پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 5 فروردين 1398
  • 2019 Mar 25
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 2738
دیروز: 1788
ماه جاری: 11638
امسال: 11638
کل: 1633050
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 5/10/1397 - 16:06
کد درس: 1163 تعداد بازدید: 223 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 98-1397

جلسه سی‌ و پنجم؛ یکشنبه 18/9/97

اشکال برخی در دلالت کریمه: «راکعون به معنای خاشعون» و پاسخ به آن

برخی از عامّه که نمی‌خواستند زیر بار دلالت آیة شریفه بروند، گفته‌اند که (وَ هُمْ رَاكِعُونَ) به معنای «و هم خاضعون» است [و نمی‌خواهد عدّة خاصی را توصیف کند]. در نتیجه معنای کریمه آن است که یارِ مؤمنین، خدا و رسولش و مؤمنین هستند.

امّا این کلام ناتمام است؛ زیرا: اوّلاً: اینکه بگوییم یارِ مؤمنین، مؤمنین هستند، با سیاق کریمه و حصر در آن سازگار نیست؛ زیرا ظاهر اوّلی آیة شریفه آن است که مؤمنین را دو قسم کرده است، بعضی را ولیّ و بقیه را مولّی‌علیها قرار داده است، در حالی که اگر به معنای ناصر و نظیر آن بود، همه ولیّ و مولّی‌علیه بودند و این قطعاً‌ درست نیست؛ زیرا ولایت ولیِّ مورد نظر، مثل ولایت خدا و رسول صلّی الله علیه وآله است و آیه نمی‌خواهد بفرماید خدا و رسول صلّی الله علیه وآله و بعض مؤمنین یار شما و شما هم یار خدا و رسول صلّی الله علیه وآله و بعض مؤمنین هستید، اگر چنین چیزی مراد بود، به عبارت دیگر می‌بایست بیان می‌شد و با این ترکیب و بیان سازگار نمی‌باشد.

ثانیاً: رکوع در کتب معروف لغوی، به معنای «خضوع و خشوع» نیامده است، بلکه «رکوع»‌ به معنای «انحناء» است؛ مثلاً گفته می‌شود «شیوخٌ رُکَّع»؛ یعنی پیرمردهای قد خمیده. بله، بعضی معنای خشوع را گفته‌اند، امّا نگفته‌اند علی وجه الحقیقة است، زیرا لغویین گاهی فقط موارد استعمال ذکر می‌کنند و در صدد این نیستند که معنای حقیقی را از مجازی جدا کنند، مگر بعض لغویین، و آنهایی که به معنای حقیقی و اصل بیشتر توجه داشته‌اند، خشوع را در اینجا ذکر نکرده‌اند. از جمله:

در کتاب العین آمده است:

«و كل شي‏ء ينكب لوجهه فتمس ركبته الأرض أولا تمس [ها] بعد أن يطأطى‏ء رأسه فهو راكِع» هر کسی که سرش پایین بیفتد، این فرد راکع است؛ یعنی بدنش انحناء پیدا کرده است.

در المحیط فی اللغة آمده است:

«كلُّ شي‏ءٍ طَأْطَأَ رأسَه فقد رَكَعَ‏ رُكُوْعاً»؛ هر کسی سرش را زیر و پایین بیندازد، رکوع کرده است.

در الصحاح آمده است:

الرُّكُوعُ: الانحناءُ، و منه رُكُوعُ الصلاةِ. و رَكَعَ الشيخُ: انحنى من الكِبَرِ.

در معجم مقاییس اللغة آمده است:

الراء و الكاف و العين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على انحناءٍ فى الإنسان و غيرِه. يقال‏ ركَعَ‏ الرّجلُ، إذا انحنى. و كلُّ منحنٍ‏ راكع‏.

قال لَبيد:

أُخبِّر أخبارَ القُرونِ التى مضَتْ‏       أدِبُّ كأنِّى كلَّما قُمتُ‏ راكعُ

و فى الحديث ذِكْر المشايخ‏ الرُّكَّع‏، يريد به الذين انحنَوْا. و الرُّكوع‏ فى الصلاة من هذا.

بعض لغویین بعض اشعار را به عنوان شاهد بر این مطلب ذکر کرده‌اند که «رکوع»‌ به معنای «انحناء» است. از جمله قول لُبَید که یکی از شعرای معلَّقات سبع است. گفته شده لبید عمر طولانی داشته است، و در صد و ده سالگی شعری را سروده که می‌تواند در ما نحن فیه شاهد باشد و آن اینکه:

أليس‏ ورائي‏ إِن تراخت منيتي               لزوم‏ العصا تُحنى عليه الأصابع

أخبر أخبار القرون التي مضت               أدبُّ كأني، كلما قمت‏، راكِع

آیا چنین نیست که اگر مرگ من به تأخیر بیفتد، لازم است عصا به دست بگیرم و انگشتان من بر آن عصا انحناء پیدا کند.

اخبار دهه‌هایی را که گذشته به تو خبر می‌دهم، بر روی زمین راه می‌روم و هرگاه می‌ایستم، گویا خمیده‌ام.

در این شعر «راکع» به معنای منحنی و خمیده آمده است؛ لبید می‌گوید قامتم خمیده شده است و هرگاه می‌ایستم، قامتم خمیده است و راست نمی‌شود.

بنابراین جواب دوم به اشکال مذکور آن است که «راکع»‌ به معنای «انحناء» بوده و حقیقت در این معناست و حمل آن بر معنای «خاشع» نیاز به قرینه دارد و در این آیة شریفه قرینه‌ای بر آن وجود ندارد، لذا حمل بر معنای حقیقی یعنی «انحناء» می‌شود. و اگر گفته شود: این لفظ مشترک بین هر دو معناست، می‌گوییم: از آنجا که در مشابه این امور، راکع به معنای انحناء است، لذا در اینجا نیز حمل بر انحناء می‌شود.

ثالثاً: عبارت ذیل آیة شریفه یعنی (وَ هُمْ رَاكِعُونَ) جملة حالیه است و قید برای (يُؤْتُونَ الزَّكَاةَ) است. پس معنای کریمه طبق این نظر چنین می‌شود: «کسانی که زکات می‌دهند در حالی که خاشع هستند» و این تعبیر اصلاً ظرافت ندارد؛ زیرا گرچه در هر عبادتی خشوع خوب است امّا اینکه در زکات بر روی خشوع تمرکز شود، امر مناسبی نیست و در جایی از قرآن نیامده است «الذین هم فی زکاتهم خاشعون» در حالی که در مورد صلات‌ چنین تعبیری وارد شده (الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاَتِهِمْ خَاشِعُونَ).

بنابراین معلوم است که اگر این قید، به خصوص زکات برگردد، با فصاحت قرآن کریم مناسبت ندارد و اگر قید برای هر دو جمله یعنی (يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكَاةَ) باشد، باز هم معنای «هم خاشعون» لطفی ندارد. بلکه آنچه مناسبت دارد و خداوند متعال در قرآن کریم بر روی آن عنایت و تمرکز کرده، خشوع در صلات است و همان‌طور که گفتیم در هیچ جای قرآن کریم خداوند متعال در مورد زکات نفرموده که باید همراه با خشوع باشد؛ چراکه طبع زکات با صلات متفاوت است، هرچند خشوع در هر عبادتی مناسب است امّا تمرکز بر روی خشوع به حسب فرهنگ قرآن در صلات است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه سی و پنجم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
فضیلت ماه رجب
پيامبر خدا (ص): بدانيد كه رجب، ماه اَصَمّ خداست و ماه بزرگى است وبراى اين، آن را «اَصَم» ناميده‌اند كه حرمت و فضيلت هيچ ماهى نزد خداوند تبارك و تعالى به اندازه آن نيست .
ثواب الأعمال، ص ۷۸، ح ۴
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved