پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 24 آبان 1397
  • 2018 Nov 15
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 623
دیروز: 1467
ماه جاری: 36996
امسال: 398017
کل: 1368998
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 9/4/1397 - 15:02
کد درس: 1101 تعداد بازدید: 271 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 95-1394
جلسه‌ی نود و چهارم؛ ‌‌یک‌شنبه 9/3/1395

وجه سوم بر بطلان بیع فضولی مع سبق منع مالک

سومین استدلالی که برای اثبات بطلان بیع فضولی در صورت سبق منع مالک اقامه شده، استدلالی است که حضرت امام قدس سره در کتاب البیع مطرح کرده‌اند و آن این‌که:

ردّ عقد بعد از تحقق عقد، هادم عقد است و آن را کلاً بی اثر می‌کند به گونه‌ای که حتّی اجازه‌ی بعدی هم تاثیری ندارد، پس وقتی ردّ لاحق هادم عقد باشد، نهی سابق به طریق اولی هادم عقد است. وجه اولویت هم در این است که دفع، أهون از رفع است. دفع یعنی جلوگیری از تحقق شیئی و رفع یعنی از بین بردن شیئی بعد از تحقق آن، و معلوم است که دفع و جلوگیری از تحقق، أهون از رفع و ازاله‌ی موجود است. بنابراین وقتی بالاجماع ردّی که رفع است، اساس عقد را از بین می‌برد، به طریق اولی نهی سابق که دفع است، اساس عقد را از بین می‌برد به نحوی که دیگر قابلیت لحوق اجازه را ندارد.

مناقشه در وجه سوم

عرض می‌کنیم ملاحظاتی در وجه سوم وجود دارد، از جمله:

اولاً: ما اصل کبری را قبول نداریم که دفع در همه جا آسان‌تر از رفع باشد. بله در بسیاری از موارد این‌چنین است از جمله در فسادهای اجتماعی، ملکات خبیثه‌ی نفسانی و ... اما همه موارد چنین نیست. فرضاً می‌دانیم یک کسی درصدد است که با تهمت، آبروی مؤمنی را ببرد؛ مثلاً با این ادعا که قرائت سوره‌ی حمد را بلد نیست، در این‌جا برای حفظ آبروی مؤمن دو راه وجود دارد؛ یکی این‌که با زور دهان طرف را ببندیم و مانع از تکلم او شویم و راه دوم این‌که به مجرد تهمت زدن، فرد متهم سوره حمد را به خوبی قرائت کند که نه تنها دفع تهمت از خودش می‌کند، بلکه دروغ‌گویی و اتهام زنی طرف مقابل را هم اثبات می‌کند. در مثل این مورد شکی نیست که رفع، آسان‌تر از دفع آن است.

ثانیاً: این‌که دفع أهون از رفع است پس حتماً نهی هم که دفع است اولی از ردّ است، این مطلب را با چه اولویتی می‌خواهید اثبات کنید؟ آیا با اولویت عقلیه یا با اولویت عرفیه‌ای که در مثل مفهوم موافقه است؟

اگر مرادتان اولویت عرفیه یا به اصطلاح فحوای دلیل باشد، این در ما نحن فیه جایی ندارد؛ زیرا مدرک این‌که ردّ بعد از عقد مبطل عقد است، اجماع است، در حالی که مفهوم موافقه و فحوی الخطاب در اجماع وجود ندارد؛ زیرا موضوع چنین مفهومی، خطاب است و اجماع که خطاب لفظی ندارد تا مفهومی که از دلالت‌های لفظیه است داشته باشد.

و اگر مقصودتان اولویت عقلیه قطعیه و یا ظنیه است، عرض می‌کنیم اولویت قطعیه‌ی عقلیه وجود ندارد و اولویت ظنیه هم در غیر فحوی الخطاب حجت نیست.

ثالثاً: اصلاً قیاس منع سابق به ردّ لاحق، مع الفارق است؛ زیرا در ردّ لاحق، إنشاء محقق شده و امری اتفاق افتاده است و علی الفرض اجماع دلالت دارد که ردّ لاحق، مفنی إنشاء موجود است، امّا در نهی یا منع سابق، علی الفرض هنوز عقدی رخ نداده و این‌که این نهی بتواند اصلاً مانعیت داشته باشد، اوّل کلام است. شما فرض گرفتید که نهی سابق مانعیت دارد لذا اگر رد لاحق هادم عقد باشد، نهی سابق باید به طریق اولی هادم عقد باشد، در حالی که اساساً بحث بر سر این است که نهی سابق مانعیت دارد یا نه. به تعبیر دیگر مبطلیت ردّ نسبت به عقد سابق، ملازمه‌ای با مانعیت نهی سابق ندارد و ما باید اصل مانعیت نهی سابق را به گونه‌ای احراز کنیم و بعد بگوییم وقتی ردّ لاحق مبطل عقد است، نهی سابق هم مبطل عقد می‌باشد.

و اگر کسی چنین بگوید که نهی سابق در حقیقت همان ردّ است و ماهیتاً واحد می‌باشند، یعنی ردّ دو حصه دارد؛ یکی سابق بر عقد است و یکی لاحق بر عقد است، عرض می‌کنیم: فرضاً اجماع وجود داشته باشد که ردّی که متصف است بکونه بعد العقد، مبطل عقد است امّا به چه دلیل این حکم را سرایت بدهیم به حصه‌ای که قبل از عقد است؟ بلکه اجماع دلیل لبّی است و باید قدر متیقن آن را اخذ کرد. بنابراین این استدلال هم ناتمام است.

استفاده از وجه سوم در تأیید صحت بیع فضولی

مرحوم امام قدس سره می‌فرمایند: با استفاده از همین وجه سوم، استدلالی به نفع صحت بیع فضولی در مسأله‌ی ثانیه اقامه شده است. به این بیان که از صحیحه‌ی محمد بن قیس که مولای اول خدمت حضرت اقامه دعوا کرد و عرض کرد «باع ولیدتی بغیر إذنی»، استظهار می‌شود که مولای اول ابتدا عقد را ردّ کرده بود و سپس آن را اجازه کرد است، لذا استفاده می‌شود اجازه‌ی بعد از ردّ، موثر در صحت بیع فضولی است، پس به طریق اولی اجازه‌ی بعد از نهی باید مؤثر در صحت بیع فضولی باشد ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و چهارم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پایه و استواری دین
پيامبر خدا (ص): پايه و بنيان دين، معرفت به خدا، يقين و عقل سودمند، يعنى عقلِ بازدارنده از گناهان است.
كنز العمّال، ج3 ص381 ح7047
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved