پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 28 آبان 1397
  • 2018 Nov 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 459
دیروز: 2174
ماه جاری: 43495
امسال: 404516
کل: 1375497
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 28/7/1397 - 15:46
کد درس: 1138 تعداد بازدید: 53 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 98-1397

جلسه نهم؛ دوشنبه 16/7/1397

بررسی اشتراط عدالت در ولایت أب و جدّ

بعد از اینکه از ادلّه ثابت شد که فی‌الجمله أب و جدّ ولایت برمال طفل دارند، این بحث مطرح می‌شود که آیا هر أب و جدّی ولایت دارد ولو اینکه عادل نباشد و یا اینکه عدالت هم شرط می‌باشد.

این بحث، امر مهم و پیچیده‌ای است؛ زیرا اگر پدر یا جدِّ پدری عدالت نداشته باشند و ولد آنها دارای مالی باشد ـ مثلاً از مادر به ارث رسیده یا کسی به آنها هدیه داده باشد و ... ـ در این صورت خصوصاً طبق نظر کسانی که مبنای أصالة العدالة را صحیح نمی‌دانند، باید حاکم شرع دخالت کند و امور مالی آن بچه را متصدّی شود، چه مستقیماً و چه با واسطه؛ البته معمولاً بچه‌ها مال ندارند و به ندرت اتفاق می‌افتد که بچه‌ای مال داشته باشد، امّا در همان مواردی که بچه مال دارد، امر پیچیده و مشکل می‌شود، کما اینکه بحث بعدی نیز پیچیده است؛ یعنی بحث از اینکه مقدار حقّ تصرّف ولیّ چقدر است و آیا رعایت مصلحت شرط می‌باشد یا نه؟

مرحوم شیخ قدس سره در این مسئله در دو مرحله و بلکه سه مرحله بحث می‌کنند؛ مرحلة اوّل اینکه مقتضای اصل در مسئله اشتراط عدالت چیست؟ مرحلة دوم اینکه مقتضای اطلاقات چیست؟ مرحلة سوم اینکه آيا مانع و مقیِّدی برای خروج از مقتضای اصل یا اطلاقات وجود دارد یا خیر؟

مقتضای اصل در نظر شیخ قدس سره: برائت یا استصحابِ عدم جعل اشتراط عدالت

در ابتدا باید توجه داشت که مراد از «اصل» در اینجا، اصل عملی است، نه اصل به معنای قاعده؛ چراکه در اینجا اصل در کنار اطلاقات ذکر شده است، پس معلوم می‌شود که مراد از آن، غیر مقتضای قاعده یا همان اطلاقات است؛ امّا اینکه مقتضای قاعده در اینجا چیست، إن شاء‌ الله بعداً ذکر خواهد شد.

شیخ قدس سره می‌فرمایند:

«و المشهور عدم اعتبار العدالة؛ للأصل»؛ مشهور در نزد فقهاء، عدم اعتبار عدالت در  ثبوت ولایت برای پدر و جدّ پدری است؛ چرا‌که اصل عملی چنین چیزی را اقتضاء می‌کند.

مراد شیخ قدس سره از اصل در اینجا، اصلِ نافی یا همان عدم است و اصل مثبِت مراد نیست، و اصل نافی هم از برائت یا استصحاب عدم خارج نیست. تمسّک به برائت چنین است که شک داریم و نمی‌دانیم آیا شارع مقدّس عدالت را در ولایت شرط کرده است یا نه، می‌گوییم مقتضای «رُفِعَ ما لا یَعْلَمُونَ» و امثال آن ـ یعنی مقتضای برائت شرعیه ـ عدم اشتراط عدالت است و حتّی ممکن است کسی توهّم کند برائت عقلیه هم در اینجا جاری است.

هم‌چنین قبل از برائت، می‌توان به استصحاب تمسّک کرد و گفت: وقتی شارع مقدّس برای أب و جدّ جعل ولایت کرد شک داریم که آیا این جعل، مقیّد به عدالت بوده یا مطلق بوده است، استصحاب عدم تقیید و عدم جعل شرطیّتِ عدالت برای ولایت جاری می‌شود و از آنجا که استصحاب اصل محرِز است، مقدّم بر جریان برائت می‌شود.

برخی در اینجا اشکال کرده‌اند که اصل برائت اساساً در وضعیّات جاری نیست و فقط مربوط به تکلیفیّات است و حتّی عدّه‌ای گفته‌اند در تکلیفیّاتی که الزام دارد جاری می‌شود و چه‌بسا در مستحبّات جاری نباشد؛ چرا که مستحبّات، کُلفَت و تکلیفی برای مکلّف ایجاد نمی‌کند، لذا برائت در آن جاری نیست. ولی ما در مباحث اصول فقه به این اشکال پاسخ دادیم که اطلاقات ادلة برائت، قاصر از این نیست که به نوعی مستحبّات یا احکام وضعیّه را شامل شود.

امّا جریان استصحاب لااقل طبق مبنای کسانی که استصحاب عدم أزلی را پذیرفته‌اند ـ که ما نیز عدم أزلی را حتّی در مثل استصحاب عدم قُرشیّت مرأة پذیرفتیم ـ مشکلی ندارد و می‌توان گفت: شک داریم وقتی که ولایت برای أب و جدّ ‌جعل شد آیا همراه با شرطیّت عدالت جعل شد یا بدون آن، استصحاب عدم جعل شرطیّت عدالت جاری می‌کنیم. البته در اینجا حتماً نیاز نیست که به نحو عدم أزلی استصحاب کرد، بلکه ممکن است کسی به نحو عدم نعتی آن را تصوّر کند، ولی فعلاً ما کاری به این جهت نداریم و به نحو عدم أزلی استصحاب می‌کنیم و می‌گوییم: وقتی ولایت در عالم اعتبار جعل نشده بود، شرطیّت عدالت هم برای آن نبود، بعد از اینکه یقین پیدا کردیم اصل ولایت جعل شد، شک می‌کنیم آیا شرطیّت عدالت هم همراه آن جعل شده یا نه، استصحاب عدم جعلِ آن جاری می‌شود.

بنابراین نتیجه این می‌شود که به مقتضای برائت یا استصحاب عدم، جعل شرطیّت عدالت را الغاء می‌کنیم و در نتیجه اگر پدر یا جدّ پدری عادل نبودند، این منافاتی با ولایت آنها بر طفل ندارد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پایه و استواری دین
پيامبر خدا (ص): پايه و بنيان دين، معرفت به خدا، يقين و عقل سودمند، يعنى عقلِ بازدارنده از گناهان است.
كنز العمّال، ج3 ص381 ح7047
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved