پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 مهر 1396
  • 2017 Oct 22
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 681
دیروز: 2057
ماه جاری: 37143
امسال: 202968
کل: 774842
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 30/2/1392 - 19:05
کد درس: 189 تعداد بازدید: 851 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال نهم ـ سال تحصیلی 92ـ91
جلسه  89 ـ  دوشنبه 9/2/92

 نکته‌‌‌‌ی عدم صحت استصحاب جامع

آیا استصحاب در مثل اقلّ و اکثر ارتباطی یا مثل متباینین جاری است؟

شهید صدر فرمودند این استصحاب جاری نیست؛ زیرا منجرّ به استصحاب جامع بین ما یقبل ‌‌التنجیز و ما لایقبل ‌التنجیز می‌گردد و به نظر ایشان چنین جامعی معقول نیست. به نظر ما نیز این استصحاب جاری نیست، امّا نه به خاطر قانونی که شهید صدر ارائه کردند بلکه به دلیل آنکه در استصحاب، مستصحب باید یا حکم شرعی و یا موضوعِ حکم شرعی باشد و اگر ید جَعل در مستصحب نباشد و تنها یک امر عقلی باشد استصحاب در آن جاری نمی‌شود.

به همین دلیل می‌گوییم: در دوران متباینین، علت عدم جریان استصحاب جامع آن است که جامع نه حکم شرعی است نه موضوعِ حکم شرعی است. فرضاً مکلّفی علم دارد یا باید پدرش را اکرام کند یا برای معالجه‌ی خود فلان دارو را مصرف کند. مکلّف با انجام یک طرف و مثلاً اکرام پدر، شک می‌کند آیا مصرف دارو واجب است یا خیر، در این حالت استصحاب جاری نیست؛ زیرا جامع بین این‌دو یک جامع شرعی نیست و این دو وجوب، متباینین هستند و اگر وجوب احدهما میان آن‌‌‌دو صادق است یک انتزاع عقلی می‌باشد که شارع آن را در لسان خود اخذ نکرده است و آنچه که مخلوق عقل است و ربطی به شرع نداشته باشد قابل استصحاب نمی‌باشد، لذا در این موارد استصحاب جاری نیست.

همچنین در اقلّ و اکثر ارتباطی، وجوب احدهما یعنی جامع بین اقلّ و اکثر، امری شرعی و مجعول شارع نیست بلکه استنتاج و انتزاع عقلی است، لذا «لا تنقض الیقین بالشک» شامل آن نمی‌شود.

آری، در مواردی که خودِ جامع امری شرعی یا موضوع حکم شرعی است قابل استصحاب است. مثالی که شهید صدر به آن توجّه کردند یعنی حدث، موضوع حکم شرعی است؛ اعمّ از اینکه حدث اصغر یا اکبر باشد، و یا در برخی موارد، حیوانیت بما هی حیوانیت موضوعِ حکم شرعی می‌باشد.

بنابراین همان‌گونه که در استصحاب کلّی قسم ثانی تذکّر داده‌ایم، این استصحاب مربوط به جایی است که خودِ کلّی بعنوانه موضوع حکم شرعی باشد، و إلا اگر حکم مربوط به بقّ بما هو بقّ یا فیل بما هو فیل باشد استصحاب کلّی قسم ثانی نخواهد بود.

بنابراین نکته‌ی عدم جریان استصحاب جامع، آن است که جامع در این موارد، حکم یا موضوع حکم شرعی نیست؛ نه آنچه شهید صدر فرمودند.

در مورد عدم لزوم احتیاط در مسئله‌ی اقلّ و اکثر به زودی سخن خواهیم گفت که علّت عدم جریان استصحاب نه این است که استصحاب جامع بین ما یقبل‌التنجّز و ما لایقبل‌التنجّز می‌باشد، بلکه به نظر ما علاوه بر آنکه به بیان قبل اساساً استصحاب در آنجا جاری نیست، علّت عدم لزوم احتیاط در آنجا انحلال علم اجمالی و جریان اصل در اطراف، بلامعارض است که در آینده از آن بحث خواهیم کرد.

بررسی اشکال شهید صدر در پاسخ سید خویی به شبهه‌ی مذکور

سید خویی در مثل اقلّ و اکثر ارتباطی فرمودند از آنجا که اصلین متعارضین نیستند و اصل برائت در یک طرف به خاطر عروض اضطرار و یقین به جواز ارتکاب، جاری نیست و طرف دیگر مجرای برائت است، بنابراین احتیاط لازم نیست. و شهید صدر در اشکال به کلام سید خویی فرمودند ایشان در حقیقت اصل برائت را حاکم بر استصحاب قرار داده‌اند و چون برائت در اکثر را جاری دانسته‌اند استصحاب جامع را مفید نمی‌دانند، در حالی که این کلام ناصواب است؛ به دلیل آنکه اصل برائت نمی‌تواند حاکم بر استصحاب جامع باشد؛ زیرا جامع، حکمِ فرد نیست تا با نفی ظاهریِ فرد، موضوعِ جامع از بین برود، بلکه جامع و کلّی یا عینِ فرد است و با آن متّحد است و یا مسبّب از فرد است؛ اگر جامع عینِ فرد باشد موضوع و حکم در آن معنا ندارد، لذا حاکم و محکوم یا سبب مسبّب در آن بی‌معناست، در نتیجه برائت نمی‌تواند حاکم بر استصحاب باشد. و اگر جامع یا کلّی، مسبّب از فرد باشد این سببیت عقلی است، در نتیجه نمی‌توان با نفی سبب، کلّی را که مسبّب عقلی است نفی کرد. به تعبیر دیگر، لوازم عقلیه‌ی اصل برائت حجّت نیست.

علاوه بر این‌ها حتی اگر فرض کنیم کلّی، حکم برای فرد است و اثر شرعیِ اکثر باشد، نمی‌شود با اصل برائت آن اکثر را به نحوی که بدون اثر باشد نفی کرد؛ زیرا چنین حکومتی از عهده‌ی استصحاب که اصل مُحرِز است ساخته است نه از برائتی که نفی موضوع نمی‌کند و تنها اثباتِ تأمین نسبت به آنچه که جاری است می‌کند ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هشتاد و نهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترينِ مردمان
امام سجّاد علیه السّلام: مردمان زمان غيبت كه به امامت او (مهدى) معتقد و منتظر ظهورش باشند، بهترينِ مردمان هستند ؛ زيرا خداوند به اندازه‌اى به آنان فهم و خِرد و شناخت داده كه غيبت در نزد آنها به منزله مشاهده است و مردم آن زمان را مانند كسانى كه در مقابل پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهاد پرداخته باشند، قرار داده است.
الاحتجاج : ج ۲ ص ۱۵۴ ح ۱۸۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved