پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 19 آذر 1397
  • 2018 Dec 10
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 728
دیروز: 1656
ماه جاری: 34890
امسال: 444896
کل: 1415877
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 24/8/1397 - 10:17
کد درس: 1149 تعداد بازدید: 57 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 98-1397

جلسه بیستم؛ ‌یکشنبه 20/8/1397

بررسی جواب دوم شیخ قدس سره به کریمهٔ (وَ لاَ تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلاَّ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ)

شیخ قدس سره در جواب استدلال به کریمة (وَ لاَ تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلاَّ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ) برای اثبات اشتراط مصلحت، فرمودند: با ادلة خاصّه‌ای که اثبات ولایت أب و جدّ می‌کند، اطلاق و عموم آیة شریفه را تخصیص می‌زنیم. از این جواب معلوم می‌شود که نسبت بین آیة شریفه و روایات مبارکه در نظر شیخ قدس سره ، عموم و خصوص مطلق است و وقتی نسبت عموم و خصوص مطلق شد، معلوم است که خاص، مخصِّص عام می‌شود. امّا اگر کسی این نسبت را نپذیرد، دیگر جواب شیخ قدس سره کارایی ندارد و ظاهراً چنین است، یعنی نسبت بین این دو دلیل، عموم و خصوص مطلق نیست بلکه عموم من وجه است؛ زیرا مفاد روایاتی که اثبات ولایت أب و جدّ‌ می‌کند حتّی اگر بعد از جمع بین این روایات و انقلاب نسبت باشد ـ که ما در مثل چنین جایی انقلاب نسبت را قبول داریم ـ این است که: «یجوز تصرّفُ الأبِ و الجدِّ‌ مع عدمِ المفسدة» و مفاد آیة‌ شریفه این است که: «لا یجوز تصرّفُ کلِّ أحدٍ فی مال الیتیم مع عدمِ المصلحة» و فرقی نمی‌کند أب و جدّ باشد یا اینکه أمّ، أخ، عمّ و ... باشند. و این دو دلیل، دو نقطة افتراق و یک نقطة اشتراک دارند.

مادة افتراق آیة شریفه، تصرّف بیگانه یعنی غیر أب و جدّ است که مشمول آیة شریفه است امّا مشمول روایات نیست؛ زیرا موضوع روایات، تصرّف خصوص أب و جدّ است. و مادة افتراق روایات هم تصرّفات أب و جدّ در صورت وجود مصلحت است که چنین تصرّفاتی نافذ بوده و مشمول روایات هست امّا مشمول آیة شریفه نیست؛ چراکه آیة شریفه، نهی از تصرّف کلّ أحدٍ در صورت عدم وجود مصلحت می‌کند، در حالی که در فرض مذکور، مصلحت وجود دارد، پس فرض مذکور اصلاً تحت موضوع آیة شریفه قرار نمی‌گیرد.

مادة اشتراک این دو دلیل هم «تصرّف أب و جدّ بدون وجود مصلحت و مفسده» است؛ زیرا همان‌طور که بیان کردیم مفاد آية شریفه این است که «لا یجوز تصرّفُ کلِّ أحدٍ فی مال الیتیم مع عدمِ المصلحة» و «کلّ أحدٍ» هم شامل تصرّفات أب و جدّ می‌شود و هم تصرّفات سایر افراد مانند مادر، برادر، عمو، دایی و ... و علی الفرض در مادة اجتماع، مصلحتی وجود ندارد، لذا مشمول آیة شریفه بوده که بیان می‌کند چنین تصرّفی جایز نیست. از طرف دیگر اطلاق روایات نیز شامل این صورت شده و بیان می‌کند تصرّفات أب و جدّ در صورت عدم وجود ضرر و مفسده، نافذ است و علی الفرض در مادة اجتماع، ضرر و مفسده‌ای وجود ندارد.

پس دو دلیل مذکور، مادة افتراق و مادة اجتماع دارند، در نتیجه نسبت بین این دو دلیل، عموم من وجه است؛ نه عموم و خصوص مطلق، لذا نسبت به مادة اجتماع، روایات مثبِتة ولایت أب و جدّ، نمی‌تواند عموم آیة شریفه را تخصیص بزند؛ زیرا تخصیص و تقیید مربوط به جایی است که نسبت بین دو دلیل، عموم و خصوص مطلق باشد.

بنابراین جواب شیخ قدس سره در اینجا که قائل به تخصیص عموم آیة شریفه به وسیلة روایات مثبِتة ولایت أب و جدّ‌ شده‌اند، ناتمام است؛ چراکه نسبت بین این دو دلیل، عموم و خصوص من وجه است و چنین نسبتی مجرای تخصیص و تقیید نیست، بلکه یا باید ملتزم شویم اطلاق روایاتی که بیان می‌کند «ما خالف کتاب الله فهو زخرفٌ أو فلم أقله و ...» حتّی شامل صورت مخالفت به عموم و خصوص من وجه هم می‌شود، در نتیجه باید ملتزم شد روایات مثبتة ولایت أب و جدّ، کأنّ اصلاً وجود ندارند و این روایات را لاأقلّ نسبت به مادة اجتماع باید کنار بگذاریم، لذا ما می‌مانیم و اطلاق و عموم آیة شریفه که علی فرض اینکه تسلیم دلالت آن شویم، باید ملتزم شویم تصرّفات أب و جدّ فقط در صورت رعایت مصلحت صحیح و نافذ است و چون علی الفرض در ما نحن فیه مصلحت و مفسده‌ای وجود ندارد، لذا حکم به عدم نفوذ تصرّفات أب و جدّ در صورت مذکور می‌شود.

این در صورتی است که بگوییم آیة شریفه در تعارض با روایات ولو تعارض عموم من وجه، مقدّم می‌شود و روایات مخالف با کتاب ساقط می‌شوند.

امّا اگر بگوییم آیة شریفه مقدّم نمی‌شود، در این صورت ظهور آية شریفه و روایات مبارکه در مادة اجتماع با هم تعارض می‌کنند و در نتیجه هر دو ظهور از حجیّت ساقط می‌شوند و باید رجوع به مقتضای اصل کرد و همانطور که قبلاً گفتیم مقتضای اصل عملی این است که هیچ‌گونه تصرّفی از هیچ‌کسی نافذ نیست مگر به اندازة قدر متیقّنی که استثناء شده است و قدر متیقّنش هم تصرّف أب است در صورت وجود مصلحت ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه بیستم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
از خودمان شروع كنيم
اميرمؤمنان (ع) فرمود: هركس خود را پيشواى مردم قرار دهد، پيش از آموختن ديگران، به آموزش خود بپردازد، و بايد تربيت كردنش با سيرت و رفتارش، پيش از تأديب به زبانش باشد. آن كس كه معلم و مربّى خويشتن است، سزاوارتر است به احترام، از آنكه معلم و مربّى مردم است.
نهج البلاغه، حكمت 73
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved