پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 3 مهر 1396
  • 2017 Sep 25
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 541
دیروز: 1001
ماه جاری: 2723
امسال: 168548
کل: 740422
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 30/2/1392 - 19:01
کد درس: 192 تعداد بازدید: 1005 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال نهم ـ سال تحصیلی 92ـ 91
جلسه 92 ـ سه شنبه 17/2/92

 اضطرار به طرف غیر معیّن

مرحوم آخوند در یک حکم کلّی و بدون اینکه تفصیلی بین صور قائل شوند، فرموده‌اند اضطرار به طرف غیر معیّن موجب عدم تنجیز علم اجمالی خواهد بود؛ زیرا چه بسا طرفی را که مکلّف برای رفع اضطرار انتخاب می‌کند همان حرام واقعی باشد، در نتیجه علم به تکلیف فعلی علی کلّ تقدیرٍ وجود نخواهد داشت، بنابراین اضطرار به طرف غیر معیّن مساوق با عدم تنجیز در تمام صور است .

در مقابل کلام مرحوم آخوند، جُلّ محققین و از جمله مرحوم نائینی، محقق عراقی رحمه الله و ... معتقدند اضطرار الی غیر معیّن موجب سقوط تکلیف و عدم منجّزیت علم اجمالی نمی‌شود. البتّه بیان‌های متفاوتی در این زمینه ارائه شده است. بیانی که بیشتر به آن تمسّک شده است از این قرار است:

در اضطرار الی غیر معیّن همان‌گونه که از نام آن پیداست، مکلّف به جامع بین اطراف اضطرار دارد؛ مثلاً مضطرّ به نوشیدن یکی از دو ظرف آب است، و اضطرار به جامع با حرمت یکی از دو إناء به صورت معیّن، تنافی ندارد. مثلاً آنچه که فی‌الواقع نجس شده است إناء «ب» است و مکلّف اضطرار به شُرب یکی از دو إناء «الف» و «ب» دارد و این تکلیف با چنین اضطراری قابل جمع است.

آری، مکلّف به دلیل جهل به واقع نمی‌تواند موافقت قطعیه انجام دهد، ولی مانعی ندارد که مخالفت قطعیه بر او حرام باشد و به تعبیر دیگر در متن واقع، اضطرار به احد اطراف با حرمت احد اطراف قابل جمع است؛ یک طرف حرام واقعی و یک طرف لامعیّن مضطرٌالیه است و مکلّف می‌تواند با طرف غیر حرام رفع اضطرار کند. هرچند از باب اتفاق ممکن است حرام واقعی توسّط مکلّف انتخاب شود ولی حکم حرمت با این انتخاب عوض نمی‌شود؛ زیرا اضطرار به این طرف خاص نداشته بلکه اضطرار به جامع داشته است، امّا چون جهل دارد معاقب نخواهد بود.

بنابراین در مورد اضطرار به فرد غیر معیّن، علم اجمالی در همه‌ی حالات منجّز است؛ چه اضطرار قبل از تکلیف باشد چه هم‌زمان با تکلیف و یا بعد تکلیف باشد.

توسّط در تکلیف و توسّط در تنجیز

از ما ذکرنا جواب پرسش دیگری را هم که اصولیون مطرح کرده‌اند می‌توان به دست آورد. تفصیل مطلب آنکه مرحوم نائینی بعد از اینکه بیان می‌کند در اضطرار الی لامعیّن چون مضطرٌالیه جامع است پس تضادّی با تکلیف به اجتناب از احدهما ندارد و لذا علم اجمالی منجّز است، این بحث را مطرح کرده است که بعد از آنکه مکلّف یک طرف را انتخاب می‌کند اگر مختار مصادف با حرام واقعی شد آیا در آن لحظه و بعد از انتخاب، حرمت واقعی از بین می‌رود یا خیر؟ هرچند احتیاط در اجتناب از فرد دیگر، ضروری است.

کلام مرحوم نائینی

مرحوم نائینی در برخی از دوره‌های اصول خود فرموده‌اند: انتخاب فرد حرام در متن واقع، موجب می‌شود که تکلیف در واقع مرتفع شود؛ زیرا مصداق اضطرار می‌شود و اضطرار با تکلیف قابل جمع نیست، و در عین حال اجتناب از فرد دیگر نیز لازم است؛ به دلیل آنکه قبل از اینکه مکلّف فرد حرام را اختیار کند علم اجمالی منجّز بود و باید از هر دو اجتناب می‌شد.

پس اصول متساقط هستند و اینکه مکلّف فرد «الف» را که مصادف با حرام واقعی است انتخاب می‌کند، گرچه موجب رفع تکلیف می‌شود ولی نظیر موردی است که اضطرار الی‌ معیّن است و ابتدا تکلیف و سپس علم به تکلیف و سپس اضطرار عارض شود. همان‌گونه که در آن‌جا احتیاط لازم است در ما نحن فیه نیز لازم است؛ زیرا قبل از انتخاب مکلّف، علم اجمالی منجّز شده است و انتخاب، موجب عود اصل مؤمّنِ ساقط شده نمی‌شود. این حالت را توسّط در تکلیف می‌نامند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و دوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved