پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 30 مرداد 1397
  • 2018 Aug 21
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1354
دیروز: 1179
ماه جاری: 43143
امسال: 253972
کل: 1224953
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 2/5/1397 - 17:38
کد درس: 1117 تعداد بازدید: 50 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته

دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 86 ـ یکشنبه 26/2/95

گاهی منشأ شک در استصحاب حکم کلی، نوعی ابهام در فهم کلام شارع است. به تعبیری گاهی منشأ شک نه امور خارجیه است و نه احتمال نسخ، هیچ‌یک از این‌ها نیست؛ یعنی از حیث امر خارجی شکی وجود ندارد، از حیث احتمال نسخ هم شکی وجود ندارد. همچنین از این حیث که این استصحاب، معارض با استصحاب دیگری باشد مورد نظر نیست؛ زیرا این مسأله را در اوائل بحث استصحاب کلی که آیا استصحاب مجعول، معارض به استصحاب عدم جعل است یا خیر، بررسی نمودیم. بلکه در ما نحن فیه فقط از این حیث که کلام شارع (حداقل از نظر ما) نوعی ابهام دارد، بحث می‌شود.

مثلاً وارد شده است «الماء المتغیر ینجس» آبی که طعماً، لوناً یا ریحاً تغیر به نجاست پیدا کند، نجس می‌شود و فرض می‌کنیم که این آب متغیر، کرّ است. سپس این آب کرّ متغیر به نجاست، تغیّر خود را از دست می‌دهد، در نتیجه در بقاء نجاست این آب شک می‌کنیم؛ زیرا احتمال می‌دهیم شارع این تغیر را دخیل در موضوع نجاست می‌داند و حکم را دائر مدار این تغیر می‌داند، هرچند احتمال هم می‌دهیم که چنین نباشد و تغیر فقط علت حدوث و عروض نجاست بر ماء است و بقاء نجاست ربطی به بقاء تغیر ندارد. از آنجا که این مطلب را از کلام شارع نمی‌توانیم بفهمیم، دچار شک می‌شویم.

بنابراین در اینجا شکی در امر خارجی وجود ندارد؛ زیرا امور خارجیه برای ما روشن است. آبی بوده است که علی الفرض کرّ بوده است، تغیری قطعاً حاصل شده و قطعاً هم زائل شده است، پس حالت شکی نسبت به امور خارجیه وجود ندارد. احتمال نسخ هم داده نمی‌شود، از حیث معارضه‌ی استصحاب هم بحثی وجود ندارد، در این شرایط آیا می‌توانیم حکم کلی را استصحاب کنیم و نتیجه بگیریم که «الماء المتغیر بالنجاسه اذا زال تغیره فهو باق علی نجاسته» یا نمی‌توانیم؟

در پاسخ باید گفت اگر تغیری که زائل شده است مقوم نباشد، به این معنا که با زوالش ابقاء حکم، ابقاء در موضوع دیگر نباشد مانعی از استصحاب نیست. فرضاً اگر این عبارت را به عرف عرضه کنیم و ملاک را در تشخیص وحدت قضیه‌ی متیقنه و مشکوکه، عرف بدانیم و عرف بگوید آنچه که موضوع نجاست است نفس ماء است، «الماء ینجس و یطهر» در این صورت قید تغیر، قیدی نیست که دخیل در موضوع باشد. لامحاله از این حیث می‌توانیم بگوییم استصحاب جاری است؛ زیرا عرف می‌گوید بقاء نجاست در همان موضوع، یعنی آب است و وحدت قضیه‌ی متیقنه (یعنی الماء نجس) و قضیه‌ی مشکوکه (یعنی همان آب هنوز هم نجس است) محفوظ است.

ولی اگر عرف تغیر را در نجاست دخیل دانست به نحوی که اگر زائل شد و خواستیم حکم را ابقاء کنیم در حقیقت حکم را در موضوع دیگر ابقاء کرده‌ایم و قضیه‌ی جدید با قضیه‌ی سابق وحدت ندارد، در این صورت استصحاب جاری نیست.

بررسی سه ملاک در بقاء موضوع یا وحدت قضیه‌ی متیقنه و مشکوکه

اصل مطلب فوق فی‌الجمله واضح است إلا اینکه جهت روشن شدن دقیق بحث، اعلام بحث مهمی را مطرح کرده‌اند که ملاک باقی بودن موضوع و باقی نبودن موضوع چیست؟ در بقاء موضوع یا وحدت قضیه‌ی متیقنه و مشکوکه سه احتمال می‌تواند وجود داشته باشد و ما در اینجا سه احتمال را به روشی که محقق عراقی رحمه الله توضیح داده است ابتدا بیان می‌کنیم:

1. ملاک عقل باشد؛ یعنی اگر عقلاً موضوع باقی بود استصحاب جاری است ولی اگر عقلاً باقی نبود استصحاب جاری نیست.

این احتمال بالاتفاق مردود شده است؛ زیرا لازمه‌اش آن است که در احکام کلاً استصحاب جاری نشود؛ زیرا مادامی که موضوع حکم تغییر اندکی نکند کسی شک نمی‌کند و اگر ملاک، عقل باشد وقتی تغییر حاصل شد معنایش این است که حکم قطعاً نیست و اگر تغییری رخ ندهد دیگر شک در بقاء نخواهیم داشت. پس جایی برای استصحاب نمی‌ماند و استصحاب تنها در بعضی موضوعات می‌تواند جاری باشد، مثلاً زید موجود بود، شک می‌کنیم هنوز هم باقی است یا خیر، می‌گوییم باقی است و در سایر موارد تا در موضوعات تغییری ایجاد نشود شک در بقائش نمی‌شود.

چنین عدم تغییری و ملاک بودن عقل، هیچ دلیلی ندارد؛ زیرا استصحاب القاء به عرف شده است و در بعض مواردِ تطبیق آن هم فی‌الجمله تغییراتی در موضوع اتفاق افتاده و با وجود این تغییرات، استصحاب را جاری کرده‌اند. بنابراین معلوم می‌شود که ملاک بقاء موضوع نمی‌تواند عقل باشد.

2. احتمال دیگر آن است که موضوع استصحاب به حسب فهم عرف از دلیل باشد. یعنی از باب اینکه عرف مرجع در تشخیص محاورات است و کلمات شارع هم از طریق همین محاورات عرفیه القاء شده است، پس در اینجا نیز مرجع عرف است ولو به ضمیمه‌ی قرائن حافه به کلام. بنابراین طبق این احتمال، مرجع در بقاء موضوع از حیث فهم دلیل حکم، توسط عرف است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هشتاد و ششم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
اصلاح جامعه
امر به معروف و نهى از منكر راه و روش پيامبران و شيوه صالحان است و واجب بزرگ است كه واجبات ديگر با آن بر پا مى‌شوند، راه ها امن مى‌گردد و درآمدها حلال مى‌شود وحقوق پايمال شده، به صاحبانش برمى‌گردد، زمين آباد مى‌شود و (بدون ظلم) حق ازدشمنان گرفته مى‌شود و كارها سامان مى‌پذيرد.
كافى، ج 5، ص 56، ح 1
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved