پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 27 شهريور 1397
  • 2018 Sep 18
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 1417
دیروز: 1204
ماه جاری: 42118
امسال: 297810
کل: 1268791
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 9/4/1397 - 14:52
کد درس: 1099 تعداد بازدید: 152 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 95-1394
جلسه‌ی نود و دوم؛ ‌‌‌سه‌شنبه 4/3/1395

نقد و بررسی جواب‌های مرحوم شیخ قدس سره

عرض می‌کنیم جواب اوّل و دوم شیخ قدس سره تمام است و به نظر ما هم واقعاً در این موارد تصرف صادق نیست، لاسیما اگر مدرک حرمت تصرف را حکم عقل بدانیم؛ زیرا با عقل خود درک می‌کنیم انشاء عقدی که هیچ اثری بر آن مترتب نیست، حرام یا قبیح نیست. هم‌چنین اگر مدرک ما «لا یجوز لأحد أن یتصرف فی مال غیره إلا بإذنه» باشد، باز هم این عقد حرام یا قبیح نمی‌باشد، هرچند شبهه‌ای در این‌جا وجود دارد خصوصاً طبق فرضی که مرحوم شیخ فرمودند که عرفاً اثر مترتب باشد.

امّا این‌که مرحوم شیخ قدس سره انشاء عقد را به استضائه‌ی به نور غیر یا اصطلاء به نار غیر تشبیه کردند، این تشبیه درست نیست؛ زیرا در استضائه‌ی به نور غیر، فرض این است کسی که دارد از نور دیگری استفاده می‌کند وارد ملک او نشده است بلکه یا در ملک خودش است، یا در ملک عام و یا در مکان مباح. اگر در ملک خودش باشد، آن فردی که چراغ را روشن کرده، او نتوانسته نور چراغ خود را کنترل کند و نور چراغ او داخل در ملک غیر شده است. البته این نفوذ نور، فی‌الجمله تصرف در ملک دیگری نیست، کما این‌که نمی‌توان گفت آن کسی که از نور دیگری استفاده می‌کند تصرف در ملک او کرده و مرتکب حرام شده است، بلکه صاحب نور کأنّ حرمت نور خود را الغاء کرده است.

و اگر فرد در زمین مباح باشد، علی الفرض رسیدن نور کسی به زمین مباح، مملِّک زمین نیست و آن زمین بر مباح بودنش باقی است، لذا فرد وارد زمین مباح شده و صاحب چراغ، نور را بیشتر از محدوده‌ی خود ارسال کرده است، و در چنین جایی نیز در واقع فرد از حرمت ملک خود صرف نظر کرده است، البته اگر ملک صادق باشد. [هم‌چنین است اگر فرد در ملک عام باشد]. همین مطالب در مورد اصطلاء به نار غیر هم مطرح می‌شود.

امّا قضیه‌ی بیع فرق دارد با استضائه‌ی به نور غیر یا اصطلاء به نار غیر؛ زیرا صاحب مال، حرمت مالش را ولو ضمناً الغاء نکرده است به نحوی که هر کسی بتواند از آن استفاده کند و یا بر آن عقد بخواند، لذا تشبیه به استضائه و اصطلاء به نار غیر صحیح نیست.

بنابراین جواب صحیح همان است که در این موارد حقیقتاً تصرّف به نحوی که قبیح باشد صادق نیست؛ نه عرفاً و نه عقلاً. و حتی بعید نیست در صورتی که تصرّف غاصبانه به قصد ترتیب اثر بر إنشاء عقد باشد، باز هم تصرف صادق نباشد؛ یعنی هرچند قصدِ عاقدِ غاصب، قصد بدی بوده است، ولی بر صرف إنشاء عقد، تصرّف صادق نیست، لذا مصداق «لا یجوز لاحد أن یتصرف فی مال أخیه إلا بإذنه» قرار نمی‌گیرد.

امّا جواب چهارم مرحوم شیخ که فرمودند نهی در معاملات موجب فساد نیست، عرض می‌کنیم: باید ببینیم آیا مدرک ما قبح عقلی و حرمت ملازم آن است و یا حرمت شرعی. اگر مدرک قبح عقلی باشد، باید توجه کرد که عقل چه مقدار دلالت دارد، آیا عقل فقط قبح تکلیفی را می‌فهمد یا علاوه بر آن قبح وضعی به معنای بطلان و عدم ترتیب اثر بر بیع را هم درک می‌کند؟ و علی الفرض چون عقل فقط قبح تکلیفی را می‌فهمد، دیگر حکمی به بطلان وضعی عقد ندارد. بله، اگر کسی ادعا کند که عقل حکم به بطلان هم می‌کند به این معنا که حتی اجازه‌ی لاحقه هم مفید نیست، در این صورت تمسک به دلیل عقل برای اثبات بطلان بیع فضولی تمام است، إلا این‌که چنین ادعایی، مبنایی ندارد.

امّا اگر حرمت را از دلیل شرعی مانند «لا یجوز لأحد أن یتصرف فی مال غیره إلا بإذنه» یا «لا یحل مال إمرء مسلم إلا بطیبة نفسه» بفهمیم، در این صورت همان‌طور که مرحوم شیخ فرمودند، این نهی دالّ بر فساد نیست و ما قبلاً در بحث نهی از معاملات و عبادات بیان کردیم که نهی در معاملات، ملازمه‌ای با فساد ندارد؛ زیرا شارع می‌تواند بگوید چنین معامله‌ای نکن، ولی اگر انجام دادی اثر بر آن مترتب می‌شود. نظیر آیه‌ی شریفه‌ی (لاَ تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَ إِنْ تَسْأَلُوا عَنْهَا حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ) که می‌فرماید سؤال از چیزهایی که آشکار شدن آن‌ها موجب ناراحتی شماست نکنید، امّا اگر سؤال کردید جواب روشن می‌شود.

بنابراین نهی در معاملات به تعبیر قوم اگر به سبب و حتی به مسبب تعلّق گرفته باشد، موجب فساد نیست. بله، قبلاً دو صورت را استثناء کردیم که نهی، موجب فساد است، امّا ما نحن فیه از آن دو صورت نیست ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نود و دوّم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
احیای محرم در سیره امام موسی بن جعفر (ع)
امام رضا (ع): وقتى ماه محرّم مى‌رسيد، پدرم خندان ديده نمى‌شد و پريشان حالى بر او سايه مى‌انداخت، تا اين كه ده روز از آن مى‌گذشت. وقتى روز دهم فرا مى‌رسيد، آن روز، روز مصيبت و اندوه و گريه‌اش بود و مى‌فرمود: «امروز، همان روزى است كه حسين عليه السلام كشته شده است».
الأمالی للصدوق، ص191، ح199
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved