پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 26 آذر 1397
  • 2018 Dec 17
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 114
دیروز: 2285
ماه جاری: 47921
امسال: 457927
کل: 1428908
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 7/5/1397 - 12:10
کد درس: 1126 تعداد بازدید: 338 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 95 ـ سه‌شنبه 11/3/95

بیان شهید صدر رحمه الله در جریان اصلِ عملی موافق اماره

شهید صدر رحمه الله علاوه بر اینکه حکومت اماره بر اصل را منکر شدند، فرموده‌اند بر فرض قائل شویم دلیل اماره نسبت به ادله‌ی اصول از جمله استصحاب حاکم است، این حکومت مربوط به جایی است که مفاد اصل با مفاد اماره متفاوت باشد؛ مثلاً مفاد اصل، طهارت باشد و مفاد اماره نجاست باشد، در اینجا می‌گوییم دلیل اماره حاکم بر دلیل اصل است. اما در جایی که مفاد اصل و اماره یکی باشد؛ مثلاً قاعده‌ی طهارت، طهارت را افاده کند و اماره نیز طهارت را افاده کند، در اینجا حکومتی در کار نیست؛ زیرا:

اگر در ادله‌ی حجیت اصول دقت شود، مشاهده می‌شود غایتی که قرار داده شده است علم به خلاف است، نه علم به وفاق. مثلاً روایت می‌فرماید: «کلّ شیء فیه حلال و حرام فهو لک حلال حتی تعرف الحرام منه بعینه»؛ هر چه در آن حرام و حلال است، حلال است تا اینکه حرام را بشناسی، یا قاعده‌ی طهارت بیان می‌کند: «کل شیء طاهر حتی تعرف أنه قذر»، غایت قاعده‌ی طهارت علم به قذارت است؛ یعنی علم به خلاف مفاد قاعده. غایت استصحاب نیز روشن است؛ «لا تنقض الیقین بالشک بل انقضه بیقین آخر» یعنی یقین به خلاف حالت سابقه.

بنابراین اگر اماره‌ای بر وفق حالت سابقه در استصحاب، قائم شد یا اماره‌ای بر طهارت قائم شد در آن جایی که مشکوک النجاسة بود، یا اماره‌ای بر حلیت قائم شد در جایی که شک در حلیت داریم و قاعده‌ی حلیت جاری است، در این موارد غایت قاعده محقق نمی‌شود؛ زیرا قاعده می‌گوید من هستم تا علم به خلاف پیدا شود، اما اگر علم به خلاف وجود نداشته باشد این قواعد جاری است. لهذا وجهی ندارد که بگوییم این اصول با قیام اماره‌ی موافقه جاری نیست؛ چون غایتش که علم به خلاف است محقق نشده است.

به تعبیر دیگر مثلاً در «کل شیء لک حلال حتی تعرف أنه حرام» نفرموده است «کلّ شیء لک حلال حتی تعرف أنه حرام او حلال». اگر فرموده بود «أو حلال» می‌توانستیم بگوییم اکنون که علم به حلیت پیدا شد ولو تنزیلی، دیگر قاعده جاری نیست.

اشکال: بنابراین باید قائل شوید حتی اگر علم وجدانی به وفاق هم باشد، نه اماره بر حکم موافق، آنجا نیز باز اصول ساقط نیست. باز «کل شیء لک حلال حتی تعرف أنه حرام» جاری است؛ چون علم به حلیت که علم به خلاف نیست تا غایت محقق باشد، بلکه غایت علم به حرمت است و حاصل نشده است. در نتیجه باید بگویید که اصول عملیه کلاً حتی آنجایی که علم به حکمی داریم که موافق مفاد این اصول است، جاری است.

شهید صدر رحمه الله در دفع این اشکال می‌گوید اینجا قرینه‌ی لبّیه داریم؛ زیرا با علم وجدانی، معقول نیست قاعده‌ی طهارت، قاعده‌ی حلیت یا استصحاب جعل شود و قطع داریم جعل چنین قاعده‌ای لغو محض است، لذا در مواردی که قرینه‌ی لبیه داریم که این اصول کارایی ندارد، ادله‌ی اصول شامل چنین مواردی نمی‌شود. و از اطلاق این اصول به اندازه‌ی لازم و به اندازه ضرورت رفع ید می‌شود؛ یعنی جایی که معلوم است جعل آن لغو است، و در غیر آن موارد یعنی مواردی که اماره قائم شده باشد مانعی از  جریان هر دو نیست.

شهید صدر رحمه الله در ادامه نسبت به موارد حکومت اماره بر اصل برائت، اصل استصحاب یا اصل طهارت نیز محاذیر جداگانه‌ای ذکر می کند ولی اصل محذور همان بود که بیان شد.

نقد و بررسی بیان شهید صدر رحمه الله

فرض این است که «کل شیء لک حلال» یا «لا تنقض الیقین بالشک» یا «کل شیء طاهر» اصل عملی است؛ یعنی موضوعش همراه شک است و شک در موضوع آنها مأخوذ است. به تعبیر دقیق‌تر مفاد این اصول چنین است «کل شیء مشکوک الطهارة و النجاسة» یا «کل شیء مشکوک الحلیة و الحرمة» و «کل شیء کان متیقناً سابقاً و شُکّ فی وجوده لاحقاً» هر چند ممکن است گاهی این شک اظهار شده باشد و گاهی مطوی باشد، مانند «رفع ما لا یعلمون» زیرا ما لا یعلمون یعنی شک. یا مانند «کل شیء فیه حلالٌ و حرامٌ» یعنی جایی که حلال و حرام، مخلوط شده است و نمی‌دانیم حلال کدام است یا حرام کدام است. فرض هم این است که «کل شیء لک طاهر» یعنی مشکوک الطهارة و النجاسة، پس موضوع این ها یا بالصراحه یا بالقرینه به گونه ای است که بدون شک صادق نیست. به تعبیر دیگر قاعده طهارت، قاعده  حلیت، قاعده استصحاب حکم ظاهری است، حکم ظاهری نیز مربوط به جایی است که شک وجود داشته باشد. وقتی شک باشد با فرض قبول حکومت (که شهید صدر رحمه الله فرض را بر قبول آن نهادند) می‌گوییم اصلاً موضوع قاعده طهارت با قیام اماره منتفی می‌شود؛ زیرا با قیام اماره علی الفرض شک تعبداً زائل می‌شود، پس دیگر این قاعده موضوع ندارد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و پنجم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
از خودمان شروع كنيم
اميرمؤمنان (ع) فرمود: هركس خود را پيشواى مردم قرار دهد، پيش از آموختن ديگران، به آموزش خود بپردازد، و بايد تربيت كردنش با سيرت و رفتارش، پيش از تأديب به زبانش باشد. آن كس كه معلم و مربّى خويشتن است، سزاوارتر است به احترام، از آنكه معلم و مربّى مردم است.
نهج البلاغه، حكمت 73
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved