پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 مهر 1398
  • 2019 Oct 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 389
دیروز: 2537
ماه جاری: 56213
امسال: 473421
کل: 2094833
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 4/8/1392 - 14:59
کد درس: 242 تعداد بازدید: 1766 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه 16 ـ دوشنبه 29/7/92

تمسّک به استصحاب در اقل و اکثر ارتباطی

از زمان مرحوم شیخ تا به امروز برخی در مسئله‌ی اقل و اکثر ارتباطی، به دلیل استصحاب تمسّک کرده‌اند و جالب آنکه هر دو طرف دعوا به استصحاب تمسّک کرده‌اند؛ هم قائلین به احتیاط و هم قائلین به برائت.

تمسّک قائلین به برائت در مسئله‌ی فوق به استصحاب، چندان مهم نیست؛ زیرا بر فرض تمسّک آنها به استصحاب ناتمام باشد، به ادلّه‌ی برائت رجوع می‌شود و لذا جریان و عدم جریان استصحاب برای این عدّه مشکلی ایجاد نمی‌کند. امّا کسانی که برای لزوم احتیاط به استصحاب تمسّک می‌کنند لامحاله از آنجا که استصحاب اصل محرز است و مقدّم بر برائت است، در صورت تمامیت بیان آنها باید ملتزم به احتیاط شد و تمسّک به ادلّه‌ی برائت کافی نخواهد بود.

از این جهت اهتمام بیشتر نسبت به قول کسانی است که می‌خواهند با استصحاب، لزوم احتیاط را در اقل و اکثر ارتباطی ثابت کنند.

بیان قائلین به استصحاب برای لزوم احتیاط

بیان این عدّه مبنی بر قبول استصحاب کلّی قسم ثانی است.

توضیح ذلک: فرض استصحاب کلّی قسم ثانی چنین است که مکلف یقین دارد کلّی محقّق شده است ولی نمی‌داند در ضمن فردی محقّق شده است که قطعاً اکنون زائل شده یا در ضمن فردی محقّق شده است که قطعاً ‌یا احتمالاً باقی است. مثال معروف کلّی قسم ثانی، مثال پشه و فیل است؛ مکلّف می‌داند در فلان مکان حیوانیتی محقّق شده است امّا نمی‌داند در ضمن پشه محقّق شده است که عمر کوتاهی دارد و یا در ضمن فیل محقّق شده است که می‌تواند باقی باشد. لامحاله بعد از انقضاء مدت حیات پشه شک پیدا می‌شود که آیا هنوز حیوانیت باقی است یا خیر، در این حالت بیان شده است که اگر حیوانیت موضوع حکم شرعی باشد یا خودش مجعول شرعی باشد می‌توان آن ‌را استصحاب کرد؛ زیرا ارکان استصحاب که یقین سابق و شک لاحق باشد موجود است؛ به دلیل آنکه در زمان سابق یقیناً حیوانیتی در این مکان محقّق بود و اکنون شک دارد زائل شده است یا خیر و می‌تواند به اطلاق «لا تنقض الیقین بالشک ابداً» متمسک شود.

هر چند شبهاتی در بحث استصحاب این قسم مطرح شده است، امّا پاسخ داده شده است و پذیرفته‌ایم که آثاری که بر کلّی مترتب است با استصحاب مترتب می‌شود.

در ما نحن فیه نیز گفته شده است که استصحابی نظیر مثال مذکور جاری است؛ زیرا تردید وجود دارد که وجوب متعلّق به اقل محقّق است یا وجوب اکثر محقّق است؟ به تعبیر دیگر اصل و کلّی وجوب، قطعی است ولی نمی‌دانیم در ضمن وجوب قصیر است که با امتثال نُه جزء ساقط می‌شود و یا در ضمن وجوب طویل است که باید جزء دهم نیز اتیان شود. از آنجا که بعد از اتیان نُه جزء شک می‌شود که آیا وجوب کلّی متیقن سابق، ساقط شده است یا خیر، به مقتضای «لا تنقض الیقین بالشک ابداً» می‌توان گفت همچنان کلّی وجوب باقی است. البته با این استصحاب وجوب اکثر ثابت نمی‌شود؛ زیرا مصداق اصل مثبِت خواهد شد، بلکه تنها استصحاب می‌شود هنوز کلّی وجوب باقی است و عقل می‌گوید اگر می‌خواهید یقین به سقوط وجوب پیدا کنید جزء دهم را نیز اتیان کنید.

پس به برکت استصحاب کلّی قسم ثانی، احتیاط و لزوم اتیان اکثر ثابت می‌شود.

نقد و بررسی تمسّک به استصحاب

در بحث استصحاب کلّی قسم ثانی، شرطی ذکر شده است و آن اینکه زمانی استصحاب کلّی قسم ثانی جاری است که استصحاب عدم در دو طرف تردید با معارضه ساقط شود؛ یعنی استصحاب عدم تحقّق فیل با استصحاب عدم تحقّق پشه با تعارض ساقط شوند و در نتیجه تنها حیوانیت متیقّن باقی می‌ماند که تا زمان لاحق استصحاب می‌شود. امّا اگر در یکی از دو فرد کلّی استصحاب جاری نشود تا با معارضه‌ی فرد دیگر ساقط شود، استصحاب عدم تحقّق فرد غیر متیقّن الحدوث جاری خواهد شد و نوبت به استصحاب کلّی که  در رتبه‌ی مسبّب است نخواهد رسید.

تبیین بیشتر با مثال

گفته شده است از مصادیق استصحاب کلّی قسم ثانی آن است که رطوبتی از شخصی خارج ‌شود که مردّد میان بول و منی است و اگر بول باشد با وضو رفع می‌شود ولی اگر منی باشد نیاز به غسل دارد.

در اینجا گفته‌اند که استصحاب کلّی قسم ثانی جاری است؛ زیرا فرد علم به حدث دارد، بعد از وضو شک می‌کند آیا حدث مزبور رفع شده است یا خیر، در این حالت با استصحاب بقاء حدث نتیجه می‌گیرد باید غسل کند تا یقین به رفع حدث پیدا شود. البته نه اینکه با این استصحاب اثبات کند که جنب بوده است؛ زیرا چنین استصحابی مثبِت خواهد بود و استصحاب کلّی نمی‌تواند فرد خاص را ثابت کند.

مرحوم سید در عروة چنین تفصیل داده است که استصحاب کلّی در مسئله‌ی حدث، مربوط به جایی است که شخص متطهّر باشد؛ یعنی با وضو باشد و سپس رطوبتی از او خارج شود، در این حالت است که اگر شک کند آیا باید وضو بگیرد یا غسل کند، از آنجا استصحاب عدم خروج بول معارض با استصحاب عدم خروج منی است و تساقط می‌کنند و می‌توان کلّی حدث را که متیقن است تا زمان لاحق استصحاب نمود. ولی اگر این فرد متطهّر نبود و وضو نداشت و سپس رطوبتی از او خارج شد و شک کرد آیا بول است یا منی، در این صورت استصحاب کلّی قسم ثانی جاری نیست؛ به دلیل آنکه استصحاب عدم کونه محدثاً بالحدث الاصغر جاری نیست؛ زیرا فرض آن است که این شخص قطعاً محدث بوده است، لذا استصحاب عدم وجوب وضو یا عدم خروج بول جاری نمی‌باشد؛ زیرا اثری ندارد و قطعاً باید وضو بگیرد و استصحاب در جایی جریان دارد که شکّ فرد دارای اثر شرعی باشد. بنابراین تنها شکّ در حدث اکبر باقی می‌ماند و استصحاب عدم کونه محدثاً بالحدث الاکبر بلامعارض جاری است و چون وجداناً محدث به حدث اصغر است و تعبداً غیر محدث به حدث اکبر است، وضو به تنهایی در حقّ او کافی است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
کسب فضایل و رفع حوائج
امام علی (ع) خطاب به كميل به زياد: اى كميل! به خانواده‌ات فرمان بده كه روزها در پى كسب خصلت‌هاى والاى انسانى بروند و شبانگاهان، در پى رفع نيازهاى خُفتگان.
نهج البلاغه، حكمت ۲۵۷
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved