پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 28 آبان 1397
  • 2018 Nov 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 415
دیروز: 2174
ماه جاری: 43451
امسال: 404472
کل: 1375453
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 28/7/1397 - 16:11
کد درس: 1141 تعداد بازدید: 50 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 98-1397

جلسه دوازدهم؛ یکشنبه 22/7/1397

بررسی استعمال لفظ «رکون» در روایات

برای بررسی معنای لفظ «رکون» ابتدا به قول اهل خبره یعنی لغویین رجوع کردیم، امّا چون خود اهل خبره در معنای این لفظ با هم اختلاف داشتند و قول‌شان متعارض بود، پس دیگر نمی‌تواند برای ما حجّت باشد، هرچند کسی قول لغوی را حجّت بداند؛ لذا باید در اینجا اجتهاد کنیم؛ یعنی تلاش کنیم تا بتوانیم معنای حقیقی مادة رکن را با بررسی مشتقات مختلف آن به دست آوریم و بررسی کنیم آیا در همة مشتقات به یک معنا استعمال می‌شود و یا اینکه با تفاوت مشتقات، معانی آن هم مختلف می‌شود؛ یعنی حقیقت در دو یا چند معنا می‌شود؛ چراکه ممکن است ماده‌ای به اعتبار مشتقات متفاوت، حقیقت در دو یا چند معنای متفاوت شده باشد ولو اینکه اصلش واحد باشد، کما اینکه نظیر آن در بعض لغات وجود دارد. بدین جهت در مادة «رکن» نیز حتّی اگر معنای حقیقی را بتوانیم به دست بیاوریم، مانعی ندارد بعداً بعض مشتقاتش حقیقت در معنای دیگری شده باشد و باید این احتمال را بررسی کنیم.

به هر حال باید مقداری در موارد استعمال مادة «رکن» غور کنیم تا ببینیم به چه معناست. و چون این ماده در قران کریم در ضمن بعض آیات آمده است، لذا روایاتی که مشتمل بر این ماده است چه بسا اشارة به این آیات باشد.

ـ در مرفوعة سهل بن زیاد از امام صادق قدس سره آمده است:

فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ وَ لا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ  قَالَ: هُوَ الرَّجُلُ‏ يَأْتِي‏ السُّلْطَانَ‏ فَيُحِبُّ بَقَاءَهُ إِلَى أَنْ يُدْخِلَ يَدَهُ إِلَى كِيسِهِ فَيُعْطِيَهُ.

حضرت در این روایت، آیة شریفه را بر مردی تطبیق کردند که سراغ سلطان جائر می‌رود و دوست دارد که سلطان زنده بماند تا اینکه دست در جیبش کند و چیزی به او عطا کند. و از بین معانی‌ای که در لغت برای «رکون» ذکر شده، این روایت بیشتر با معنای تمایل و میل سازگار است، حتّی اگر به حدّ اطمینان هم نرسد. بله، با تمحّل می‌شود در اینجا از معنای قوّت هم استفاده کرد، امّا دلیل و وجهی بر آن نداریم.

البته باید توجه داشت که استعمال، أعم از حقیقت است؛ یعنی اگر لفظی در معنایی استعمال شود، به این معنا نیست که حتماً حقیقت در آن معنا می‌باشد، منتها آنچه فعلاً ما می‌خواهیم از این استعمالات استفاده کنیم آن است که مادة «رکن» و مشتقات آن ظهور در چه معنایی دارند. و چون ما دنبال معنای لغوی هستیم. لذا ضعف سند در اینجا قادح نیست [چراکه حتّی اگر روایتی جعلی باشد، به حسب لغت آن زمان جعل شده است].

ـ روایت دیگری می‌فرماید:

«وَ لَا تَرْكَنُوا إِلَى‏ زَهْرَةِ الدُّنْيَا وَ مَا فِيهَا رُكُونَ مَنِ اتَّخَذَهَا دَارَ قَرَارٍ وَ مَنْزِلَ اسْتِيطَانٍ»

به خوشی‌ها و خوبی‌های دنیا و آنچه که در آن است رکون نکنید، رکون کسی که دنیا را دار قرار و منزل ماندگار اتخاذ کرده است.

در این روایت «لَا تَرْكَنُوا» هم می‌تواند به معنای اعتماد باشد و هم می‌تواند به معنای میل باشد، البته نه صرف میل بلکه به قرینة سیاق روایت و عبارت ذیل آن باید مراد میل همراه با طمأنینه باشد. پس در اینجا نمی‌شود گفت کدام معنا اظهر است، بلکه هم می‌شود به معنای اعتماد گرفت که برگشتش به این است که به عنوان متّکا و ستون و پشتوانه نگیرید و هم می‌تواند به معنای میل باشد.

ـ در روایت دیگری فضل بن شاذان از امام رضا علیه السلام نقل می‌کند که حضرت در ضمن عدّ کبائر فرمودند:

«وَ مَعُونَةُ الظَّالِمِينَ‏ وَ الرُّكُونُ‏ إِلَيْهِمْ»

در این روایت احتمال دارد که «رکون» به یکی از سه معنای «میل، میل همراه با اطمینان یا به معنای اعتماد» باشد، گرچه بعداً خواهیم گفت که معنای «اعتماد» در اینجا مقداری مرجوح است و اظهر یکی از دو معنای دیگر است.

ـ در روایت أعمش آمده است:

«وَ تَرْكُ مُعَاوَنَةِ الْمَظْلُومِينَ وَ الرُّكُونُ‏ إِلَى‏ الظَّالِمِينَ‏»

در اینجا هم احتمال هر سه معنا وجود دارد، امّا معنای میل أرجح است؛ چه اصل میل و چه میل همراه با طمأنینه ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه دوازدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پایه و استواری دین
پيامبر خدا (ص): پايه و بنيان دين، معرفت به خدا، يقين و عقل سودمند، يعنى عقلِ بازدارنده از گناهان است.
كنز العمّال، ج3 ص381 ح7047
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved