پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 19 آذر 1397
  • 2018 Dec 10
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 815
دیروز: 1656
ماه جاری: 34977
امسال: 444983
کل: 1415964
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 23/8/1397 - 12:17
کد درس: 1148 تعداد بازدید: 60 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 98-1397
جلسه نوزدهم؛ ‌شنبه 19/8/1397

آیا رعایت مصلحت در ولایت أب و جدّ شرط است؟

بعد از اینکه اثبات کردیم أب و جدّ، ولایت بر طفل صغیر دارند و بیان کردیم به نظر ما دلیل تامّی بر اشتراط عدالت وجود ندارد، بحث مهم دیگری مطرح می‌شود که آیا تصرّفات أب و نیز جدّ، فقط در جایی نافذ و صحیح است که به مصلحت طفل باشد و یا اینکه رعایت مصلحت شرط نیست بلکه عدم مفسده و عدم ضرر کفایت می‌کند و یا اینکه هیچ چیزی شرط نیست و حتّی در صورت وجود ضرر و مفسده هم تصرّفات أب و جدّ نافذ است؟

احتمالات موجود در مسئلهٔ اشتراط مصلحت

بنابراین در این مبحث سه احتمال وجود دارد:

احتمال اوّل اینکه رعایت مصلحت، شرط است؛ به این معنا که فقط تصرّفاتی نافذ و صحیح است که به مصلحت طفل باشد. و حتّی ممکن است کسی در اینجا قائل شود هر مصلحتی کافی نیست و اگر چند مصلحت وجود داشته باشد، باید أصلح آنها را به کار ببرد.

احتمال دوم اینکه همین اندازه که آسیبی به طفل [و مال او] وارد نشود و مفسده‌ای از این تصرّفات به وجود نیاید، کافی است.

احتمال سوم اینکه مادامی که متصرِّف والد یا جدّ‌ باشد، تصرّفات آنها نافذ است حتّی اگر همراه با ضرر و مفسده‌ باشد.

بررسی احتمال سوم (صحّت تصرّفات أب حتّی در صورت وجود ضرر و مفسده)

شیخ قدس سره ابتدا می‌فرمایند: اطلاقات ولایت أب و جدّ، شاهد احتمال اخیر است و می‌تواند آن را به کرسی بنشاند؛ زیرا از روایاتی که در مسئله وجود دارد ولو با مقداری توضیحات، استفاده کردیم که تصرّفات أب در مال طفل، مانند تصرّفات در مال خودش است و همانطور که تصّرف أب در مال خودش نافذ است، تصرّفات او در مال طفل هم نافذ است. بنابراین تصرّفات أب مطلقاً نافذ است؛ خصوصاً با توجه به روایاتی که بیان می‌کرد «أَنْتَ‏ وَ مَالُكَ‏ لِأَبِيكَ» ـ که از آنها ولو با توضیحاتی که دادیم استفاده کردیم ـ تصرّفات أب مانعی ندارد، ولو اینکه موجب ضرری شده باشد؛ مثلاً چیزی را به کمتر از ثمن المثل فروخته و یا به بیشتر از ثمن المثل خریده باشد،‌ کما اینکه اگر کسی مال خودش را به کمتر از ثمن المثل بفروشد و یا چیزی را برای خودش به بیشتر از ثمن المثل بخرد، نمی‌توان گفت تصرّفاتش نافذ و جایز نیست. بله، اگر عناوین دیگری مثل اسراف و تبذیر و امثال آنها وجود داشته باشد،‌ حرف دیگری است، امّا اگر این عناوین نباشد، تصرّف مانعی ندارد.

همچنین از روایتی که می‌فرمود «لِأَنَّ‏ وَالِدَهُ‏ هُوَ الَّذِي‏ يَلِي‏ أَمْرَهُ» می‌توان استفاده کرد تصرّفات أب ولو در صورت وجود ضرر و مفسده، جایز است.

مناقشات شیخ قدس سره در احتمال سوم

امّا شیخ قدس سره به حقّ این احتمال را نمی‌پذیرند و جواب‌هایی به آن داده‌اند. یکی از جواب‌های شیخ قدس سره این وجه اعتباری است که می‌فرمایند:

اگر فرض کنیم این روایات اطلاقی دارند که حتّی شامل صورت تصرّفات مضرّه هم می‌شود، امّا این اطلاق با روایات دیگری که قبلاً خواندیم تقیید می‌شود، از جمله صحیحة ابوحمزة‌ ثمالی که در آن حضرت متعرّض روایت «أَنْتَ‏ وَ مَالُكَ‏ لِأَبِيكَ» نیز شده‌اند. حضرت در این صحیحه می‌فرمایند «مَا أُحِبُ‏ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ مَالِ ابْنِهِ إِلَّا مَا احْتَاجَ إِلَيْهِ مِمَّا لَا بُدَّ مِنْهُ إِنَّ اللَّهَ‏ لا يُحِبُّ الْفَسادَ»؛ یعنی ولو اینکه مال فرزند، مال پدر است و می‌تواند در آن تصرّف کند، امّا این جواز تصرّف به نحو مطلق نیست. به تعبیر دیگر پدر مطلقاً حقّ تصرّف ندارد بلکه باید جایی باشد که به آن مال احتیاج داشته باشد، آن هم در حدّی که لابدّ منه باشد؛ یعنی ضرورت عرفی به آن مال داشته باشد و اگر از این حد ّ تجاوز کند، فساد است و خداوند متعال فساد را دوست ندارد، و معلوم است که «عدم حبّ‌ فساد» در این کریمه و نیز در کلام حضرت که فرمودند «مَا أُحِبُ‏ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ مَالِ ابْنِهِ» به معنای حرمت است؛ زیرا کسی نمی‌تواند بگوید فساد،‌ مکروه است.

و یا اینکه در روایت عبید بن زراره داشت «مَا لَمْ‏ يَكُنْ‏ مُضَارّاً» و در روایات متعدد داشت «يُقَوِّمْهَا» که مقصود قیمة المثل است. علاوه ظاهر آن است که جعل ولایت برای کسی حتّی أب، جهت رعایت مصلحت طفل است؛ یعنی اینکه ولایت را برای أب قرار داده‌اند، نمی‌خواستند که رعایت مصلحت خودش کند، بلکه به خاطر این بوده که رعایت مصلحت طفل کند و وقتی مصلحت طفل باید رعایت شود، شکّی نیست که اضاعة مال طفل و هدر دادن آن ـ حداقل در جایی که ولیّ با توجه، این کار را می‌کند ـ خلاف حکمت و فلسفة جعل حکم است؛ مثلاً أب عمداً می‌خواهد مال طفل را مجّانی بدهد یا به کمتر از ثمن المثل بفروشد. پس جعل ولایت برای أب به خاطر این بوده که مصلحت طفل را هم نسبت به نفس و بدنش و هم نسبت به اموالش رعایت کند؛ مثلاً حضرت در مکاتبة محمد بن عیسی بن عبید فرمودند پدر می‌تواند طفل را اجاره دهد البته با این شرط که «مَا لَمْ‏ يَعْرِضْ‏ لِابْنِهِ‏ مَرَضٌ‏ أَوْ ضَعْفٌ» و معلوم است که ضعف و مرض در اینجا به عنوان مثال است و مراد این است که هیچ ضرری برای طفل نداشته باشد. نسبت به مال هم چنین است؛ یعنی ولایت أب بر تصرّف در مال طفل تا زمانی است که مفسده‌ای نداشته باشد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نوزدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
از خودمان شروع كنيم
اميرمؤمنان (ع) فرمود: هركس خود را پيشواى مردم قرار دهد، پيش از آموختن ديگران، به آموزش خود بپردازد، و بايد تربيت كردنش با سيرت و رفتارش، پيش از تأديب به زبانش باشد. آن كس كه معلم و مربّى خويشتن است، سزاوارتر است به احترام، از آنكه معلم و مربّى مردم است.
نهج البلاغه، حكمت 73
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved