پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 26 آذر 1397
  • 2018 Dec 17
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 142
دیروز: 2285
ماه جاری: 47949
امسال: 457955
کل: 1428936
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 30/4/1397 - 16:12
کد درس: 1109 تعداد بازدید: 319 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات درس خارج اصول
حضرت آیت الله سیّد محمّدرضا مدرّسی طباطبایی یزدی دامت برکاته
دوره‌ی دوم ـ سال دوازدهم ـ سال تحصیلی 95ـ94
جلسه 78 ـ شنبه 11/2/95

بیان شد اشکال ثبوتی دیگری که بر استفاده‌ی هر دو قاعده از ادله وارد شده است، این است که استفاده‌ی هر دو قاعده از عبارت، منجر به محذوری می‌شود که می‌توانیم از آن به «لغویت جعل این دو قاعده» یا «تعارض درونی این قاعده‌ی جامع» تعبیر کنیم. این دو قاعده دائم با یکدیگر درگیر هستند و هیچ فایده‌ای ندارند.

شیخ رحمه الله و برخی دیگر با تمسک به این تهافت درونی گفته‌اند این عبارات هر دو قاعده را نمی‌توانند افاده کنند و چون قطعاً این ادله استصحاب را افاده می‌کنند زیرا امام علیه السلام آن را بر استصحاب تطبیق کردند، «لِأَنَّكَ كُنْتَ عَلَى يَقِينٍ مِنْ طَهَارَتِكَ ثُمَّ شَكَكْت‏» و یا سؤال «فَإِنْ حُرِّكَ إِلَى جَنْبِهِ شَيْ‏ءٌ وَ لَمْ يَعْلَمْ بِه‏» یا «فَإِنَّكَ أَعَرْتَهُ إِيَّاهُ وَ هُوَ طَاهِر» و ... تطبیق بر استصحاب است، پس استصحاب مستفاد از این عبارت شریف است ولی قاعده‌ی یقین به دلیل محذور مذکور استفاده نمی‌شود.

نقد و بررسی محذور تهافت درونی در استفاده‌ی دو قاعده

اگر در همه‌ی موارد، تهافت درونی مذکور وجود داشت و از جعل قاعده‌ای که به نحو کلی، استصحاب و قاعده‌ی یقین را پوشش دهد هیچ ثمره‌ای عائد نمی‌شد و هیچ کجا مصداق نداشت یا اگر مصداقی داشت کالعدم بود و عرفاً لغو بود، جعل چنین قاعده‌ای نیز لغو بود و اشکال وارد بود. ولی اگر جعل این قاعده در  بسیاری از موارد کاربرد داشته باشد زیرا ممکن است یکی از دو قاعده یعنی یا استصحاب یا قاعده‌ی یقین مصداق پیدا کند و دیگری مصداق پیدا نکند، در آنجا که قاعده مصداق دارد بدان عمل می‌کنیم و در مواردی که مبتلا به تهافت درونی می‌شود از آن رفع ید می‌کنیم. در این صورت جعل یک قاعده‌ی کلی لغو نخواهد بود و در واقع نیز چنین است؛ زیرا در بسیاری از موارد فقط استصحاب جاری است و جای قاعده‌ی یقین نیست، زیرا شخصی مثلاً به وضو یقین پیدا می‌کند، بعد شک در زوالش پیدا می‌کند و اصلاً شکّ ساری برای او حاصل نمی‌شود، در اینجا چه تهافتی موجود است؟! زیرا شکّ ساری، موضوع پیدا نکرده است. یا مانند همان مواردی که زراره سؤال کرد که وضو گرفته است و «حُرِّكَ إِلَى جَنْبِهِ شَيْ‏ءٌ وَ لَمْ يَعْلَمْ بِه‏» حضرت فرمودند «چون یقین سابق داری و شک سرایت نکرده است، تا یقین دیگری خلافش حاصل نشده  به همان یقین عمل کن» که در این قاعده‌ی کلی که امام فرمودند، برای شک ساری و قاعده‌ی یقین موضوع حاصل نمی‌شود.

از طرف دیگر هم ممکن است که در مواردی، موضوع استصحاب حاصل نشود ولی موضوع قاعده‌ی یقین حاصل شود، مانند اینکه کسی حالت سابقه را نمی‌داند و نه می‌تواند استصحاب وجود کند و نه می‌تواند استصحاب عدم کند، ولی لحظه‌ای علم به وجود شیئی پیدا می‌کند و نمی‌داند بقاء شیء سابق است یا الآن حادث شده است؛ چون حالت سابقه را نمی‌داند، سپس شک می‌کند که آیا این یقین که حاصل شد مطابق واقع بود یا مطابق نبود. قاعده‌ی یقین می‌گوید این یقین مطابق واقع بود و استصحاب هم در این حالت موضوع ندارد. یا طبق مبنای مرحوم آخوند در بعضی موارد که توارد حالتین است اصلاً مقتضی برای استصحاب نیست، نه اینکه به تعارض ساقط شود. در این‌گونه موارد نیز فقط قاعده‌ی یقین می‌تواند کارایی داشته باشد و استصحاب کارایی ندارد.

آری، اگر همان‌گونه که ما پذیرفتیم، قائل شویم که در آن موارد نیز استصحاب جاری است و به تعارض ساقط می‌شود، دیگر جای قاعده‌ی یقین هم نیست؛ چون هر سه با یکدیگر درگیر می‌شوند؛ زیرا شارع فقط یک قاعده با استعمال لفظ در جامع به ما ارائه کرده و وقتی مقتضاهایشان با یکدیگر درگیر هستند، هر سه ساقط می‌شوند. به هر حال با توجه به مواردی که ذکر کردیم و کم هم نیست، هیچ مانعی ندارد که قاعده‌ای کلی جعل شود تا هر دو امر را افاده کند.

از ما ذکرنا معلوم می‌شود جوابی که سید خویی رحمه الله در مصباح الاصول داده‌اند ناتمام است. ایشان فرموده‌اند درست است که این دو قاعده می‌توانند بدون تهافت درونی فی‌الجمله کاربرد داشته باشند اما چون موارد نادر است نمی‌توان برایش ضرب قاعده کرد، در حالی که معلوم شد اصلاً ندرتی ندارد و به اندازه‌ای که بتوان ضرب قاعده کرد مصادیق دارد، لاسیّما بنابر بعض مبانی که خیلی روشن است و بنابراین به همین مقدار بیان نمی‌توان اکتفا کرد و باید مقداری بیان را تقویت نمود ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هفتاد و هشتم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
از خودمان شروع كنيم
اميرمؤمنان (ع) فرمود: هركس خود را پيشواى مردم قرار دهد، پيش از آموختن ديگران، به آموزش خود بپردازد، و بايد تربيت كردنش با سيرت و رفتارش، پيش از تأديب به زبانش باشد. آن كس كه معلم و مربّى خويشتن است، سزاوارتر است به احترام، از آنكه معلم و مربّى مردم است.
نهج البلاغه، حكمت 73
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved