پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 29 خرداد 1398
  • 2019 Jun 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 894
دیروز: 845
ماه جاری: 71016
امسال: 199401
کل: 1820813
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 26/12/1397 - 11:21
کد درس: 1190 تعداد بازدید: 158 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 98-1397

جلسه شصت و سوم؛ یکشنبه 14/11/1397

همانطور که گفتیم کلمات فقهاء دربارة ولایت فقیه را در دو مرحله ذکر می‌کنیم. ابتدا کلماتی را ذکر کردیم که مشتمل بر استدلال بر مطلب بود. امّا اگر از استدلال صرف نظر کنیم، می‌توان در عمق فقه از زمان قدماء تا معاصرین، مثل عبارات مرحوم نراقی رحمه الله را به دست آورد. البته این عبارات را قبلاً در ضمن بعض مباحث گذشته ذکر کرده بودیم و در اینجا دوباره آنها را ذکر می‌کنیم. منتها ابتدا بعض عبارات فقهاء را ذکر می‌کنیم تا معلوم شود مقصود از عبارات فقهای گذشته چیست؛ چراکه ابتدا باید با اصطلاح گذشتگان آشنا بود تا بتوان کلام آنها را فهمید و عباراتشان را به درستی معنا کرد؛ هرچند بعض عبارات، صریح در مطلب است و قابل تأویل و توجیه نیست.

همچنین قبل از اینکه عبارات فقهاء را ذکر کنیم، این مطلب را تذکر می‌دهیم که فقهاء معمولاً به صورت کلّی بحث می‌کنند و متعرض کبرای مسئله می‌شوند و گاهی آن کبری را بر بعض مصادیق تطبیق می‌کنند، لذا اینکه فقهاء در ضمن بعض ابواب و مصادیق اشاره به ولایت فقیه کرده‌اند و یا اینکه برخی از فقهاء بعض مصادیق را ذکر کرده‌اند و برخی بعض مصادیق دیگر، بدان معنا نیست که سایر موارد نمی‌تواند مصداق این کبری باشد، بلکه فقهاء بعض مصادیق را به خاطر اینکه اهمیت بیشتری داشته یا مورد ابتلاء بوده، تخصیص به ذکر کرده‌اند و سایر مصادیق را به خاطر عدم ابتلاء و یا به جهت تقیه متعرض نشده‌اند. بله، ممکن است برخی قائل به استثناء بعض مصادیق باشند؛ مثلاً بگویند فقهاء ولایت بر تجهیز قوا برای جهاد ابتدایی یا ولایت بر اجرای حدود در عصر غیبت ندارند، منتها این استثناء ضربه‌ای به کبرای ولایت نمی‌زند.

مقصود از حاکم در أبواب فقه
1. کلام فخر المحقّقین رحمه الله در ایضاح الفوائد

«المراد بالحاكم هنا السلطان العادل الأصلي أو نائبه فإن تعذّر فالفقيه الجامع لشرائط الفتوى فقوله (فان لم يكن حاكم) المراد به فقد هؤلاء الثلاثة و هو اختيار والدي المصنف و ابن إدريس و ... .»

فخر المحقّقین رحمه الله (متوفّای 771 ه‍ ق) می‌فرماید: مراد از «حاکم» در اصطلاح فقهاء، سلطان عادلِ اصلی یعنی امام معصوم علیه السلام یا نائب اوست که مقصود از نائب در اینجا، نائب خاص مانند جناب مالک اشتر، محمد بن ابی بکر، قیس بن سعد بن عبادة و ... هستند. سپس می‌فرماید: اگر سلطان عادل اصلی یا نائب خاص ایشان وجود نداشت، فقیه جامع شرایط فتوا، حاکم است. [پس جناب فخر المحقّقین رحمه الله تصریح می‌فرمایند که مراد از حاکم در عصر غیبت فقیه جامع الشرایط است].

2. کلام محقق کرکی رحمه الله در جامع المقاصد

«و المراد به الامام المعصوم أو نائبه الخاص، و في زمان الغيبة النائب العام، و هو المستجمع لشرائط الفتوى و الحكم»

محقّق کرکی رحمه الله می‌فرماید: مراد از «حاکم»، امام معصوم علیه السلام یا نائب خاص ایشان است و در زمان غیبت، نائب عام است و مراد از نائب عام هم کسی است که مستجمع شرایط فتوا و حکم باشد.

محقّق کرکی رحمه الله در جای دیگری از جامع المقاصد می‌فرماید:

«المراد بالحاكم عندنا هو: الامام العادل، أو من أذن له الامام، و يدخل فيه الفقيه المأمون الجامع لشرائط الإفتاء و الحكم في زمان الغيبة، و مأذون الحاكم في النكاح الذي ولايته إليه كالحاكم»

ایشان ادعای اجماع می‌کنند و می‌فرمایند مراد از حاکم در نزد ما امامیه، امام عادل یا کسی است که مأذون از ناحیة امام عادل باشد، و داخل می‌شود در مأذون از جانب امام در عصر غیبت، فقیه عادل جامع شرایط فتوا و حکم.

3. عبارت شهید ثانی قدس سره در مسالک

«و المراد بالحاكم حيث يطلق في أبواب الفقه الفقيه الجامع لشرائط الفتوى إجماعا»

شهید ثانی قدس سره می‌فرماید: هرگاه در ابواب فقه به طور مطلق حاکم گفته می‌شود، مراد فقیه جامع شرایط فتواست اجماعاً.

4. عبارت سید محمد عاملی رحمه الله در نهایة المرام

«و المراد بالحاكم عندنا، الامام العادل، أو من اذن له الامام، و يدخل فيه الفقيه الجامع لشرائط الإفتاء و الحكم»

سید محمد بن علی عاملی رحمه الله سبط شهید ثانی قدس سره که به صاحب مدارک معروف است،‌ در نهایة المرام می‌فرماید: مراد از حاکم در نزد علماء شیعه،‌ امام عادل یا کسی است که امام عادل به او إذن داده باشد، ‌و داخل می‌شود در مأذون از جانب امام، فقیه جامع شرایط فتوا و حکم.

از این عبارات اعلام معلوم می‌شود در ابواب فقه هر جا گفته شده فلان امر مربوط به حاکم است،‌ به شهادات این فقهای عظام مقصود، کلّ فقهاء هستند. پس حداقل در اصطلاح فقه ـ اگر اصطلاح روایات را هم شامل نشود ـ مقصود از حاکم در عصر غیبت، فقهاء هستند. و بعد از اینکه این مطلب روشن شد، برمی‌گردیم و از ابتدای فقه، عبارات فقهاء را دربارة ولایت فقیه ذکر می‌کنیم.

ب: کلمات فتوایی بعض فقهاء دربارهٔ ولایت فقیه
1. عبارت شیخ مفید قدس سره در کتاب المقنعة

شیخ مفید قدس سره به خاطر عظمتی که داشته‌اند و دفاع‌هایی که از تشیّع کرده و اصول تشیّع را حفظ و رواج داده‌اند و استاد اعلامی از جمله سید مرتضی قدس سره و شیخ طوسی قدس سره و کثیری از فقهاء بوده‌اند، به معلّم الاُمّة مشهور شده‌اند و کتاب المقنعة ایشان مادر تمام کتب فقهی محسوب می‌شود و کتاب تهذیب شیخ طوسی قدس سره، شرح المقنعة می‌باشد. شیخ مفید قدس سره دربارة ولایت فقیه می‌فرمایند:

«و إذا عدم السلطان العادل فيما ذكرناه من هذه الأبواب كان لفقهاء أهل الحق العدول من ذوي الرأي و العقل‌ و الفضل أن يتولوا ما تولاه السلطان فإن لم يتمكنوا من ذلك فلا تبعة عليهم فيه و بالله التوفيق»

هرگاه سلطان عادل یعنی امام معصوم علیه السلام نبود، در این ابواب (یعنی مطلب، مخصوص باب خاصی نیست) در این صورت فقهای اهل حق یعنی فقهای شیعه که اهل رأی، عقل و فضل باشند، متولّی می‌شوند آنچه را که سلطان عادل متولّی شده بود و اگر فقهاء تمکّن نداشتند و شرایط به‌گونه‌ای بود که نمی‌توانستند متولّی شوند، در این صورت تبعه و سرزنشی بر آنها نیست. همچنین در صفحات 253 و 810 المقنعة، به نوعی به همین مطلب اشاره شده است.

بنابراین شیخ مفید قدس سره که متوفّای 413 ه‍ ق است، قائل به ولایت فقیه شده است، آن وقت چطور بعضی با بی‌انصافی می‌گویند نظریة ولایت فقیه در کمتر از دو قرن سابق إبداع شده است؟! ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه شصت و سوم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
حقوق مسلمین نسبت به همدیگر
امام صادق (ع): بر مسلمانان است كه در راه همبستگى بكوشند و با هم همدلى كنند و نسبت به نيازمندان مواسات (از خود گذشتگى) داشته باشند و به يكديگر مهرورزى كنند ...
 
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved