پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 27 مهر 1397
  • 2018 Oct 19
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 261
دیروز: 2154
ماه جاری: 48074
امسال: 352569
کل: 1323550
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 30/4/1397 - 16:18
کد درس: 1110 تعداد بازدید: 193 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 79 ـ یکشنبه 12/2/95

آیا قاعده‌ی یقین پذیرفتنی است؟

از آنچه گذشت می‌توان گفت اشکالات أعلام بر استفاده‌ی دو قاعده از عبارات دفع شده است، ولی آیا واقعاً قاعده‌ی یقین پذیرفتنی است؟

گرچه از لحاظ فنی پذیرش قاعده‌ی یقین ممکن است، اما یک سلسله مبعِّداتی وجود دارد که التزام به قاعده را مشکل می‌کند. برخی از این مبعدات از این قرارند:

یک: از آنجا که در بسیاری از موارد، گرفتار محذور تناقض درونی عبارت می‌شویم؛ مثلاً شخصی شک می‌کند که خمس مالش را پرداخته است یا خیر، چون زمانی یقین کرده بود که پرداخت کرده است به مقتضای قاعده‌ی یقین باید بگوید پرداخت کرده است و به مقتضای استصحاب می‌گوید پرداخت نکرده است. یا دست شخصی نجس بود و مکلف یقین کرد که آن را تطهیر کرده است و دوباره به نحو شک ساری احتمال داد که اشتباه کرده است، مقتضای استصحاب، عدم تطهیر است و مقتضای قاعده‌ی یقین تطهیر است و نظیر این موارد. گرچه این‌ها یک محذور ثبوتی نیست ـ چنانکه در تقریر بعضی بود ـ ولی یک محذور اثباتی درست می‌کند، در نتیجه عرف نمی‌تواند بپذیرد که شارع قاعده‌ای را جعل کرده است که در بسیاری از موارد، دچار تهافت درونی است و آن هم مواردی که می‌تواند مورد ابتلای کثیری از افراد باشد.

دو: لازمه‌ی ثبوت قاعده‌ی یقین آن است که اگر فردی به امری یقین کرد ولو زمان زیادی نگذشته باشد و شک کرد، دیگر نباید اعتنا کند و این معنا استثنا ندارد، در حالی که اگر چنین چیزی بود در میان متشرعه و فقها و در روایات بیشتر مشتهر شده بود و تطبیقش هم زیاد می‌بود، در حالی که غیر از موارد خاصی که به اسم تجاوز و فراغ و حیلوله و امثال این‌ها است که آن‌هم با قاعده‌ی یقین تفاوت دارد (چون در آن موارد لازم نیست که یقین به صحت داشته باشد، بلکه شک هم کافی است) اسمی از قاعده‌ی یقین و تطبیقش بر مواردی که محضاً قاعده‌ی یقین باشد فعلاً سراغ ندارم.

سه: هرچند آنچه بیان خواهد شد یک تلقی عرفی استحسانی است اما می‌تواند به نوعی زمینه‌ی استظهار لفظی را فراهم آورد. حکم به بقاء در استصحاب هرچند از طریق یقین به متیقن آمده است و ما یقین را حتی در استصحاب به نوعی که منافات با مرآتیتش نداشته باشد اصیل دانستیم، اما حکمت حکم به بقاء به حسب تلقی عرف، ثبوت متیقن در سابق صرف نظر از یقین متیقِّن است، تا آنجا که برخی گفته‌اند چون اصل در ثبوت اشیاء، دوام است استصحاب حجت است. هرچند این سخن را قبول نکردیم اما بعد از اینکه شارع استصحاب را حجت می‌کند، می‌توانیم بگوییم حداقل به عنوان یک حکمت در نظر شارع این است که: ما ثبت یدوم و عمدتاً عنایت در استصحاب بر روی ثبوت متیقن است و یقین هم، ولو مورد نظر است اما باز جهت طریقیت دارد. به خلاف قاعده‌ی یقین که عمدتاً عنایت بر نفسانیات فرد است و کاری به ثبوت واقعی ندارد.

در قاعده‌ی یقین چنین تلقی می‌شود که ای انسانی که درصدد بودی واقع را درک کنی، اصل آن است که وقتی به مطلبی یقین کردی، یقین تو مطابق واقع بوده و بی‌جهت یقین نمی‌کنی، لذا عنایت بر روی الغاء خطا در انسان است، نظیر قاعده‌ی تجاوز که بیان می‌کند «لأنّهُ أَذْكَرُ مِنْهُ حِينَ يَشُكُّ»؛ آن وقتی که مشغول عمل بوده نسبت به وقت شک اذکر بوده است. قاعده‌ی یقین هم می‌خواهد بیان کند آن وقتی که تو یقین پیدا کردی ابعد از خطا بودی. پس مناطی که عرف از استصحاب تلقی می‌کند تفاوت دارد گرچه به صرف این، چون مناط ظنی است نمی‌شود حکم کرد. إلا اینکه چه بسا موجب شود که عرف از یک عبارت نتواند هر دو قاعده را استفاده کند و از آنجا که استفاده‌ی استصحاب قطعی است، استفاده‌ی قاعده‌ی یقین مشکوک می‌شود و به عبارتی چیزی نظیر متیقن در مقام تخاطب است.

توضیح مطلب

با توجه به اینکه حداقل در بعض روایات استصحاب که مهم‌ترین روایات باب بود، مفروض این بود که متیقن سابق وجود دارد و روایت افاده می‌کند که در هنگام شک در استمرار آن، رفع ید از آن متیقن نکنید، این معنا موجب می‌شود که اطلاق یقین نسبت به غیر از مثل این موارد برای متصدّی استنباط مزاول روایات مشکوک شود و تنها این موارد جزء قدر متیقن‌های در مقام تخاطب باشد که مانع انعقاد اطلاق می‌شود.

البته مانند مرحوم آخوند نپذیرفتیم که همه جا قدر متیقن در مقام تخاطب مانع اطلاق است، بلکه فی‌الجمله و منوط به موارد پذیرفتیم و بعید نیست که ما نحن فیه هم از این موارد باشد. از این جهت باید گفت علی‌رغم دفع اشکالات قوم، با وجوه ثلاثه‌ای که بیان شد، نمی‌توانیم قاعده‌ی یقین را به عنوان یک قاعده‌ی شرعی که مستفاد از روایات استصحاب است به اعتبار اینکه این روایات در معنای اعمی به کار رفته باشد تلقی کنیم، فتأمّل ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و نهم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
محبت امام حسین (ع)
امام صادق (ع): خداوند، هرگاه خير بنده‌اى را اراده كند، محبّت حسين عليه السّلام و عشق زيارتش را در دل او مى‌افكند؛ و خداوند، بدى هر كس را بخواهد، دشمنى با حسين عليه السّلام و زيارتش را در دل او مى‌افكند.
وسائل الشیعه، ج 10، ص 388
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved