پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 شهريور 1396
  • 2017 Sep 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 423
دیروز: 1499
ماه جاری: 29505
امسال: 162819
کل: 734693
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 16/7/1392 - 15:14
کد درس: 233 تعداد بازدید: 1103 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه هفتم ـ دوشنبه 8/7/92

بیانی که مرحوم شیخ در فرائد به عنوان اشکال مطرح کردند، نزد برخی به عنوان دلیل محکم بر عدم انحلال شمرده شده است. مرحوم آخوند از کسانی است که تسلیم این دلیل شده است به گونه‌ای که به نظر ایشان این دلیل فی‌الجمله مانع اجرای برائت شرعیه نیز می‌باشد؛ زیرا می‌دانیم تحصیل غرض مولا واجب است و شکّ در أقل و أکثر از آنجا که شکّ در محصّل غرض است، پس باید احتیاط کرد و علی‌الفرض تمام احکام دارای غرض می‌باشند.

امّا کسانی مانند محقّق نائینی یا محقّق عراقی رحمهما الله درصدد حل این اشکال برآمده‌اند. محقّق نائینی از کسانی است که در این مسأله به تفصیل سخن گفته است؛ هم در تبیین کلام شیخ و هم در پاسخ از آن اشکال، لذا مناسب است پاسخ مرحوم نائینی را در این مجال نقل و بررسی نماییم.

پاسخ محقّق نائینی رحمهما الله به دلیل عدم انحلال علم اجمالی بر اساس لزوم تحصیل غرض

ایشان در پاسخ، سه مقدمه را ذکر کرده‌اند که آنچه اهمّیت بیشتری دارد همان مقدمه‌ی سوم ایشان است. ایشان در مقدمه‌ی سوم می‌فرماید آثاری که بر افعال اختیاریه مترتب می‌شود گاهی بدون واسطه است؛ زیرا یا فعل اختیاری علت تامّه‌ی آن اثر است یا جزء اخیر علت تامّه‌ی آن اثر است، مانند فری اوداج اربعه نسبت به قتل که سبب و علت تامّه‌ی قتل است. گاهی نیز اثری که بر فعل اختیاری مترتب می‌شود دارای واسطه است و نیازمند مقدمات دیگری اعمّ از مقدمات مُلکی و ملکوتی است، نظیر بذری که زارع در زمین می‌کارد و سپس آبیاری و رسیدگی می‌کند، امّا این امور به تنهایی کافی نیست و نیازمند مقدماتی دیگر نظیر تابش آفتاب و عدم آفات و... است تا محصول به دست ‌آید.

در صورت دوم که اثر، با واسطه بر فعل مترتب می‌شود هیچ‌گاه تکلیف روی اثر نمی‌رود؛ زیرا اثر مقدور نیست و لذا تکلیف متعلّق به مقدمات و افعال اختیاریه است که تنها بخشی از مقدمات را تشکیل می‌دهد.

آنچه بیان شد مربوط به عالم ثبوت افعال اختیاریه و اثرات آنها است. امّا در مقام اثبات و دلالت، اگر آن اثر از اموری باشد که «ممّا تناله یدُ العرف» یعنی در دسترس عُرف و تحت اختیار باشد مانند طهارت خبثیه، در این حال، تکلیف می‌تواند متعلًق به اثر شود کما اینکه می‌تواند به مقدمات موجد اثر توجه پیدا کند؛ مثلاً ‌شارع گاهی می‌گوید: (إن کنتم جنباً فاطّهّروا) و گاهی نیز می‌گوید: «ان اصاب یدک بول فاغسلها»، امر به غسل امر به مقدمه است و امر به طهارت امر به اثر است و در این حالت تفاوتی وجود ندارد که به اثر یا مقدمات آن امر شود و اگر به مقدمات امر شود باز معنایش تحصیل ذی‌المقدّمه و اثر است؛ زیرا اثری است که عرف آن را می‌شناسد و تحت اختیار او می‌باشد.

امّا اگر اثر به گونه‌ای باشد که عرف راهی به معرفت آن ندارد و نمی‌تواند بفهمد که این اثر مقدور است یا خیر، باید در دلیل تأمل کرد؛ اگر دلیل به گونه‌ای باشد که به خود اثر تعلّق گرفته باشد عُرف حکم می‌کند که این اثر مقدور است؛ زیرا اگر غیر مقدور بود تحت تکلیف نمی‌رفت. امّا اگر دلیل به گونه‌ای بود که متعلّق به مقدمات بود، به مقتضای تطابق عالم ثبوت و اثبات از مواردی است که اثر غیر مقدور است و با واسطه بر فعل اختیاری مترتب می‌شود؛ زیرا اگر اثر مقدور بود أولیٰ آن بود که تکلیف به خود اثر متعلّق شود؛ زیرا مقصود اصلی خود اثر است؛ پس اینکه تکلیف به مقدمات تعلّق گرفته است ناشی از این بوده که خود اثر غیر مقدور است و تنها مقدمات، مقدور مکلّف می‌باشند.

در ادامه محقّق نائینی رحمه الله در صدد بر آمده که کبرای کلّی مذکور را بر ما نحن فیه تطبیق فرمایند به این بیان:

احکام شرعیه گرچه تابع ملاکات و اغراضی است، ولی ملاکات احکام از اموری نیست که دست عرف به آنها برسد به نحوی که آنها را بشناسد و بداند مقدور است، پس لامحاله عرف در قبال آن اغراض وظیفه‌ای ندارد؛ زیرا ابزار و اطلاعات کافی برای تعیین تکلیف نسبت به آن ندارد و هرچه که هست بر عهده‌ی شارع است؛ یعنی اگر اغراض از اموری باشد که لازم‌التحصیل است، بر عهده‌ی شارع است که با بیان خود لزوم تحصیل غرض را به مکلّفین ابلاغ کند ولو با ایجاب احتیاط، و إلا اگر مکلّف را با اوامری که به خود افعال تعلّق گرفته‌اند در نظر بگیریم و مکلّف به اندازه‌ی تکلیفِ متوجه به خود، اوامر را اتیان کند ولی اغراض حاصل نشوند، مسئولیتی بر عهده‌ی مکلّف نیست؛ به دلیل آنکه فرض آن است که تکلیف به افعال تعلّق گرفته‌ نه اغراض و مسئولیت استیفای اغراض به عهده‌ی مکلّف نیست؛ زیرا مکلّف دسترسی به اغراض ندارد و بر عهده‌ی مولاست که تمام آنچه که در تحصیل غرض دخالت دارد بیان کند، ولو از طریق ایجاب احتیاط و فرض آن است که در بحث أقل و أکثر چنین چیزی رخ نداده است و شارع احتیاط را واجب نکرده است، بلکه برائت شرعی را جعل کرده است و از نظر عقل نیز قبح عقاب بلابیان جاری است.

در نتیجه هرچند در متعلّقات احکام، اغراض وجود دارد امّا تحصیل آنها واجب نیست؛ زیرا در متناول عرف نیستند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved