پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 5 تير 1398
  • 2019 Jun 26
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 637
دیروز: 2809
ماه جاری: 10968
امسال: 212496
کل: 1833908
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 12/2/1398 - 10:39
کد درس: 1206 تعداد بازدید: 65 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 98-1397

جلسه هفتاد و نهم؛ دوشنبه 20/12/1397

کلام شیخ قدس سره در تعارض به نحو عموم من وجه بین ادلهٔ ولایت فقیه و بعض عمومات

مرحوم شیخ قدس سره بعد از اینکه ولایت فقیه را در قسم دوم اثبات می‌کنند ـ یعنی مواردی که فقیه استقلال بالتصرّف ندارد، منتها تصرّف دیگران منوط به إذن فقیه است ـ و در ضمن بعض ادلّه و بعد از آن، تمسّک به ادلّه‌ای می‌کنند که دالّ بر ولایت فقیه به نحو استقلال است، می‌فرمایند: در نظر بدوی بین دلیل ولایت فقیه و بعض عمومات، تعارض به نحو عموم و خصوص من وجه برقرار است؛ زیرا از یک طرف دلیل ولایت فقیه بیان می‌کند که مکلّف، مستقل بالتصرّف نیست و بدون إذن فقیه نمی‌تواند تصرّف کند و این امور مربوط به فقیه هستند و فقیه باید تصرّف کند ـ زیرا معنای «ولایت»، چیزی جز این نیست و نیز معنای «فَارْجِعُوا اِلَی رُوَاةِ أحَادِیثِنَا فَإِنَّهُم حُجَّتِی عَلَیْکُمْ» یا «مَجَارِيَ‏ الْأُمُورِ وَ الْأَحْكَامِ عَلَى أَيْدِي الْعُلَمَاءِ بِاللَّهِ‏» و ... چنین است ـ و از طرف دیگر عموماتی وجود دارد که بیان می‌کند مکلّف، مجاز بالتصرّف است، از جمله روایتی که می‌فرماید: «كُلُ‏ مَعْرُوفٍ‏ صَدَقَةٌ» یا «عَوْنُكَ‏ الضَّعِيفَ‏ مِنْ أَفْضَلِ الصَّدَقَةِ» و یا بعض آیات قرآن کریم از جمله (مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ)؛ (إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ)، (وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ)، (وَ تَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوَى) و آیات و روایات دیگری که این مفاد را بیان می‌کند. همچنین روایاتی که بیان می‌کند مکلّف می‌تواند هر کار خوبی را انجام دهد؛ فرضاً در مال یتیم تصرّف کند و متصدّی فروش آنها به نفع یتیم شود و سایر عموماتی که این مضمون را دارند.

و نسبت بین این دو دسته دلیل، عموم و خصوص من وجه است؛ زیرا هم مادة‌ اجتماع و هم مادة افتراق دارند. مادة افتراق در مثل «كُلُ‏ مَعْرُوفٍ‏ صَدَقَةٌ» آن است که مثلاً کسی مال خودش را إباحه کند تا یتیم گرسنه‌ای از آن بخورد یا لباسی را که مربوط به خودش است اباحه کند تا‌ طفل یتیمی آن را بپوشد یا مثلاً اصلاح ذات البین فرد ناتوانی کند بدون اینکه تصرّف در نفس یا مالش کند و نظایر آن. این موارد مصداق «كُلُ‏ مَعْرُوفٍ‏ صَدَقَةٌ» یا «عَوْنُكَ‏ الضَّعِيفَ‏ مِنْ أَفْضَلِ الصَّدَقَةِ» هستند و ربطی به ولیّ فقیه ندارند؛ چراکه شارع مقدّس این امور را در اختیار ولیّ فقیه بما هو ولیّ قرار نداده است.

مادة افتراق ادلة ولایت فقیه هم اموری است که اختصاص به فقیه دارد، مانند اجرای حدود و حبس بدهکاری که مماطله می‌کند و اجرای طلاق زنی که شوهرش غایب است.

مادة‌ اجتماع هر دو دلیل هم مانند تصرّف در اموال قاصرین به نفع خود آنها،‌ مثلاً «یتیم،‌ سفیه یا مجنون» اموالی دارند که باید حفظ شود و علی الفرض حفظ آن اموال متوقّف بر تصرّف و بیع آنها به نفع خود قاصرین باشد. چنین تصرّفاتی از یک طرف مشمول اطلاق مثل «عَوْنُكَ‏ الضَّعِيفَ‏ مِنْ أَفْضَلِ الصَّدَقَةِ» هستند؛ چراکه مصداق کمک به یتیم،‌ سفیه یا مجنون و إعانت آنهاست و نیز احسان بوده و (مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ) شامل آن می‌شود. و از طرف دیگر ادلة ولایت فقیه بیان می‌کند اینگونه تصرّفات جزو وظایف والی است.

بنابراین در مادة اجتماع، این دو دسته دلیل با هم تعارض دارند و باید دید آیا راه حلّی برای این تعارض وجود دارد یا نه؟

دو جواب از شیخ قدس سره در حلّ تعارض بین ادلهٔ ولایت فقیه و بعض عمومات مجوّزه
جواب اوّل: حکومت ادلهٔ ولایت فقیه بر عمومات مجوّزه

   مرحوم شیخ قدس سره برای حلّ مشکل تعارض ادلّه، دو جواب بیان می‌فرمایند. جواب اوّل ایشان آن است که ادلة ولایت فقیه، بر عمومات مذکور حکومت دارند و در نتیجه مقدّم بر آنها می‌شوند.

بررسی و نقد جواب اوّل شیخ قدس سره

خدمت جناب شیخ قدس سره می‌گوییم: چنین نیست که ادلة ولایت فقیه، در تمام موارد حاکم بر عمومات مذکور باشد، بلکه در بعض موارد، عمومات مذکور مقدّم بر ادلة ولایت فقیه می‌شوند. توضیح بیشتر اینکه:

اگر در جایی احراز کنیم که عملی «معروف، احسان و یا برّ است حتّی بدون إذن فقیه» در چنین مواردی اصلاً تعارض برقرار نمی‌شود و عرفاً ادلة احسان و معروف یعنی (وَ مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ)، «كُلُ‏ مَعْرُوفٍ‏ صَدَقَةٌ» و امثال آنها، حاکم و مقدّم بر ادلة ولایت فقیه می‌باشد؛ مثلاً‌ اگر کسی در حال سقوط باشد و شخص دیگری او را نجات دهد بدون اینکه ضرری به او وارد کند، شبهه‌ای نیست که چنین عملی «معروف و احسان محض» است و وجهی ندارد که جواز عمل در اینجا با ادلة ولایت فقیه تعارض پیدا کند.

امّا اگر در جایی احراز نکنیم که عملی، معروف و احسان باشد؛ مثلاً‌ طفل یتیم، مالی دارد و فقیه هم موجود است و اگر غیر فقیه تصرّف در مال یتیم نکند، فقیه در راستای مصلحت طفل تصرّف در اموال او می‌کند و مصلحت و حقوقی از او ضایع نمی‌شود، در این صورت اگر غیر فقیه متصدّی شود و تصرّف کند، اصلاً نمی‌دانیم صدق معروف یا احسان محض کند و حتّی مثل «عَوْنُکَ الضَّعِیفَ مِنْ أفْضَلِ الصَّدَقَةِ» از تصرّف غیر فقیه با وجود فقیه منصرف است و جواب مرحوم شیخ قدس سره در این صورت تمام است که ادلة ولایت فقیه،‌ حکومت بر عمومات مذکور دارند؛ زیرا این امور یا از مواردی است که صراحتاً در روایات آمده که مربوط به ولات است و یا اینکه طبعش اقتضاء می‌کند که در اختیار ولات باشد و اطمینان است با سایر موارد مذکور در روایات، در حکم مساوی است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و نهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
بهار زندگى
امام على عليه السلام: ارزش چهار چيز را جز چهار گروه نمى‌شناسند: [ارزش] جوانى را جز پيران نمى‌شناسند؛ [ارزش] آرامش (آسايش) را جز گرفتاران نمى‌شناسند؛ [ارزش] سلامت را جز بيماران نمى‌شناسند، و [ارزش] زندگى را جز مُردگان نمى‌دانند.
المواعظ العدديّة، ۲۱۸
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved