ندارد.

این سخن مرحوم نائینی صحیح است. سپس محقّق نائینی می‌فرماید اگر بخواهید استصحاب عدم محمولی وجوب جزء را جاری نمایید، هرچند حالت سابقه دارد و یقیناً زمانی متصوّر است که جزء وجوب نداشته است، امّا محقق نائینی بر این استصحاب دو اشکال وارد می‌کند که قبل از ذکر این دو اشکال توجّه شما را به مطلبی جلب می‌کنم و آن اینکه مرحوم نائینی استصحاب عدم وجوب را در اجود التقریرات و نیز فوائدالاصول صرف‌نظر از تقسمیات قبل، این‌گونه نیز تقسیم می‌کند که ممکن است استصحاب عدم وجوب به اعتبار جعل و یا به اعتبار مجعول باشد؛ زیرا هر حکمی دارای مرحله‌ی جعل و نیز مرحله‌ی مجعول است. ایشان معتقد است بر استصحاب مرحله‌ی جعل اشکالی وارد است که بر استصحاب عدم مجعول وارد نیست.

لکن به نظر ما اوّلاً: نیازی به استصحاب عدم جعل نداریم تا ایشان اشکال مثبتیت را وارد سازند، بلکه ما از ابتدا عدم مجعول را استصحاب می‌کنیم.

ثانیاً: در موارد متعددی اثبات کرده‌ایم که جعل و مجعول قابل تفکیک نیستند و توهّم تفکیک نزد برخی، اشتباه است. در بحث استصحاب احکام کلّیه و نیز در دوره‌ی سابقه در همین مبحث و نیز برخی دیگر از مباحث، به تفصیل این مطلب را بحث کرده‌ایم و لذا نیازی به بیان درباره‌ی آن نمی‌بینیم و تنها استصحاب عدم مجعول را مدّ نظر قرار می‌دهیم.

و امّا دو اشکال مرحوم نائینی به استصحاب عدم وجوب جزء به نحو عدم محمولی:

الف) استصحاب عدم وجوب جزء به نحو عدم محمولی، مثبِت است؛ زیرا معنای استصحاب عدم وجوب محمولی جزء آن است که وجوبی نداشته است و الآن هم ندارد، امّا اثبات نمی‌کند در صلاة در حالی که سایر اجزاء واجبند این جزء وجوب ندارد؛ به دلیل آنکه استصحاب وجود محمولی یا عدم محمولی هیچ وقت مثبِت وجود یا عدم وجود نعتی نمی‌باشد و آنچه که ما نیاز داریم عدم وجوب نعتی است؛ یعنی صلاة واجب نُه جزئی که دارای جزء واجب دهم نمی‌باشد.

ب) استصحاب عدم وجوب محمولی جزء، اثبات وجوب سایر اجزاء نمی‌کند؛ زیرا مثبِت است و لهذا لزوم اتیان سایر اجزاء با محذور همراه است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هجدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved