پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 28 آبان 1397
  • 2018 Nov 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 485
دیروز: 2174
ماه جاری: 43521
امسال: 404542
کل: 1375523
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 28/7/1397 - 16:07
کد درس: 1140 تعداد بازدید: 54 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 98-1397

جلسه یازدهم؛ ‌شنبه 21/7/1397

بررسی مدلول کریمهٔ (وَ لاَ تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا)

بیان کردیم استدلال جناب فخرالمحققین قدس سره به دلیل عقلی بما هو دلیلٌ عقلیٌ محض، ناتمام است و درصدد بررسی استدلال عقلی بر لزوم اشتراط عدالت در ولیّ بر پایة فهم از آیات به ویژه آیة کریمة نهی از رکون الی الظالم بودیم. گرچه قبلاً معلوم شد چنین استدلالی صحیح نیست امّا چون در استدلال فخر المحققین حداقل بنابر احتمالی اساسش آیة شریفة نهی از رکون الی الظالم است، لذا بررسی مفاد این آیة شریفه بدین جهت و جهات دیگر شایسته است. تحقیق در مفاد آیة کریمه دست کم مبتنی بر رسیدگی به سه مطلب است:

مطلب اوّل اینکه هر فاسقی، ظالم است، هرچند به معنای خاصّی.

مطلب دوم اینکه جعل ولایت برای ولیّ فاسق، رکون به او باشد.

مطلب سوم اینکه آیة شریفه شامل هر نوع ظلمی شود، حتّی ظلم به نفسی که ناشی از ترک واجب یا فعل حرام باشد.

بررسی مقدمهٔ اوّل: آیا هر فاسقی ظالم است؟

این مطلب که هر فاسقی ظالم است، از آيات متعدده‌ای استفاده می‌شود، از جمله کریمة (وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ) که بیان می‌کند هر کسی که از حدود الهی تجاوز و تعدّی کند؛ ظلم به نفس کرده است و ظلم به نفس هم از اقسام ظلم است.

همچنین کریمة (وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ) بیان می‌کند هر کسی که از حدود الهی تجاوز کند، ظالم است. البته آیة شریفة سابق بیان می‌کرد چنین فردی، ظلم به نفس کرده است، امّا این کریمه به قول مطلق می‌گوید ظالم است، لذا هم می‌تواند به اعتبار این باشد که به خودش ظلم کرده و هم می‌تواند به اعتبار این باشد که ظلم بر پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله یا به یک معنا ظلم به خداوند متعال و ظلم به احکام الهی کرده است.

امّا در این دو آیة شریفه ممکن است شبهه‌ای مطرح شود و آن اینکه: چون «حُدُودَ اللَّه» جمع مضاف است و جمع مضاف هم إفادة عموم می‌کند، لذا مقصود کسی است که همة حدود الهی را تجاوز کند.

امّا این شبهه وارد نیست؛ زیرا هم ظاهر این دو آیة شریفه فی نفسه چنین نیست و هم اینکه سیاق هر دو آیة مبارکه دربار‌ة عدم تعدّی از احکام طلاق و حدود الهی آن است و ظاهرش آن است اگر کسی نسبت به یکی از این حدود هم تجاوز کند، به همان اندازه که تجاوز کرده ظالم است.

بله. در بعض آيات شریفه ممکن است به خاطر قرائنی که وجود دارد، مقصود تعدّی نسبت به جمیع حدود الهی باشد، از جمله آیة شریفة (وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَاراً خَالِداً فِيهَا وَ لَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ) که در اینجا به قرینة خلود در نار، شاید مراد کسی است که از تمام حدود الهی تجاوز کند، نه اینکه یک گناه ـ ولو کبیره ـ انجام داده باشد. پس اینکه بعضی از طوایف مسلمین گفته‌اند حتّی یک گناه هم موجب خلود در نار است و به این آية شریفه تمسّک کرده‌اند،‌ می‌گوییم اینچنین نیست و جواب‌هایی به استدلال آنها داده شده است؛ از جمله اینکه به قرینة خلود در نار، مقصود کسی است که از تمام حدود الهی تجاوز کند؛ یعنی اصل اسلام را قبول نداشته باشد و کافر باشد.

به هر حال اگر در جایی قرینه وجود داشته باشد که مراد تجاوز از تمام حدود الهی است، می‌توان این کلام را پذیرفت، امّا در مثل (وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ) یا (وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ) نمی‌توان گفت مراد کسی است که از جمیع حدود الهی تجاوز کند.

علاوه بر آنکه عبارتی که خداوند متعال از قول حضرت آدم و حوا علی نبینا و آله و علیهما السلام نقل کرده که فرمودند: (رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَ تَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ) مؤید این معناست؛ چراکه تعبیر «ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا» به این اعتبار نبوده که همة گناهان را انجام داده بودند و نسبت به تمام حدود الهی تعدّی کرده بودند تا مثل کافر شده باشند، بلکه فقط به اعتبار ترک أولی و خوردن از شجرة ممنوعه بوده است. پس در (فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ) یا (فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ) هم می‌توان گفت همین که کسی بعضی از واجبات را انجام ندهد یا بعضی از  محرمات را اتیان کند، کافی در اطلاق «ظالم» بر اوست.

بنابراین مقدمة اوّل که هر فاسقی ظالم است، ثابت است و ندیدیم کسی در آن مناقشه داشته باشد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه یازدهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پایه و استواری دین
پيامبر خدا (ص): پايه و بنيان دين، معرفت به خدا، يقين و عقل سودمند، يعنى عقلِ بازدارنده از گناهان است.
كنز العمّال، ج3 ص381 ح7047
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved