پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 26 آذر 1396
  • 2017 Dec 17
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1106
دیروز: 1498
ماه جاری: 31681
امسال: 268894
کل: 840768
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 23/2/1392 - 12:44
کد درس: 188 تعداد بازدید: 883 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت اللّه سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال نهم ـ سال تحصیلی 92ـ91
جلسه 88 ـ یک‌شنبه 8/2/1392

 اشکال شهید صدر بر کلام محقّق خویی رحمهما الله

شهید صدر رحمه الله هم بر اصل شبهه‌ای که سید خویی رحمه الله طرح کردند (جریان استصحاب جامع) اشکال وارد می‌کنند و هم بر پاسخی که محقّق خویی رحمه الله بر آن شبهه دادند.

امّا اشکال بر اصل کلام سید خویی رحمه الله مبنی بر توهّم جریان استصحاب:

شهید صدر رحمه الله معتقدند جای توهّم جریان استصحاب نیست و این کلام از بنیان صحیح نیست. صرف‌نظر از اینکه اصلین در اطراف متعارض باشند یا نباشند، مقتضی برای جریان استصحاب وجود ندارد؛ زیرا این استصحاب اثری ندارد؛ به دلیل آنکه استصحابِ جامعِ بین تکلیف طویل و تکلیف قصیر است، در حالی‌که تکلیف قصیر ِآن جامع مقدور نیست و علی‌الفرض مورد اضطرار است و هرگاه جامع چنین باشد یعنی احدالفردین آن مقدور نباشد صلاحیت برای تنجیز ندارد؛ ‌زیرا گرچه یک طرف آن قابل تنجیز است (فرد طویل) ولی طرف دیگر غیر قابل تنجیز است (چون مورد اضطرار است) و هیچ‌گاه جامع بین «ما یقبل‌ التنجیز» و «ما لایقبل ‌التنجیز» نمی‌تواند بر عهده و ذمّه‌ی مکلّف بیاید، حتی اگر مولا تصریح کند و با صراحت جامع بین «ما یقبل‌‌التنجیز» و «ما لایقبل‌‌التنجیز» را بر عهده‌ی مکلّف بگذارد، فضلاً از اینکه بخواهیم با استصحاب، چنین جامعی را بر عهده‌ی مکلّف قرار دهیم.

شهید صدر رحمه الله در ادامه می‌فرماید: با دانستن همین نکته می‌گوییم در دوران امر بین اقلّ و اکثر ارتباطی بلکه در دوران امر بین متباینین بعد از اتیان اقل یا احد‌الطرفین، نمی‌شود استصحاب جامع جاری کرد؛ زیرا جامع بین ما یقبل‌التنجیز و ما لا یقبل‌التنجیز بر عهده‌ی مکلّف نمی‌آید. در حقیقت با آوردن یک طرف (اتیان اقل یا اتیان احد اطرفین در متباینین) امتثال رخ داده است و تکلیفی که امتثال شده است نمی‌تواند دوباره از مکلّف خواسته شود و بر او منجّز گردد. پس تنها یک طرف قابل تنجیز است، لذا جامع بین ما یقبل‌التنجیز و ما لایقبل‌التنجیز خواهد بود. در نتیجه اساساً مقتضی برای استصحاب وجود ندارد، نه اینکه مقتضی وجود دارد و چون اصول مؤمّنه متعارض نیستند استصحاب جاری نمی‌شود.

شهید صدر رحمه الله در مثال حدث مردّد بین اصغر و اکبر می‌گوید جامع یعنی حدث، موضوع حکم است و این حدث موضوع حکم بقاءً مورد شک قرار می‌گیرد و لذا می‌توان خودِ جامع حدث را که دارای اثر است استصحاب کرد. به عنوان مثال مسّ مصحف با وجود حدث، حرام است اعمّ از اینکه این حدث ناشی از بول یا جنابت باشد، به خلاف ما نحن فیه که جامع بین اقلّ و اکثر یا جامع بین متباینین و یا جامع بین إناء «الف» و «ب» اثر ندارد و اثر مربوط به اطراف است. بنابراین هر جا اثر مربوط به جامع ما هو جامع بود مانند مثال حدث که موضوع حرمت مسّ مصحف است، استصحاب جامع جاری است امّا جایی که اثر مربوط به افراد جامع است جامع مذکور قابل استصحاب نیست.

امّا اشکال بر پاسخ محقّق خویی از این توهّم:

شهید صدر بعد از اشکال نسبت به اصل کلام و شبهه‌ای که سید خویی مطرح کردند، بیان می‌کنند: بر فرضِ جریان استصحاب جامع، با روش سید خویی نمی‌توان شبهه را حل کرد؛ زیرا ایشان در صدد بر آمده‌اند اصالة البرائة را بر استصحاب حاکم کنند.

نقد و بررسی فرمایش شهید صدر رحمه الله

جوهره و اساس اشکال شهید صدر رحمه الله آن است که جامع بین ما یقبل‌التنجیز ما لا یقبل‌التنجیز بر عهده نمی‌آید، در حالی‌که باید گفت: تکالیف گاهی ایجابیه و گاهی تحریمیه هستند، در تکالیف ایجابیه چرا نمی‌توان به جامع بین ما یقبل‌التنجیز و ما لا یقبل‌التنجیز امر کرد؟!

به عنوان مثال اگر مولایی بگوید یا باید به هندوستان سفر کنید و یا به چین و در حقیقت جامع بین سفر به هند و چین را بر عهده‌ی مکلّف بگذارد، حال اگر رفتن به چین برای مکلّف غیر مقدور باشد و قابل تنجیز نباشد ولی رفتن به هندوستان مقدور و قابل تنجیز باشد آیا چنین تکلیفی از سوی مولا محال است؟! از آنجا که جامع با تحقّق احد الطرفین محقّق می‌شود، وقتی یک طرف جامع غیر مقدور باشد جامع می‌تواند با سفر به هندوستان محقّق شود.

در تکالیف تحریمیه نیز می‌توان به حرمت جامع بین رفتن به هند و رفتن به چین مثال زد، که مولا جامع بین نرفتن به چین و هند را بر ذمّه‌ی مکلّف نهاده است و مکلّف از ابتدا اضطرار نسبت به رفتن به چین دارد. در این حالت نیز مانعی در وضع چنین تکلیفی بر ذمّه‌ی مکلّف وجود ندارد و چون مکلّف مضطرّ به رفتن به چین است لامحاله باید سفر به هند را ترک کند. با آنکه جامع بین ما یقبل التنجیز و ما لایقبل التنجیز تحت حکم قرار گرفته است، وجود اضطرار به ارتکاب احد اطراف از اوّل، محالیتی ندارد، چه رسد به زمانی که اضطرار بعداً عارض شود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هشتاد و هشتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
تاثیر عالمان و حاكمان
رسول اکرم (ص) فرمود: دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى ‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏ شوند: عالمان و حاكمان.
خصال، ص 37
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved