پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 مهر 1396
  • 2017 Oct 22
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 678
دیروز: 2057
ماه جاری: 37140
امسال: 202965
کل: 774839
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 16/7/1392 - 14:40
کد درس: 231 تعداد بازدید: 1158 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه پنجم ـ شنبه 6/7/92

اشاره‌ای به بیان امام قدس سره در انحلال علم در أقل و أکثر ارتباطی

چنانچه از أنوار ‌الهدایة و تهذیب ‌الأصول برمی‌آید إتکال حضرت امام قدس سره بر همان بیانی است که محقق اصفهانی ذکر کرده‌اند. حضرت امام در أنوار ‌الهدایة که به قلم ایشان است با ذکر چهار مقدمه برائت عقلیه در أقل و أکثر ارتباطی را اثبات می‌کنند.

در مقدمه‌ی اوّل سعی در تبیین این معنا دارند که مرکّب اعتباری، صورتی غیر از صورت اجزاء دارد و چنین نیست که مرکّب اعتباری مجموعه‌ای از صور باشد.

و در مقدمه‌ی دوم تلاش دارند تا بیان کنند تحصّل مرکّب در ذهن آمر و مأمور چگونه است و به گونه‌ای حیثیت روان‌شناختی فلسفی بحث را توضیح می‌دهند که البتّه تأثیر سرنوشت سازی در اصل مطلب ندارد.

در مقدمه‌ی سوم که جوهره‌ی استدلال ایشان را در بر می‌گیرد بیان می‌کنند در أقل و أکثر ارتباطی، امری واحد وجود دارد که دارای یک متعلّق است و أجزاء مرکّب متعلّق امر نمی‌باشند؛ زیرا اجزاء شیئیت ندارند و آمر اجزاء را مورد غفلت قرار می‌دهد و این اجزاء فانی در صورت مرکّب هستند، پس به هیچ وجه امر ندارند، در عین حال امر متعلّق به مرکّب، داعی به اتیان اجزاء نیز می‌باشد و حجّت بر مرکّب، حجّت بر اجزاء نیز هست؛ به دلیل آنکه مرکّب همان اجزاء است به لحاظ وحدت و اضمحلال.

مرحوم امام در مقدّمه‌ی چهارم بیان می‌کنند که حجّت بر مرکّب، حجّت بر اجزاء معلومه است نه بیش از آن.

بنابراین أقل دارای حجّت است و أکثر مورد برائت است.

مناقشه در مقدمه‌ی سوم

به نظر ما أجزاء مغفولٌ‌عنها نمی‌باشند. گرچه در مرکّبات اعتباریه صورت مورد نظر است امّا صورت مرکّب چیزی جز صورت اجزاء بالأسر با قید انضمام نمی‌باشد و اینکه أجزاء مورد غفلت باشد وجداناً مورد پذیرش نیست. کسی که خانه‌ای را تصوّر یا امر به آوردن معجونی می‌کند که مرکّب بما هو مرکّب مورد امر است، لفظ مرکّب به معنای عدم غفلت از اجزاء است، هرچند توجه به اجزاء ضمنی است نه اضمحلالی؛ زیرا اگر بگوییم اجزاء مضمحل می‌شود نتیجه آن خواهد شد که این اشکال وارد می‌شود که أقل غیر از أکثر است و امر دائر بین متباینین است.

بنابراین اجزاء مورد نظر است و عنوان کلّی و امر به کل به اجزاء پخش شده است و تا محدوده‌ی خاصی می‌دانیم این کل منبسط شده است و إنبساط عنوان و در نتیجه امر به بیش از آن حدّ مورد شک است که مجرای برائت است.

بیان دیگری متّخذ از امام خمینی قدس سره بر عدم منجزیّت علم اجمالی در أقل و أکثر

در مسائل علم اجمالی روشن است که زمانی علم اجمالی منجّز است که تمام اطراف آن قابل تنجیز باشد، بنابراین اگر بعضی اطراف علم اجمالی به گونه‌ای باشد که قابل تنجیز نباشد آن علم اجمالی فاقد اثر خواهد بود. مثلاً اگر کسی علم اجمالی داشته باشد که یا باید یک لیوان آب بنوشد و یا وزنه‌ای دو تُنی را با دست خود بردارد، این علم اجمالی فاقد اثر است؛ زیرا یک طرف آن غیر مقدور است و قابل تنجیز نیست و علم به تکلیف فعلی علی کلّ تقدیرٍ حاصل نمی‌شود.

حال اگر یکی از اطراف علم اجمالی مجهول‌العنوان باشد به گونه‌ای که به هیچ وجه آن عنوان به ذهن مکلّف خطور نکند، آن علم اجمالی نیز منجّز نیست؛ زیرا نسبت به طرف مجهول العنوان باعثیتی ندارد و به دلیل آنکه مکلّف نمی‌تواند مجهول مطلق را تحصیل کند.

ما نحن فیه نیز از این قبیل است؛ زیرا أکثر (جزء مشکوک زائد) می‌تواند متعدد باشد و مثلاً ‌احتمال وجود دارد که یا نماز نُه جزئی واجب است یا نماز چهارده جزئی، ولی جزء دهم تا چهاردهم آن اصلاً به ما نرسیده است و تمام روایات مربوط به آن از بین رفته باشد و در بسیاری از مرکّبات شرعیه چنین احتمالی وجود دارد، در این شرایط اطاعت آن مرکّب چگونه ممکن است؟! چه چیزی و چه جزئی را باید اتیان کرد؟! این موارد قابل احتیاط نیست، لذا یا باید در کل واجب برائت جاری کنیم و یا به أقل اکتفا شود. اگر برائت جاری شود به معنای سدّ باب اطاعت است؛ زیرا در بسیاری از واجبات مرکّبه این احتمال وجود دارد، همچنین احتیاط نیز ممکن نیست و اکتفاء به أقل همان انحلال علم اجمالی مذکور است.

باید توجه داشت اصل این بیان توسط امام خمینی قدس سره در مبحثی دیگر ارائه شده است، امّا در اینجا نیز قابل استفاده است.

و می‌توان به این بیان اضافه کرد که اگر احتیاط در هر أقل و أکثری واجب باشد معنایش آن است که حتّی در مواردی که عنوان مجهول نیست، ممتثلین دچار مشکل در اطاعت می‌شوند؛ زیرا هر کسی می‌تواند این احتمال را ایجاد کند که مثلاً در نماز صبح باید سوره‌ی بقره اتیان شود یا نظیر آن ... و با این احتمالات لم یبق حجرٌ علی حجر و از اینجا کشف می‌کنیم که در این موارد برائت جاری می‌شود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه پنجم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved