پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 13 فروردين 1399
  • 2020 Apr 01
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1426
دیروز: 3013
ماه جاری: 35980
امسال: 35980
کل: 2508161
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 12/11/1398 - 11:29
کد درس: 1249 تعداد بازدید: 98 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسة نود و دوم؛ سه‌شنبه 4/2/1397

مثال سوم محقق نائینی قدس سره آن است که دو نفر مشاعاً خانه‌ای را مالک باشند و با رضایت یکدیگر، هر کدام در نصف آن خانه ساکن شوند و از آن استفاده کنند، امّا فرد دیگری بیاید و احد الشریکین را به خاطر شبهه‌ای که دارد و یا غصباً و عدواناً بیرون کند و خودش همراه با شریک دیگر در آن خانه ساکن شود، در اینجا محقق نائینی قدس سره می‌فرمایند غاصب، متمحضاً حق احد الشریکین را غصب کرده است با اینکه خانه بین آن‌ دو شریک به نحو مشاع بوده است.

در جواب به این مثال سوم می‌گوییم: در اینجا اصلاً بحث ملکیّت نیست بلکه تصرّف خارجی است و بعد از اینکه غاصب، احد الشریکین را بیرون کرد، صوری در مسئله متصوّر است؛ صورت اول اینکه آن شریکی که اخراج شده، راضی به تصرّف شریک سابقش در آن خانه نباشد؛ یعنی رضایت به تصرّف هیچ یک از غاصب و شریک سابق نداشته باشد، در این صورت معلوم است که غاصب، حق هر دو شریک را غصب کرده است؛ یعنی نصف مشاع بین حصتین غصب شده است؛ چراکه شریکین آن خانه را افراز نکرده بودند بلکه با رضایت یکدیگر از آن استفاده می‌کردند، لذا وقتی غاصب نصف آن خانه را غصب می‌کند، در واقع نصف مشاع را غصب کرده است ـ یعنی ربع حصة شریک اخراجی و ربع حصة شریک دیگر ـ و علی الفرض هیچ کدام رضایت به تصرّف او ندارند. بنابراین غصب متمحض در حق احد الشریکین نیست تا گفته شود شریک دیگر «سکن فی نصبیه». و روشن است که تصرّف شریک سابق هم نسبت به ربع خانه به طور مشاع غاصبانه است.

صورت دیگر اینکه فرض کنیم شریکی که علی رغم عدم رضایت شریک اخراجی الان نصف خانه در تصرّف اوست، رضایت به سکونت غاصب در آن خانه داشته باشد، در اینجا به اندازة یک ربعی که برای اوست، تصرّف غاصبانه نسبت به ربع نخواهد بود، امّا چون شریک اخراجی رضایت نداشته، در این صورت غاصبی که او را بیرون کرده و نیز شریک او، هر دو غاصبِ ربع آن خانه هستند؛ یعنی نصف مشاعی را که برای شریک اخراجی است، دو نفری غصب کرده‌اند. منتها چون شریکی که در خانه سکونت دارد، راضی به تصرّف غاصب است، لذا به اندازة یک ربع سهم او، نیاز نیست غاصب اجرت المثل را بپردازد، البته یک ربع فی الواقع؛ نه یک ربعی که جدا کرده و الان نشسته است، چراکه کلّ اجزاء آن دار، مشترک بین دو شریک است و نمی‌شود گفت فلان قسمت غصب است و فلان قسمت غصب نیست، در نتیجه تصرّف در هر جزء آن خانه باید با رضایت تمام شرکاء باشد.

بنابراین چون شریک اخراجی رضایت ندارد، لذا غصب صادق است، منتها چون شریک دیگر راضی به تصرّف غاصب است، لذا غاصب نسبت به ربعی که حق آن شریک است، مستحق عقاب نیست و آن شریک هم مستحق اجرت المثل نیست. به هر حال در این فرض غصب صادق بوده و احکام آن هم جاری است؛ از جمله اینکه اگر گفتیم صلات در دار غصبی صحیح نیست، نمازش باطل بوده و مستحق عقوبت هم هست؛ چون در هر جزء آن خانه، شریک اخراجی ناراضی هم شراکت دارد.

صورت دیگر اینکه شریک اخراجی فرضاً رضایت به تصرّف غاصب داشته باشد، کما اینکه شریک سابق هم رضایت داشته باشد، در چنین صورتی معلوم است که اصلاً غصبِ در تصرّف معنا ندارد و از نظر مالکیت هم که امری حادث نشده است

بنابراین اینکه محقق نائینی قدس سره فرمودند می‌توان مواردی را فرض کرد که غصب به مشاع تعلّق گرفته باشد و در عین حال متمحض در حق احد الشریکین باشد، معلوم شد چنین نیست و هیچ کدام از مثال‌هایی که ایشان بیان کردند، نمی‌تواند این مدعا را ثابت کند و نقضی بر کلام مرحوم شیخ قدس سره باشد.

مؤیدی بر عدم لزوم ردّ بیش از سدس در کلام شیخ قدس سره

بحث ما در جایی بود که دو نفر مثلاً در زمینی شریک باشند و هر کدام بر نصف آن ید داشته باشند، سپس یکی از شریکین اقرار کند که نفر ثالثی هم با آن‌ها شریک است و هر کدام مالک ثلث مشاع آن زمین هستند. در اینجا اگر شریک دیگر، اقرار او را بپذیرد و اعتراف به شراکت نفر ثالث کند، بحثی وجود ندارد و هر سه نفر به نحو مشاع با هم شریک می‌باشند. امّا اگر شریک او منکر باشد و اقرار را نپذیرد، شیخ قدس سره فرمودند اقرار بر ثلث، حمل بر اشاعه می‌شود و نتیجه‌اش آن است که مقرّ باید نصف آنچه را که در دستش است به مقرّله بدهد؛ یعنی یک و نیم دانگ به مقرّله بدهد و یک و نیم دانگ هم سهم خودش است. سپس شیخ قدس سره توجیهی برای قول به کفایت ردّ سدس توسط مقرّ ذکر کردند که اگر بپذیریم غصب به مشاع تعلق می‌گیرد و تقسیم با غاصب هم صحیح است، در این صورت می‌توان گفت لازم نیست مقرّ بیش از سدس را به مقرّله بپردازد، و سدسی هم که در دست غاصب است، متمحض در حق مقرّ‌له است، اما  شیخ قدس سره این توجیه را رد کردند و فرمودند این احتمال در جای خود تضعیف شده است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و دوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
چرا بلا نازل می‌شود؟
پیامبر اعظم (ص): بلا برای ستمگر تأدیب، برای مؤمن آزمایش، برای پیامبران درجه و برای اولیاء کرامت است.
بحار الأنوار، ج 64، ص 235
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved