پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 27 آبان 1396
  • 2017 Nov 18
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 535
دیروز: 1050
ماه جاری: 28104
امسال: 232008
کل: 803882
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 7/7/1392 - 13:50
کد درس: 228 تعداد بازدید: 1185 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دهم ـ سال تحصیلی 93ـ92
جلسه سوم ـ دوشنبه 1/7/92

کلمات محقّق اصفهانی و محقّق عراقی رحمهما الله مورد نقد برخی قرار گرفته است. البته بعضی مستقیماً مطالب مذکور را مورد نقد قرار داده‌اند و برخی دیگر نیز کلماتی دارند که می‌تواند نقدی بر فرمایشات محقق اصفهانی و عراقی رحمه الله باشد.

اشکال بعض محقّقین معاصر

بعضی از معاصرین در اشکال به فرمایش محقّق عراقی رحمه الله بیان کرده‌اند به چه دلیل معتقدید وجوب أقل در هر حال واحد است؛ چه در متن واقع اکثر واجب باشد و چه اقل واجب باشد و ‌آن را به خطی تشبیه کردید که مثلاً دارای طول 100 سانتی‌متر است و 10 سانت دیگر به آن اضافه می‌شود؟! به نظر می‌رسد این ادّعا صحیح نیست؛ زیرا:

اگر در متن واقع اقل واجب باشد وجوب اقل یک وجود و اگر در متن واقع اکثر دارای وجوب باشد وجوب اقل وجود دیگری دارد و هرگز مانند مثال خط نیست، بلکه نظیر آن است که با دستگاهی یک خط 100 سانتی رسم کرده باشیم و با دستگاه دیگری خط 120 سانتی رسم شود؛ بدیهی است این دو وجود متفاوت و متباینند. آری، در فرض محقّق عراقی رحمه الله چنین بود که خطی به طول 100 سانت وجود دارد که مثلاً 10 سانت به آن افزوده می‌شود. در این فرض وجود اقل متفاوت و متباین از وجود اکثر نیست، ولکن احکام نظیر فرض محقّق عراقی رحمه الله نمی‌باشد، بلکه احکام دفعی هستند؛ یا شارع مقدس بر صلاة ده جزئی انشاء وجوب کرده است که در این حالت، یک وجود دارد و یا این‌که شارع بر نماز یازده جزئی انشاء وجوب کرده است که در این حالت وجود دیگری خواهد داشت و نمی‌توان گفت وجود اقل در این موارد واحد است و فرض ‌آن است که شک داریم وجوبِ انشاء شده، وجوبی است که به اقل تعلّق گرفته است و یا وجوبی است که به اکثر تعلّق دارد و لذا علم ما مردّد بین دو خصوصیت است که این دو خصوصیت با یکدیگر متفاوتند.

از کلمات این محقّق معاصر می‌توان اشکالی نیز بر کلام محقّق اصفهانی رحمه الله برداشت کرد به این صورت که: وجوبی را که به وجود ذهنی تشبیه کردند نیز این‌چنین است که اگر مثلاً یک‌بار خانه‌ای را با هال تصوّر کنیم یک وجود ذهنی دارد و اگر خانه‌ را بدون هال تصوّر کنیم وجود دیگری دارد. در واقع هر تصوّری یک خلق بسیط است که ممکن است مثل تصوّر قبلی یا متفاوت باشد و در هر حال وجودهای متمایزی دارند و نمی‌توان گفت اقل همواره وجوب واحدی دارد. در نتیجه انحلالی که محقّق اصفهانی و عراقی رحمهما الله پذیرفتند صحیح نیست.

نقد و بررسی اشکال بعض معاصرین

به نظر می‌رسد اشکال مذکور وارد نیست؛ زیرا می‌دانیم علی‌الفرض یک حکم شخصی از شارع مقدس صادر شده است و شارع حکم را روی صلاة برده است، ولی نمی‌دانیم این حکم به چه مقدار منبسط شده است؟ آیا بر ده جزء منبسط شده است یا بر یازده جزء؟ و به تعبیر دیگر مقدار انبساط حکم شخصی خارجی را نمی‌دانیم. شکّی نیست که مقدار معلوم باید امتثال شود، ولی در مقدار مشکوک می‌تواند برائت جاری شود.

به تعبیر دیگر مانند آن است که خانه‌ای در خارج وجود دارد ولی نمی‌دانیم آیا اتاق اضافه‌ای علاوه بر سه اتاق معلوم نیز دارد یا خیر؟ در این فرض شبهه‌ای نیست که یک علم تفصیلی و یک شکّ بدوی وجود دارد و به تعبیر محقّق عراقی رحمه الله اساساً علم اجمالی وجود ندارد یا همان‌گونه که محقّق اصفهانی رحمه الله فرمودند انبساط قدرت بنّاء و سازنده‌ی خانه بر سه اتاق قطعی است، امّا نمی‌دانیم انبساط قدرت بر اتاق چهارم هم صورت گرفته است یا خیر، که مجرای برائت است.

و إن شئتم قلتم: حتی اگر وجوب‌ها متباین باشد، از آن‌جا که واجب‌ها بر یکدیگر قابل انطباق است و تفاوت اقل با اکثر به لا بشرط و بشرط شیء است و هر اقلّی آورده شود می‌تواند مصداق اکثر نیز باشد، پس بنابراین انحلال محقّق می‌شود.

اشکال دوم بر انحلال علم اجمالی

در موارد علم اجمالی نسبت به اقل و اکثر، واقع این‌گونه است که ما مردّد میان دو وجوب استقلالی هستیم به این صورت که یا وجوب استقلالی مربوط به اقل است یا وجوب استقلالی متعلّق به اکثر است. به مقتضای این علم اجمالی باید دو نماز آورده شود؛ یک بار به نحو أقل و یک بار به نحو اکثر، إلا اینکه چون می‌دانیم با آوردن اکثر قطعاً بریء‌الذمّة می‌شویم پس با اتیان اکثر، احتیاط لازم محقّق می‌شود.

و این علم اجمالی قابل انحلال نخواهد بود؛ زیرا اینکه اقل دارای وجوب است یا نفساً‌ و یا ضمناً، به معنای آن است که دارای وجوب جامع بین استقلالیت و غیر استقلالیت است، پس آنچه معلوم تفصیلی است از سنخ معلوم اجمالی نیست؛ به دلیل آنکه معلوم اجمالی مردّد بین دو واجب استقلالی بود و آن‌چه تفصیلاً‌ معلوم است وجوب جامع بین استقلالی و غیر استقلالی می‌باشد و این وجوب نمی‌تواند منشأ انحلال علم اجمالی گردد؛ زیرا سنخیتی با آن ندارد. بنابراین رعایت احتیاط لازم است و کلمات محقّقین در برائت از اکثر، تمام نیست ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه سوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
عدل الهی (1)
خداوند از چيزى نهى نكرد، جز اين كه مى‏داند بنده توان ترك آن را دارد و به چيزىامر نكرد، جز اين كه مى‏داند بنده توان انجام آن را دارد، زيرا جُور و سرگرمى و ستم وتكليف كردن بندگان به آنچه توانش را ندارند، از صفات خداوند نيستند.
الاحتجاج،ج ۲،ص ۲۲۳
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved