پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 3 مهر 1396
  • 2017 Sep 25
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 295
دیروز: 1001
ماه جاری: 2477
امسال: 168302
کل: 740176
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 3/2/1392 - 12:28
کد درس: 172 تعداد بازدید: 1169 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی92-1391
جلسه‌ی هفتاد و دوم؛ ‌دو‌شنبه 21/12/1391

جریان اصالة الصحة در فعل مسلمین

مرحوم شیخ قدس سره می‌فرماید: اگر مقصود از جریان اصالة الصحة در فعل مسلم، از حیث فعل مسلمین باشد ـ به این معنا که در آن‌چه از جائر از عائدات اراضیه‌ی خراجیه به آن‌ها می‌رسید تصرّف می‌کردند و یا این‌که بر اساس خراجی بودن زمین با سلطان معامله می‌کردند ـ این تصرف و معامله دو حالت می‌تواند داشته باشد:

1. می‌دانیم از روی عدم مبالات و بدون احراز موضوع، تصرّف می‌کردند؛ یعنی اهمیت نمی‌دادند مالی که سلطان به عنوان خراج می‌دهد فی‌الواقع مال خراجی است یا نه، و اگر مال خراجی است به نحو شرعی اخذ شده یا خیر، در چنین جایی که می‌دانیم فردی بدون احراز موضوع اقدام به عملی می‌کند و فقط غرض او به دست آوردن مال می‌باشد، اصالة الصحة جریان ندارد.

و اگر گفته شود گرچه شخصاً احراز موضوع نمی‌کردند ولی [از علمائی که آن زمین را زمین خراجی می‌دانستند تقلید می‌کردند یا] چون علماء نسبت به تصرّفاتی که آنان انجام می‌دادند اعتراضی نمی‌کردند، همان را دستاویز صحّت عملشان قرار می‌دادند. بنابراین فعل آنان قابل حمل بر صحّت می‌باشد.

مرحوم شیخ قدس سره در پاسخ به این کلام به «لم ینفع» اکتفاء می‌کنند و وجهی را برای آن ذکر نمی‌کنند.

شاید وجهی که مورد نظر شیخ بوده این‌که نظر صاحب نظران و علمای آنان بر جواز تصرّف بوده است، در حالی‌که نظر آنان برای ما حجّیتی ندارد و ما مقلّد آنان نیستیم.

2. احتمال می‌دهیم مسلمانانی که تصرّف در اموال خراجیه می‌کردند، موضوع را به نحو شرعی احراز می‌کردند، مرحوم شیخ در این فرض می‌فرماید: اصالة الصحة جاری است ولی نتیجه‌ی این اصالة الصحة آن است که معامله با آنان در آن‌چه به عنوان اموال خراجیه گرفته‌اند جایز است، ولی [اثبات جواز تناول از ید سلطان نمی‌کند و] اثبات نمی‌کند آن‌چه به عنوان اموال خراجیه گرفته‌اند، فی‌الواقع خراجیه بوده و در نتیجه آن اراضی، اراضی خراجیه بوده است.

بررسی کلام شیخ قدس سره

همان‌طور که بیان کردیم، اصالة الصحة دو معنا دارد:

یکی مضمون روایاتی است که می‌فرماید: «ضَعْ‏ أَمْرَ أَخِيكَ‏ عَلَى أَحْسَنِهِ»؛ یعنی مادامی که محملی برای عمل برادر مؤمنت می‌یابی، او را به حرام نسبت نده. اصالة الصحة به این معنا فقط نفی ارتکاب حرام از برادر مؤمن می‌کند و نمی‌تواند چیزی را اثبات کند. بنابراین اگر هم جاری باشد، دردی را دوا نمی‌کند.

دیگری در باب عقود و معاملات کاربرد دارد و آن این‌که وقتی شک می‌کنیم عقدی که واقع شده آیا شرط صحّت آن مانند غرری نبودن، عربیّت (در مواردی که شرط عربیّت کردیم) و ... رعایت شده است یا نه، حمل بر صحّت می‌شود و التزام به صحّت عقد پیدا می‌کنیم.

اصالة الصحة به این معنا می‌تواند در ما نحن فیه جریان داشته باشد؛ چراکه مسلمانان در مورد اراضی خراجیه با سلطان قرارداد می‌بستند و اموال خراجی را با سلطان معامله می‌کردند یا اگر هبه می‌داد یا اباحه می‌کرد، از آن استفاده می‌کردند، پس اصالة الصحة به معنای دوم می‌تواند در معاملاتشان جاری باشد.

اما آیا اصالة الصحة به این معنا در معاملات مسلمین جاری است یا خیر؟ همان‌طور که مرحوم شیخ قدس سره فرمودند، اگر بدانیم هیچ اعتنایی به شروط و ضوابط شرعیه نداشتند و فقط هدفشان استفاده از مال خراج بوده، در چنین صورتی اصالة الصحة جاری نمی‌شود، هرچند احراز این‌که مردم این‌چنین بودند ـ علی رغم این که شیخ می‌فرماید «و هو الأغلب» ـ انصافاً مشکل است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و دوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهترین و بدترین مردم
بدترينِ مردم كسى است كه پی‌جوى عيبهاى مردم باشد و نابيناى عيبهاى خويش.
غرر الحكم، ح ۵۷۳۹
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1396 Qommpth.ir All Rights Reserved