پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 شهريور 1396
  • 2017 Sep 20
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 559
دیروز: 783
ماه جاری: 28142
امسال: 161456
کل: 733330
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 14/2/1392 - 18:22
کد درس: 181 تعداد بازدید: 1391 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی92-1391
جلسه‌ی هفتاد و هفتم؛ سه‌‌شنبه 20/1/1392

حکم عروض مَوَتان بر اراضی محیاة حال الفتح

مسأله‌ی دیگری که مرحوم شیخ قدس سره در این‌جا مطرح می‌فرماید آن است که اگر مَوَتان بر اراضی محیاة حال الفتح عارض شود، آیا این اراضی هم‌چنان بر ملک مسلمین باقی است و در نتیجه اگر کسی بخواهد احیاء کند باید از ولیّ امر اجازه بگیرد و خراج آن را نیز بعد از احیاء بپردازد، یا این‌که با عروض موتان از ملک مسلمین خارج شده و مانند سایر اراضی موات، کسی آن را احیاء کند مالک می‌شود؟

مرحوم شیخ قدس سره به همراه مشهور قائلند با عروض موتان از ملک مسلمین خارج نمی‌شود. در مقابل، عدّه‌ی قابل اعتنایی خصوصاً معاصرین بعد از شیخ قائلند که با عروض موتان از ملک جمیع مسلمین خارج شده و ملک کسی که آن را احیاء کند می‌شود.

رسیدگی تفصیلی به این مسأله منوط به بررسی اقوال در بحث اراضی است ـ که إن شاء الله به زودی مطرح خواهیم کرد ـ و اجمال مسأله آن است که در مورد تملّک ارض سه نظریه وجود دارد:

1. هر کسی زمینی را احیاء کند مالک می‌شود. یکی از ادلّه‌ی آن، روایاتی است که بیان می‌کند «و مَنْ أَحْيَا أَرْضاً مَيْتَةً فَهِيَ لَهُ» که ظاهر لام در «فَهِيَ لَهُ» در چنین مواردی، ملکیت است و خروج از این ظاهر احتیاج به دلیل دارد، در حالی که دلیل تامی خلاف آن وجود ندارد.

طبق این نظریه، عروض موتان باعث خروج از ملکیت نمی‌شود، هرچند بعضی از قائلین این نظریه گفته‌اند مالکیت آن موقت بوده و تا زمانی است که موتان بر آن عارض نشده باشد.

2. احیاء مملِّک نیست، بلکه حق اولویت ایجاد می‌کند و در نتیجه با عروض موتان حق اولویت نیز از بین می‌رود.

3. نظریه‌ی سوم قائل به تفصیل شده، به این نحو که اگر با احیاء، زمین را تصاحب کرد، با عروض موتان از ملکش خارج می‌شود، ولی اگر به ارث یا شراء و نظیر آن تصاحب کرد با عروض موتان از ملکش خارج نمی‌شود.

قول منسوب به مشهور آن است که إحیاء مملِّک بوده و مقتضای جمع بین روایات است. طبق این قول که مختار شیخ قدس سره نیز می‌باشد ـ و ما نیز بنا را بر صحت این قول می‌گذاریم ـ از آن‌جا که عروض موتان باعث خروج از ملکیت نمی‌شود، در ما نحن فیه نیز باید بگوییم عروض موتان بر اراضی محیاة حال الفتح، باعث خروج از ملکیت جمیع مسلمین نمی‌شود و هم‌چنان بر ملکیت مسلمین باقی است. جالب آن است که سید یزدی قدس سره نیز با این‌که قائلند احیاء مملِّک نیست، ولی در این‌جا می‌گویند با عروض موتان از ملک جمیع مسلمانان خارج نمی‌شود؛ چراکه آنان با احیاء آن را مالک نشده بودند، بلکه با جهاد مالک شده بودند.

تبصرة

به نظر ما نیز طبق این قول با عروض موتان از ملک جمیع مسلمین خارج نمی‌شود،‌ ولی یک تبصره لازم دارد و آن این‌که اگر به گونه‌ای موات شد که نه ولیّ امر رغبت در احیاء آن داشته و نه کسانی که زمین در دستشان بود، و نسبت آن به ولیّ امر و سلطان و مردمی که قبلاً روی آن کار می‌کردند در مقام عمل مساوی شد، و هیچ فرقی با سائر اراضی موات نداشت، در چنین صورتی از ملکیت جمیع مسلمین خارج شده و دیگر ارض خراجی نیست و اگر کسی آن را احیاء کند مالک می‌شود.

کما این‌که اگر کسی با احیاء مالک زمین شده باشد ولی آن را رها کند به گونه‌ای که آن زمین با سایر اراضی موات نسبت به او مساوی باشد، به حسب روایات می‌توانیم بگوییم از ملکش خارج شده و اگر کسی آن را احیاء کند، مالک می‌شود و هیچ بدهکاری به صاحب قبلی آن ندارد.

بنابراین باید توجه داشت احتمال دارد بعضی از اراضی خراجیه که الان در دست مردم است مدتی موات شده به نحوی که کسی رغبتی به آن نداشته، دوباره افرادی با همت بیشتر آن را احیاء کرده‌اند که در این صورت ملک خودشان می‌شود و دیگر ارض خراجی نیست ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و هفتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved