پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 19 آذر 1397
  • 2018 Dec 10
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 814
دیروز: 1656
ماه جاری: 34976
امسال: 444982
کل: 1415963
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 1/9/1397 - 13:14
کد درس: 1150 تعداد بازدید: 58 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 98-1397

جلسه بیست و یکم؛ ‌دوشنبه 21/8/1397

آیا ملاک نفوذ تصرّفات ولیّ، مصلحت یا عدم مفسدهٔ واقعیه است یا اینکه احراز آن هم شرط است؟

بحثی در تتمة مسئلة اشتراط عدم ضرر و مفسده باقی مانده است که این بحث حتّی طبق نظر کسانی که قائل به اشتراط رعایت مصلحت شده‌اند نیز مطرح می‌شود و آن اینکه آیا ملاک در نفوذ تصرفات ولیّ، وجود مصلحت واقعیّه یا عدم مفسدة واقعیّه است و یا اینکه علاوه بر آن، احراز مصلحت یا عدم مفسده هم شرط است؛ به این معنا که اگر ولیّ معامله‌ای در مال طفل انجام دهد که به حسب شرایط زمان معامله، فی‌الواقع ضرری بوده باشد امّا ولیّ علم نداشته بلکه احراز عدم ضرر کرده باشد، آيا چنین معامله‌ای باطل است؟ و یا اینکه اگر ولیّ احراز کرد فلان معامله مشتمل بر ضرر است ولی با این حال اقدام بر آن کرد، امّا آن معامله فی‌الواقع ضرری نبود، آیا چنین معامله‌ای باطل است؟ و یا اینکه احراز مصلحت یا عدم مفسده موضوعیت دارد، به این معنا که فقط معامله‌ای باطل است که هم فی‌الواقع ضرری باشد و هم ولیّ احراز ضرر کرده باشد و الا اگر یکی از این دو امر مفقود باشد، معامله صحیح است.

نظر سید خویی قدس سره: اشتراط عدم مفسدهٔ واقعیه و احراز آن با هم

سید خویی قدس سره به حسب تقریرات خود، رسماً متعرّض این مسئله شده و فرموده است ندیدم کسی به هیچ وجه متعرّض این مسئله شده باشد، مگر به نحو اشاره.

این مسئله مهم است و اگر بگوییم معامله فقط در جایی باطل است که هم ضرر واقعی باشد و هم احراز ضرر شده باشد، خیلی فرق می‌کند با آن وقتی که بگوییم ضرر واقعی، مانع صحّت معامله است. البته سید خویی قدس سره به جای «احراز ضرر» در بعض عبارات خود تعبیر به «قصد ضرر» کرده است، امّا این تعبیر درست نیست و تعبیر صحیح همان احراز ضرر یا علم به ضرر است.

سید خویی قدس سره در اینجا قائل شده‌اند تصرّفات ولیّ، نافذ و صحیح است الا در صورتی که هم ضرر واقعی باشد و هم ولیّ عالم به وجود ضرر باشد. و در صورتی که یکی از این دو امر مفقود شود، معامله صحیح است؛ زیرا عنوان «مفسده» مانند عنوان «معصیت» است و همان‌طور که عنوان معصیت قائم به دو امر است، عنوان مفسده هم قائم به دو امر می‌باشد. توضیح بیشتر اینکه:

سید خویی قدس سره ادعا می‌کند ما نحن فیه نظیر مسئلة اتمام صلاة در سفرِ معصیت است و می‌فرمایند: همان‌طور که در بحث صلاةِ مسافر توضیح دادیم، صلاة مسافر در صورتی قصر می‌شود که سفر معصیت نباشد. و عنوان معصیت هم مقوّم به دو امر است؛ یکی اینکه آن سفر واقعاً معصیت باشد و دیگر اینکه علم به معصیت بودن آن سفر هم وجود داشته باشد. امّا اگر کسی علم نداشته باشد که سفرش معصیت است ولی فی‌الواقع آن سفر معصیت باشد و یا اینکه احراز معصیت کرد امّا فی‌الواقع معصیت نبود، نماز در این دو صورت قصر می‌شود و اگر مسافر نماز قصر خوانده باشد صحیح است. ما نحن فیه نیز چنین است؛ زیرا از صحیحة ابی حمزة الثمالی استفاده کردیم که تصرّفات ولیّ نباید همراه با فساد باشد و ملاکِ بطلان معامله، وجود فساد است و عنوان «فساد» هم مانند عنوان معصیت است؛ به این معنا که تصرفی نافذ نیست که هم فی‌الواقع برای طفل فساد داشته باشد و هم ولیّ علم به فساد و ضرر داشته باشد، امّا اگر احیاناً در جایی یکی از این دو امر منتفی شود، معامله صحیح  است، یعنی اگر ولیّ احراز عدم مفسده و ضرر کرد امّا فی الواقع ضرر و مفسده موجود بود یا اینکه ولیّ احراز ضرر و مفسده کرد امّا فی الواقع ضرر و مفسده موجود نبود، معامله صحیح است.

بنابراین تمام اتّکال سید خویی قدس سره در اثبات مدعا بر این است که «مفسده» مثل «معصیت» است و همانطور که معصیت هم باید فی‌الواقع موجود باشد و هم احراز شود تا موجب شود نماز قصر مسافر ـ حتّی مسافر شرعی ـ تمام شود، در ما نحن فیه نیز هم باید مفسده واقعیه باشد و هم احراز مفسده شده باشد تا بگوییم تصرّفات ولیّ باطل است، در غیر این صورت تصّرفات ولیّ صحیح است.

بررسی و نقد کلام سید خویی قدس سره

کلام سید خویی قدس سره ناتمام است؛ زیرا اوّلاً: دلیلِ لزوم رعایت عدم ضرر و مفسده در ولایت ولیّ، منحصر در صحیحة ابی حمزة الثمالی نیست که مشتمل بر «إِنَّ اللَّهَ‏ لا يُحِبُّ الْفَسادَ» بود، بلکه گفتیم مستند به روایات دیگری است، از جمله روایات متعدّدی که در مورد أب وارد شده و بیان می‌کند أب می‌تواند در مال طفل تصرّف کند؛ مثلاً بعض روایات می‌فرمود أب می‌تواند کنیز طفل را برای خودش تقویم کند و آن را تملّک کند «فَلْيُقَوِّمْهَا عَلَى نَفْسِهِ قِيمَةً» و این تقویم اینطور نیست که پدر هر طوری که خواست قیمت‌گذاری کند و مثلاً کنیز پانصد درهمی را به یک درهم بخرد، بلکه روشن است و از لحاظ عرفی شبهه‌ای نیست که مراد،‌ قیمة المثل آن است و حتّی در بعض روایات که شاید بگوییم اطلاقش شامل صغیر هم می‌شود، چنین داشت که «قَوِّمْهَا قِيمَةً عَادِلَةً» که در اینجا نمی‌توان گفت علاوه آنکه قیمت فی‌الواقع باید عادله باشد، احراز آن هم شرط است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیست و یکم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
از خودمان شروع كنيم
اميرمؤمنان (ع) فرمود: هركس خود را پيشواى مردم قرار دهد، پيش از آموختن ديگران، به آموزش خود بپردازد، و بايد تربيت كردنش با سيرت و رفتارش، پيش از تأديب به زبانش باشد. آن كس كه معلم و مربّى خويشتن است، سزاوارتر است به احترام، از آنكه معلم و مربّى مردم است.
نهج البلاغه، حكمت 73
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved