پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 مرداد 1397
  • 2018 Aug 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1300
دیروز: 1179
ماه جاری: 43089
امسال: 253918
کل: 1224899
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 10/5/1397 - 15:03
کد درس: 1129 تعداد بازدید: 41 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 97-1396
جلسه شصت و هفتم؛ سه‌‌شنبه 17/11/1396

ادامه بررسی و نقد کلام حضرت امام قدس سره

مرحوم امام قدس سره در انتهای کلامشان فرمودند: اگر با این حیل می‌شد از ربا تخلّص پیدا کرد، چرا به جای اینکه خداوند متعال و پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله مردم را تهدید به جنگ و قتال کنند (فأذنوا بحرب من الله و رسوله)، این حیل را به مردم آموزش ندادند، [بلکه بر پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله واجب بود حفظاً لدماء المسلمین این حیل را به آن‌ها یاد بدهند.] خدمت ایشان عرض می‌کنیم:

خود شما قبول کردید در جایی که بین مثلینْ تفاضل در قیمت وجود داشته باشد، حیل تخلّص از ربا جاری است. خب آیا پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله در فرض مذکور این حیل را بیان فرمودند یا نفرمودند؟ اگر بیان نفرموده باشند آنجا هم شما باید بگویید چرا بیان نفرمودند، با اینکه در بعض جاهایی که مثلین با هم مبادله می‌شدند قطعاً بین آنها تفاضل در قیمت وجود داشته است. و اگر هم بیان فرموده باشند، واقعش آن است که این راه‌ها اطلاق دارد و در همه جاری است و اختصاص به مبادلة مثلینی که تفاضل در قیمت داشته باشند ندارد.

بنابراین این نقض مرحوم امام قدس سره که فرمودند «اگر این حیل در همه جا جاری بود، چرا پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله آنها را به مردم آموزش ندادند» وارد نیست؛ زیرا پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله این راه‌ها را بیان فرمودند و اطلاق آن شامل همه جا می‌شود. و آنهایی که در مقابل ایستادند نیز همین حرف را مسخره می‌کردند و می‌گفتند «انما البیع مثل الربا»؛ بیع مانند رباست و ما می‌خواهیم مبادلة ربوی انجام بدهیم و نمی‌خواهیم بیع انجام بدهیم، امّا کریمه می‌فرماید «أحل الله البیع و حرم الربا».

و صاحب جواهر و مرحوم امام قدس سره فرمودند، این راه تخلّص از ربا مطابق قاعده است؛ یعنی در جایی که یک طرف بیشتر باشد و طرف دیگر ضمیمه داشته باشد و یا هر دو طرف ضمیمه داشته باشند، در واقع مبادلة مجموع به مجموع است و مانعی از صحّت آن وجود ندارد مگر جهتی که مرحوم امام ذکر کرده‌اند که پاسخ خواهیم داد. البته سید یزدی قدس سره هم اشکالی در ملحقات عروه دارد که شاید اشکال ایشان را بعداً ذکر کنیم.

بنابراین نمی‌توان گفت پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله راه تخلّص از ربا را به مردم یاد ندادند؛ چراکه در خود قرآن کریم راه تخلّص از ربا بیان شده است که اگر زیادت تحت عنوان بیع باشد مانعی ندارد و اگر تحت عنوان ربا باشد مانع دارد و مفهوم بیع و ربا هم مشخص است. شما با این استدلال که ربا موجب ظلم و فساد در اموال است و قطعاً غرض شارع نفی آن است، می‌خواهید ربای قرضی و ربای معاملی در جایی که مثلین تفاضل در قیمت نداشته باشند را خارج کنید و بگویید این حیل در آنها جاری نیست، در حالی که ممکن است آن‌ها اصلاً این حرف را نمی‌فهمیدند، کما اینکه در طول تاریخ فقه، اکثر فقهاء به تصریح خود مرحوم امام، قائل بودند این حیل حتّی در جایی که مثلین تفاضل در قیمت نداشته باشند هم جاری است و فقط عدة شاذ و نادری مخالفت کرده‌اند، مثلاً محقق حلّی در الرسائل التسع می‌گوید بعضی‌ها مناقشه‌ای کرده‌اند، محقق اردبیلی هم یک نوع «إن قلت» کرده و احتیاط کرده است و لعل چند نفر دیگر هم باشند، امّا اکثریت گفته‌اند این حیل در جایی که مثلین تفاضل در قیمت نداشته باشند هم جاری است و همان‌طور که گفتیم به تصریح خود مرحوم امام و اعلامی مثل صاحب جواهر، این حیل مطابق قاعده هستند؛ چراکه اگر به طرفی که کمتر است چیزی را ضمیمه کنند و یا به هر دو طرف چیزی ضمیمه کنند، دیگر بیع مثلین نیست بلکه بیع مجموع به مجموع است که مانعی ندارد.

تنها دلیل کوبنده‌ای که اینجا باقی می‌ماند آن است که این محاذیر، اموری واقعی هستند و این‌چنین نیست که «ظلم، فساد در اموال و عدم اصطناع معروف» با تغییر عبارت از بین برود. این فتوا به تعبیر مرحوم امام قدس سره موجب تشنیع منتحلین غیر اسلام یعنی غیر مسلمان‌ها شده است؛ خصوصاً در زمان ایشان که یک مقدار جو فکری سوسیالیستی وجود داشت و به روحانیون اشکال می‌کردند که شما می‌گویید ربا حرام است امّا اگر مثلاً یک قوطی کبریت یا یک خودکار ضمیمه شود مانعی ندارد. و به حسب ظاهر و بدون اینکه تحلیل کنیم، واقعاً جای تشنیع هم بود و بعضی این را تشبیه می‌کردند به حرمت صید ماهی بر یهود در روز شنبه که آن‌ها روز شنبه شبکه‌ و تورها را می‌انداختند و روز یک‌شنبه ماهی‌ها را می‌گرفتند که خداوند متعال کار آن‌ها را مذمت کرد. همچنین مرحوم امام این حیل را تشبیه می‌کند به اینکه کسی بگوید «شرب خمر حرام است و حرمت آن به خاطر فساد و اسکارش است، امّا اگر همین خمر داخل کپسولی ریخته شود و بلعیده شود مانعی ندارد»، در حالی که صرف تغییر عنوان از نوشیدن به أکل یا بلع، موجب حلّیّت خمر نمی‌شود. و تخلّص از ربا همراه با ضمیمه نیز چنین است؛ یعنی اینکه می‌گویید ربا حرام است و موجب ظلم، فساد اموال و... است اما اگر همین ربا با تغییر عنوان محقق شود مانعی ندارد، مثل آن است که بگویید اگر خمر در کپسول ریخته و بلعیده شود، دیگر آن آثار سوء و مضراتش از بین می‌رود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه شصت و هفتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
اصلاح جامعه
امر به معروف و نهى از منكر راه و روش پيامبران و شيوه صالحان است و واجب بزرگ است كه واجبات ديگر با آن بر پا مى‌شوند، راه ها امن مى‌گردد و درآمدها حلال مى‌شود وحقوق پايمال شده، به صاحبانش برمى‌گردد، زمين آباد مى‌شود و (بدون ظلم) حق ازدشمنان گرفته مى‌شود و كارها سامان مى‌پذيرد.
كافى، ج 5، ص 56، ح 1
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved