پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 22 آذر 1397
  • 2018 Dec 13
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 106
دیروز: 1613
ماه جاری: 40228
امسال: 450234
کل: 1421215
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 2/5/1397 - 17:31
کد درس: 1116 تعداد بازدید: 277 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 85 ـ شنبه 25/2/95

راه‌حل سید خویی رحمه الله در دفع اشکال جریان استصحاب در متعلقات احکام

حاصل بیان ایشان در مصباح الاصول چنین است:

اشکال در استصحاب متعلقات احکام مانند شرط و نیز تقید به آن، ناشی از کلام معروفی است که مستصحب باید موضوع حکم شرعی باشد یا نفس حکم شرعی باشد و به تعبیر دیگر مستصحب یا باید بنفسه مجعول شرعی باشد یا موضوعِ مجعول شرعی باشد. در این صورت این اشکال مطرح می‌شود که در شرطی مانند ستر، از آنجا که مجعول شرعی نیست و موضوع مجعول شرعی هم نیست، استصحاب جاری نیست.

 سید خویی رحمه الله در پاسخ بیان می‌کند این کلام که مستصحب باید مجعول شرعی یا موضوع مجعول شرعی باشد، درست نیست. این کلام نه در آیه‌ای وارد شده است نه در روایتی آمده است. (ما نیز اضافه می‌کنیم که این کلام مقتضای یک اعتبار عقلی نیز نیست) بلکه مستصحب باید چیزی باشد که قابلیت تعبد داشته باشد و ید شارع بما هو شارع بتواند در آن تصرف کند.

سپس ایشان می‌فرماید ظاهر است که شرط، قابل تعبد است و شارع می‌تواند تعبداً حکم به وجود شرط کند. معنای تعبد به وجود شرط نیز آن است که شارع حکم به تحقق امتثال در مقام احتمال با فرض جریان استصحاب کند.

ایشان می‌فرماید گرچه احراز امتثال، یک امر عقلی است و از باب دفع ضرر محتمل است، زیرا وقتی فرد احتمال می‌دهد حکم امتثال نشده باشد احتمال عقوبت بر ترک امتثال می‌دهد و قاعده‌ی عقلی دفع ضرر محتمل (اگر عقوبت باشد) اقتضا می‌کند که فرد احراز امتثال کند تا گرفتار محذور ضرر محتمل نباشد. با این حال حکم عقلی لزوم احراز امتثال منوط به این است که شارع تصرفی نکرده باشد، ولی اگر شارع در جایی حکم به تحقق امتثال کند (ولو آنکه امتثال واقعی فقط محتمل است و مکلف تنها احتمال اتیان می‌دهد) عقل دیگر حکم به لزوم احراز امتثال وجداناً نمی‌کند؛ زیرا با حکم شارع به تحقق امتثال، عقل احتمال ضرر نمی‌بیند.

نظیر قاعده‌ی تجاوز و فراغ که اگر کسی بعد از گذشت از محل یا بعد از فراغ از نماز شک کرد آیا نمازش را درست انجام داده یا خیر؟ حکم می‌شود که درست انجام داده است و دیگر احتمال ضرر وجود ندارد و در این موارد احراز امتثال وجداناً لازم نیست. ما نحن فیه نیز این‌چنین است که با استصحاب شرط، احراز شرط می‌شود و در مقام امتثال می‌توان به آن و چه بسا باید به آن اکتفا شود.

فرق استصحاب با قاعده‌ی فراغ و تجاوز این است که استصحاب کاربرد بیشتری دارد؛ هم در مقام ثبوت تکلیف و مقام نفی تکلیف کارایی دارد و هم در مقام احراز امتثال به کار می‌آید، به خلاف قاعده‌ی تجاوز و فراغ و نظیر آنها که فقط مربوط به مقام امتثال است و مربوط به ثبوت یا نفی تکلیف نیست.

نقد و بررسی کلام سید خویی رحمه الله

علی‌رغم اینکه بعضی تلامیذ محقق خویی رحمه الله از کلام ایشان متابعت کرده‌اند ولی به نظر می‌رسد که کلام سید خویی رحمه الله در دفع همه‌ی اشکالات تام نیست.

باید با سید خویی رحمه الله در دو فرض بحث شود؛

در یک فرض متعلق تکلیف علاوه بر تقید به شروط، شامل خود شروط هم می‌شود؛ یعنی همان‌طور که تقید به ستر در نماز مأخوذ است، خود ستر نیز تحت تکلیف رفته است، یا همان‌گونه که تقید به استقبال مأخوذ است خود استقبال نیز به نحو مناسب خودش تحت تکلیف رفته است. اگر این فرض را مدّ نظر قرار دهیم کلام سید خویی رحمه الله خوب است و مشکل را حل می‌کند؛ زیرا مثلاً ستر تحت تکلیف است، قابل تعبد نیز می‌باشد، لذا در مقام شک شارع می‌تواند حکم کند که وجود دارد. لامحاله وقتی که ستر را استصحاب کردیم اگر هم حتی بگوییم تقید صلات به ستر شرط است، آن را نیز می‌توانیم احراز کنیم، الا اینکه تقید صلات به ستر ظاهری حاصل می‌شود ولی مانعی ندارد؛ زیرا معنای تقید صلات به ستر با توجه به ادله یعنی آن ستری که شارع آن را ستر می‌شناسد، اعم از ستر تکوینی و ستر تعبّدی ظاهری و در اینجا با استصحاب، هم اصل ستر درست می‌شود و هم تقید صلات به ستر، لکن ستر ظاهری، و فرض این است که بیش از این هم نیازی نیست.

اما در صورتی که تکلیف فقط روی تقید رفته باشد و شرط که لازم الاتیان است، تنها یک مقدمه است برای آنکه شرط واقعی که تقید است حاصل شود، مانند لباس پوشیدن که برای این است که تقید حاصل شود ولی خود لباس متعلق تکلیف نیست، در این فرض باز دو صورت وجود دارد:

گاهی آن شرط یک امر اعتباری است و ذاتش مجعول شرعی است مانند طهارت، آنجا نیز مانعی ندارد و می‌توانیم استصحاب شرط را جاری کنیم و حتی تقید صلات به آن شرط را احراز کنیم، نهایتاً تقید صلات به شرطی که اعم از واقعی و ظاهری است حاصل می‌شود و مشکلی ندارد و فرمایش سید خویی رحمه الله درست است ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هشتاد و پنجم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
از خودمان شروع كنيم
اميرمؤمنان (ع) فرمود: هركس خود را پيشواى مردم قرار دهد، پيش از آموختن ديگران، به آموزش خود بپردازد، و بايد تربيت كردنش با سيرت و رفتارش، پيش از تأديب به زبانش باشد. آن كس كه معلم و مربّى خويشتن است، سزاوارتر است به احترام، از آنكه معلم و مربّى مردم است.
نهج البلاغه، حكمت 73
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved