پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 مرداد 1398
  • 2019 Aug 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 2534
دیروز: 2282
ماه جاری: 67494
امسال: 344071
کل: 1965483
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 27/12/1397 - 14:08
کد درس: 1197 تعداد بازدید: 317 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 98-1397

جلسه هفتادم؛ سه‌شنبه 30/11/1397

2. مرفوعهٔ رِبعیّ بن عبدالله:

وَ عَنْهُ [مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ اِبْرَاهِیمِ] عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ رِبْعِيٍّ رَفَعَهُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ علیه السلام قَالَ: وَ اللَّهِ لَا يَخْرُجُ أَحَدٌ مِنَّا قَبْلَ خُرُوجِ الْقَائِمِ إِلَّا كَانَ مَثَلُهُ كَمَثَلِ فَرْخٍ طَارَ مِنْ وَكْرِهِ قَبْلَ أَنْ يَسْتَوِيَ جَنَاحَاهُ فَأَخَذَهُ الصِّبْيَانُ فَعَبِثُوا بِهِ.

[سند این روایت تا ربعیّ بن عبدالله ثقه تمام است، منتها ایشان به صورت مرفوعه از امام سجاد علیه السلام نقل کرده که نمی‌دانیم چه فرد یا افرادی هستند، لذا روایت از لحاظ سند ناتمام است.]

امام سجاد علیه السلام فرمودند: به خدا قسم کسی از ما قیام نمی‌کند قبل از قیام قائم، مگر اینکه مثَل او همانند جوجه‌ای است که از آشیانه بیرون می‌پرد پیش از اینکه بال‌هایش کامل شده باشد، پس کودکان او را گرفته و با او بازی می‌کنند.

برای روشن شدن دلالت این روایت باید به چند مطلب اشاره کنیم:

مطلب اوّل: اینکه مقصود از «مِنَّا» در این روایت چیست؟ در اینجا سه احتمال وجود دارد:

احتمال اوّل اینکه مقصود یکی از ائمه علیهم السلام باشد، چنانکه این احتمال در برخی روایات آتیه أظهر است.

احتمال دوم اینکه به قرینة سایر روایات و قضایای تاریخی‌ای که وارد شده، مقصود کسانی باشند که منسوب به امیرالمؤمنین علیه السلام و حضرت فاطمه علیها السلام بودند و در آن زمان‌ها به علویّون و فاطمیّون معروف شده بودند.

[احتمال سوم اینکه مقصود، مطلق اولاد امیرالمؤمنین علیه السلام و فاطمة زهرا علیها السلام باشند و حتّی شامل سادات زمان ما هم می‌شود.]

و از میان این سه احتمال در این روایت،‌ احتمال دوم که مراد علویّون و فاطمیّونِ آن زمان باشند أرجح است، بدین جهت خیلی قریب است که مورد این روایت، قضیة خارجیه باشد یا اینکه اگر قضیة خارجیه نیست، قضیة محصوره باشد؛ نه اینکه قضیة طبیعیه باشد.

بنابراین حضرت در این روایت می‌فرمایند اگر شخصی از فاطمیّون و علویّون معهود،‌ قبل از قیام قائم ما خروج کند، قیامش به نتیجه نمی‌رسد، و مضمون این روایت همانند کلام امیرالمؤمنین علیه السلام در نهج البلاغة است که فرمودند: «أَفْلَحَ مَنْ نَهَضَ‏ بِجَنَاحٍ‏ أَوِ اسْتَسْلَمَ فَأَرَاحَ» یعنی آن کسی رستگار است که با بال بلند شود و یا اینکه تسلیم شود تا راحت شود. امام سجاد علیه السلام در این روایت‌ همان مضمون را با تعبیر دیگری بیان کرده‌اند «كَمَثَلِ فَرْخٍ طَارَ مِنْ وَكْرِهِ قَبْلَ أَنْ يَسْتَوِيَ جَنَاحَاهُ». پس این روایت می‌خواهد بیان ‌کند چنین قیام‌هایی که به وقت نبوده،‌ ناقص بوده و نتیجه و فایده‌ای ندارند.

مطلب دوم: خروج در این روایت، به معنای لغوی آن یعنی خارج شدن و بیرون رفتن از جایی به جای دیگر نیست، بلکه در آن زمان اصطلاحی برای قیام مسلحانه بوده است؛ «خرج زیدٌ، خرج محمدُ بن عبدالله، خرج ابراهیم و ... » به معنای قیام مسلحانه است و روایت از چنین خروجی نهی می‌کند، لذا اگر در جایی فضا به گونه‌ای باشد که انتقال قدرت با انتخابات باشد ـ یعنی هر کاندیدایی که رأی آورد، مسئول ادارة کشور شود ـ و مردم اتفاقاً و یا به خاطر اینکه وظیفة خود تشخیص دادند، فقیهِ عادلِ جامع الشرایط را انتخاب کردند، این دیگر مشمول روایت نمی‌شود؛ چراکه در این فرض اصلاً «خروج» که به معنای قیام مسلحانه است، صادق نیست. همچنین اگر در جایی فقط با تظاهرات مسالمت آمیز ـ و به اصطلاح عربی سِلْمیة ـ و بدون استفاده از سلاح و نهایتاً در حدّ نافرمانی مدنی و بدون تعرّض قهری به افراد و اموال،‌ مردم بتوانند حکومت ظالم را سرنگون کنند، أظهر آن است که روایت این فرض را هم شامل نمی‌شود. بلکه حتّی اگر عده‌ای دست به خرابکاری بزنند ولی مبنا بر مظاهرات سلمیة باشد، روایت شامل این مورد نیز نمی‌شود.

و از اینجا معلوم شود روایت مذکور حتّی با صرف نظر از  جواب‌ قبل و جواب‌های بعد شامل انقلاب اسلامی ایران نمی‌شود؛ زیرا امام قدس سره به هیچ وجه دعوت به خروج مسلحانه نکردند و به کسی اجازة حرکت مسلّحانه ندادند و اگر احیاناً کسی در جایی مبارزة مسلّحانه کرده، مبنا نبوده و ربطی به حرکت عمومی حضرت امام قدس سره نداشته است؛ چراکه علی‌رغم درخواست مطرح ‌شده،‌ ایشان اجازة‌ قیام مسلّحانه ندادند و ‌فرمودند شما همینطوری حرفتان را بزنید، اصلاح می‌شود. و احتمال دارد نظر ایشان به این روایات هم بوده است از باب احتیاط. بله، بعد از اینکه حکومت اسلامی تشکیل شد، عده‌ای محارب یا باغی پیدا شدند که به عنوان مقابلة با محارب یا باغی با آنها برخورد شد یا دشمنانی حملة نظامی کردند و مرحوم امام قدس سره فرمان دفاع صادر کردند و یا اینکه در حین انقلاب، عده‌ای چماق‌دار به تظاهر کنندگان حمله می‌کردند و امام قدس سره به مردم فرمودند که از خود دفاع کنید، به این معنا که همینطوری نایستید و کتک بخورید بلکه مانع آنها شوید.‌ و حتّی وقتی ارتش برای کنترل و مقابلة با مردم می‌آمد، مردم به آنها شاخة گل می‌دادند و شعار «ارتش برادر ماست،‌ خمینی رهبر ماست» و ... سر می‌دادند.

بنابراین روایاتی که نهی از خروج مسلحانه قبل از قیام حضرت قائم علیه السلام می‌کند،‌ ربطی به پیروزی انقلاب و جمهوری اسلامی ایران ندارد؛ چراکه حرکت السیّد الامام قدس سره به هیچ وجه قیام مسلّحانه و بالمقاتلة نبود، بلکه با مبنای تظاهرات مسالمت آمیز پیش رفت و حرکت مسلّحانة سازمان یافته‌ای در مقابلِ نظام طاغوت با إذن امام قدس سره وجود نداشت و اگر احیاناً‌ در جایی غیر این بوده،‌ به إذن ایشان نبوده است.

مطلب سوم: این روایت دلالت می‌کند کسانی که در آن زمان‌ها قیام می‌کردند، یا قیام خود را تشبیه به قیام امام زمان عجّل الله تعالی فرجه می‌کردند ـ کما اینکه در روایت الجعفری، خدیجه در مقام تمسخر گفت این چیزی است که مهدی ما برگزیده است‌ ـ و یا اینکه اگر ادعای مهدویّت نداشتند، حداقل این ادعا را داشتند که می‌خواهند جانشین کسانی شوند که بر سراسر کشورهای اسلامی حکومت دارند، یعنی نظیر بنی امیّه و بنی عباس. لذا این روایت شامل قیام‌هایی ـ ولو مسلّحانه ـ نمی‌شود که در محیطی کوچک و توسط افرادی انجام می‌شد که توانایی مقابلة با دشمن را داشتند. آنها می‌گفتند ما فعلاً‌ می‌توانیم محیط خودمان را اداره کنیم و کاری هم به خلیفه و حکومت مرکزی نداریم، بلکه خلیفة عباسی مثلاً کار خود را انجام دهد و ما به خلیفه و حکومت او کاری نداریم، منتها اگر کسی به ما حمله کند از خود دفاع می‌کنیم؛ نظیر حکومت حمْدانیین که بر مناطقی از موصل،‌ شام و ... در حدود قرن چهارم هجری مسلّط بودند. آنها با اصل خلافت درگیری نداشتند و بلکه با آن به نوعی تعامل هم داشتند و در عین حال شیعة اثنی عشری بودند.

و خلفاء هم با اینگونه حکومت‌های قدرتمند محلّی که ادعای خلافت سراسری نداشتند، از روی ناچاری کنار می‌آمدند و از جملة این حکومت‌ها می‌توان به حکومت آل بویه اشاره کرد، بعدها هم حکومت صفویه پیروز شد. لذا نمی‌توان گفت مقصود از این روایات آن است که هر قیامی که قبل از قیام حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه انجام شود، اصلاً‌ پیروز نمی‌شود؛ چراکه شواهد تاریخی عکس این ادعا را ثابت می‌کند و قیام‌هایی وجود داشته که فی الجمله پیروز می‌شدند،‌ بلکه نهایت آن است که آن خلافت سراسری، محقّق نمی‌شود و هنوز موعدش فرا نرسیده است. و حتّی اگر [احیاناً] قیامی که داعی خلافت سراسری داشته باشد پیروز شود، از این روایت معلوم می‌شود که حقیقی نیست، ولی این روایت نمی‌تواند شامل حکومت‌های محدود که ادعای خلافت سراسری نداشته‌ باشند بشود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتادم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
کسب فضایل و رفع حوائج
امام علی (ع) خطاب به كميل به زياد: اى كميل! به خانواده‌ات فرمان بده كه روزها در پى كسب خصلت‌هاى والاى انسانى بروند و شبانگاهان، در پى رفع نيازهاى خُفتگان.
نهج البلاغه، حكمت ۲۵۷
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved