پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 27 مهر 1397
  • 2018 Oct 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 323
دیروز: 2154
ماه جاری: 48136
امسال: 352631
کل: 1323612
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 7/5/1397 - 11:52
کد درس: 1122 تعداد بازدید: 181 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 91 ـ سه‌شنبه 4/3/95

ادامه‌ی تبیین راه‌حل دوم شهید صدر رحمه الله

شهید صدر رحمه الله در راه‌حل دوم با مقدماتی فرمودند استصحابی که در حکم جاری می‌شود مربوط به عالم مجعول است؛ یعنی عالم خارج و عالم عروض حکم بر موضوع. و از اینجا معلوم می‌شود که لسان دلیل که مربوط به عالم جعل است نمی‌تواند دخیل در تعیین موضوع استصحاب باشد، تا اگر به نحو تقیید اخذ شد کذا و اگر به نحو تعلیل اخذ شد کذا باشد. بلکه جاعل، مفاهیم را استحضار می‌کند و به نحوی که مورد نظرش است تنظیم می‌کند و ربطی به استصحاب ندارد، پس استصحاب مربوط به عالم خارج می‌شود لذا باید ببینیم موضوع در واقع چگونه محدد است؟ در چنین جایی ممکن است ملاک را دقت عقلی بگیریم و ممکن است ملاک را عرفی بگیریم. اگر ملاک را دقت عقلی بگیریم، حتی با ادنی تغییری نمی‌توانیم استصحاب حکم جاری کنیم.

شهید صدر رحمه الله مثالی ذکر می‌کند: اگر حکم مشکوک را اعتصام آب بگیریم، یعنی عدم انفعال آن، که موضوعش کریت است، و فرض کنیم ماء کرّی بوده است و جزء یسیری از آن زائل شده است، احتمال می‌دهیم ذهاب این جزء یسیر ضربه‌ای به کرّیت و در نتیجه به اعتصام نزند. اینجا محل بحث است که معروض اعتصام یعنی کریت را چگونه تشخیص بدهیم؟

اگر ملاک را عقل بدانیم متوجه می‌شویم با ذهاب جزء یسیری از ماء، موضوع اعتصام باقی نیست؛ چون عقل حتی برای آن جزء یسیر هم حسابی باز می‌کند و آن را جزئی از معروض می‌داند.

ولی اگر معروض را از دیدگاه عرفی نگاه کنیم، با زوال این جزء یسیر، موضوع از دیدگاه عرف هنوز باقی است و عرف، معروض اعتصام را نفس ماء سابق می‌داند و کریت را حیثیت تعلیلیه می‌بیند. پس استصحاب جاری می‌شود، اما با دقت عقلی نمی‌شود استحصاب جاری کرد.

در اینجا شهید صدر رحمه الله می‌فرماید حتی اگر موضوع (یعنی کرّیت به عنوان کریت نه اعتصام) را بخواهیم استصحاب کنیم، همین دو احتمال وجود دارد؛ زیرا اگر از دیدگاه عقلی نگاه کنیم، جزء یسیری که برداشته شده است دخیل در موضوعیت موضوع است و دیگر نمی‌توانیم استصحاب جاری کنیم؛ چون عقلاً وحدت قضیه‌ی متیقنه و مشکوکه نیست. ولی اگر ملاک را نگاه عرف بدانیم، عرف می‌گوید که موضوع خود آب است و کرّیت حیثیت تعلیلیه است یا چیزی مثل آن و با ذهاب جزء یسیر، استصحاب کریت جاریست.

شهید صدر رحمه الله در ادامه به طرح یک شبهه می‌پردازد که در تطبیقات، مسامحات عرفیه نباید دخالت داده شود و عرف در اقتناع مفاهیم، مرجع است ولی در تطبیق مفاهیم، مرجع عقل است، در حالی که به نظر می‌رسد حتی در تطبیق عنوان کریت، تسامح عرفی دخالت داده شده است. ایشان به حسب آنچه که در تقریرات ایشان است پنج تخلص ذکر می‌کند که بعضی از آنها همان‌هایی بود که در کلمات آقا ضیاء رحمه الله ذکر شده بود و به هرحال برگشت آن به این است که ما در مقام تطبیق تسامح نمی‌کنیم، بلکه بازهم برگشتش به عالم مفهوم است. در هر حال متعرض آن مباحث نمی‌شویم.

نقد و بررسی راه حل دوم شهید صدر

به نظر فرمایش دوم ایشان هم مشکلات متعددی دارد که برخی از آنها را بیان می‌کنیم:

1. اینکه ایشان عالم جعل را کلاً از عالم مجعول جدا کرد، صحیح نیست.

این‌گونه فرمودند که عالم جعل عالمی است که مولا در تنظیم مفاهیم، گاهی آنها را تقییدی می‌گیرد و گاهی تعلیلی می‌گیرد، و ربطی به عالم مجعول که مربوط به واقعیات است ندارد. در عالم واقعیات است که حکم واقعاً مترتب می‌شود و باید موضوع محدد شود. صدور این کلام از سید محقق بزرگوار عالی‌مقدار که حق بسیاری بر حوزه‌های شیعه و بر عالم تشیع دارد، جای بسی تعجب است!! عبارت ایشان چنین است:

«و الصحيح: ان أخذ الحيثية في الحكم و كذلك كيفية أخذها انما يكون بيد الشارع في عالم الجعل إذ في عالم الجعل يستحضر المولى مفاهيم معينة كمفهوم الماء و التغير و النجاسة فبإمكانه ان يجعل التغير قيدا للماء و بإمكانه ان يجعله شرطا في ثبوت النجاسة تبعا لكيفية تنظيمه لهذه المفاهيم في عالم الجعل غير ان استصحاب الحكم في الشبهات الحكمية لا يجري بلحاظ عالم الجعل بل بلحاظ عالم المجعول‏ ...»

آیا شارع یا هر حاکم دیگری مفاهیم را بی‌جهت و گسسته از تأثیرش در عالم مجعول می‌چیند؟ در حقیقت حاکم که عالم جعل را انشاء می‌کند، می‌خواهد بگوید عالم مجعول من هم این‌چنین است. چرا مثلاً در عالم مجعول ماء را موضوع نجاست می‌دانیم؟ چون در عالم جعل مولا گفته است: «الماء یتنجس». لذا در عالم جعل اگر تغیر را اخذ کرده باشد چرا به نحوی که ماء موضوع است آن را موضوع ندانیم؟ عالم مجعول انعکاس خارجی عالم جعل است. اگر در عالم جعل چیزی حیثیت تقییدیه بود یعنی در عالم مجعول هم باید تقییدیه باشد، چون عالم مجعول یعنی عالم مجعولات شرعیه، نه عالم تکوین یا اعتبارات عقلاء، این‌ها مراد نیست. پس اگر چیزی در عالم جعل، حیثیت تقییدیه بود باید در عالم مجعول هم تقییدی باشد و اگر چیزی در عالم جعل، حیثیت تعلیلیه بود در عالم مجعول هم باید حیثیت تعلیلیه باشد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و یکم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
محبت امام حسین (ع)
امام صادق (ع): خداوند، هرگاه خير بنده‌اى را اراده كند، محبّت حسين عليه السّلام و عشق زيارتش را در دل او مى‌افكند؛ و خداوند، بدى هر كس را بخواهد، دشمنى با حسين عليه السّلام و زيارتش را در دل او مى‌افكند.
وسائل الشیعه، ج 10، ص 388
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved