پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 28 آبان 1397
  • 2018 Nov 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 435
دیروز: 2174
ماه جاری: 43471
امسال: 404492
کل: 1375473
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 10/8/1397 - 10:22
کد درس: 1143 تعداد بازدید: 43 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 98-1397

جلسة چهاردهم؛ ‌سه‌شنبه 24/7/1397

بررسی جهت اوّل: مراد از «الذین ظلموا» چه کسانی هستند؟

جهت اوّل بحث این بود که مقصود از «ظلم» چیست، آيا معنای أعمّ آن مراد است که شامل ظلم به نفس با ترک بعض واجبات یا انجام بعض محرّمات هم می‌شود و یا اینکه معنای أخصِّ عرفی آن مراد است؛ یعنی کسی که با قدرتی که دارد، به حقوق دیگران تجاوز و تعدّی می‌کند؟

احتمالات مطرح شده در مراد از «الذین ظلموا»

در اینجا در نظر بدوی چهار احتمال وجود دارد:

احتمال اوّل: برخی از جمله محقق اصفهانی و مرحوم امام خمینی قدس سرهما قائل شده‌اند که مقصود از (ظَلَمُوا)، ظالم عرفی است؛ یعنی حکّام جور، ستمگران و هر کسی که در عرف عامّ‌ به او ظالم گفته می‌شود. مرحوم امام قدس سره در کتاب البیع، شواهدی بر این مطلب ذکر کرده و می‌فرمایند:

سیاق ذیل آیة‌ شریفه که می‌فرماید (فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ وَ مَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِيَاءَ ثُمَّ لاَ تُنْصَرُونَ) شهادت می‌دهد که رکون به (الَّذِينَ ظَلَمُوا) امر عظیمی است و از جملة کبائر بوده و دارای مفسدة عظیمی است؛ چرا که بر آن وعید آتش داده شده به گونه‌ای که هیچ ولیّ و ناصری برای آنها به‌جز خداوند متعال در مقابل آن عذاب وجود ندارد، و این وعیدِ تند و محکم و چنین عاقبت و إنذاری، مناسبت با ظالم خاصّ یعنی ولات جور دارد. بنابراین مراد از «ظلموا» باید ظالمینی مانند ولات جور باشد تا راکن به آنها مستحقّ چنین عذابی باشد و الا اگر مراد کسی باشد که مثلاً به خاطر عدم ردّ سلام واجب یا حتّی اصرار بر عدم ردّ آن، فاسق و در‌ نتیجه ظالم باشد ـ چون بیان کردیم هر فاسقی، ظالم است ـ خودِ چنین ظالمی مستحقّ این عاقبت و عذاب نیست، چه رسد به کسی که به او رکون می‌کند که در واقع فرع بر اوست و گناه مرکونٌ الیه به نوعی به راکن سرایت می‌کند.

شاهد دیگر اینکه هیچ کسی از مفسّرین، احتمال معنای أعمّ‌ را نداده‌ است. شاهد دیگری که مرحوم امام قدس سره ذکر می‌کنند، بعض روایاتی است که در باب عدم جواز رجوع به ولات جور آمده است که آنها را برای کشف موارد استعمال ذکر کردیم. یک روایت هم ما اضافه کردیم که کسی پیش سلطان جائر برود و حبّ بقاء او را داشته باشد تا اینکه ظالم دست در جیبش کند و چیزی به او بدهد. این روایات شاهد آن هستند که مراد از «ظلموا»، ولات جور و ستمگران هستند و ربطی به کسی ندارد که به خاطر ترک بعض واجبات لا‌سیّما اگر ترکش صغیره باشد یا اتیان بعض محرّمات، بر او اطلاق فاسق شده باشد؛ مثلاً اگر کسی علی‌الاطلاق قائل شود پوشیدن لباس زن برای مرد یا بالعکس حرام است، در این صورت اگر مردی در خانة خودش لباس زنانه بپوشد یا زنی در خانة خودش لباس مردانه بپوشد، مرتکب صغیره شده است، امّا نمی‌توان گفت «ظلموا»‌ در آية شریفه،‌ شامل چنین ظالمی هم می‌شود.

شاهد دیگر اینکه وقتی در عرف «ظالم» گفته می‌شود، مقصود کسی نیست که ظلم به نفس یا تجاوز از حدود الهی کرده باشد، بلکه مقصود کسی است که به حدود دیگران تجاوز می‌کند.

بنابراین احتمال اوّل این شد که با توجه به سیاق آية‌ شریفه،‌ مقصود از «ظلموا» یعنی حکّام و ستمگران؛ نه کسی که به واسطة گناهی ظالم شده باشد، مگر اینکه چنین فردی مندرج تحت ظالم عرفی شود.

احتمال دیگری که در اینجا مطرح کرده‌اند آن است که مراد از «ظلموا»، خصوص مشرکین هستند. برخی ادّعا کرده‌اند هرچند «ظلموا» صلة «الذین»‌ است و شامل هر ظالمی می‌شود، امّا به قرینة سیاق معلوم می‌شود مقصود از آن خصوص مشرکین هستند، از جمله سیوطی در تفسیر الدرّ المنثور از ابن عباس نقل کرده مراد، رکون به مشرکین است «وَ لا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا قال يعنى الركون إلى الشرك»؛ زیرا مصداق «الذین»، مشرکین مکّه و صنادید و بت‌پرستان شبه جزیرة عربستان هستند که همگی مشرک بودند.

صاحب المنار و غیر او نیز این احتمال را تقویت کرده‌اند. در المنار می‌گوید: «وَإِنَّمَا الْمُرَادُ بـ (الَّذِينَ ظَلَمُوا) فِي الْآيَةِ فَرِيقُ الظَّالِمِينَ مِنْ أَعْدَاءِ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يُؤْذُونَهُمْ وَيَفْتِنُونَهُمْ عَنْ دِينِهِمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ لِيَرُدُّوهُمْ عَنْهُ». مراغی نیز به یک معنایی این قول را تقویت کرده است.

احتمال سوم، احتمالی است که در تفسیر ثعالبی آمده است که مراد از «ظلموا» مطلق کفّار هستند، أعمّ از مشرک و غیر مشرک و به معنا «اهل معاصی» هم داخل می‌شوند.

احتمال چهارم اینکه مراد، ظلم به نفس است منتها ظلم به غیر هم داخل آن می‌شود؛ چون آن هم ظلم به نفس است و کأنّ از اوّل مقصود، ظالمین به نفس هستند. ابوحیّان آندلسی در تفسیر البحر المحیط از امام صادق علیه السلام نقل کرده است که «إلى الذين ظلموا إلى أنفسكم فإنها ظالمة»؛ یعنی ای مردم به خودتان رکون نکنید؛ زیرا نفس شما ظالم است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه چهاردهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پایه و استواری دین
پيامبر خدا (ص): پايه و بنيان دين، معرفت به خدا، يقين و عقل سودمند، يعنى عقلِ بازدارنده از گناهان است.
كنز العمّال، ج3 ص381 ح7047
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved