پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 27 آبان 1397
  • 2018 Nov 18
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 2040
دیروز: 2486
ماه جاری: 42902
امسال: 403923
کل: 1374904
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 3/4/1397 - 14:46
کد درس: 1097 تعداد بازدید: 327 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 95-1394
جلسه‌ی نودم؛ ‌شنبه 1/3/1395

مناقشه‌ی محقق نائینی در جواب دوم مرحوم شیخ قدس سرهما

جواب دوم مرحوم شیخ قدس سره این بود که فرمودند فرضاً بپذیریم نبوی مستفیض و امثال آن، دالّ بر عدم جواز بیع فضولی از جانب مالک است، اما چون دلالت این روایات به عموم است، لذا مانعی ندارد این عموم را به روایات مجوزه که أخص از آن است تخصیص بزنیم. مرحوم نائینی قدس سره در این جواب شیخ مناقشه کرده و می‌فرماید: در صورتی می‌توان ملتزم به تخصیص شد که نسبت بین این دو دسته روایات، عموم و خصوص مطلق باشد، در حالی که نسبت بین این روایات تباین است نه عموم و خصوص مطلق، لذا روایات مجوزه نمی‌تواند مخصص عموم روایات مانعه باشد.

توضیح مطلب این‌که: روایات مانعه مانند «لا یجوز بیع ما لیس یَملک» و «لا بیع إلا فی ما یَملک» اصلاً شامل بیع عاقد لنفسه و بیع للمالک بدون اجازه‌ی مالک نمی‌شود، بلکه فقط شامل بیع از قبل مالک با اجازه‌‌ی لاحقه می‌شود. و در حقیقت روایات مانعه بیان می‌کند کسی که می‌خواهد عقدی را إنشاء کند، حق ندارد ملک دیگری را بفروشد حتی با اجازه‌ی لاحق مالک، و اصلاً نظر ندارد به این‌که کسی ملک دیگری را از قبل خودش یا از قبل مالک بدون اجازه‌ بفروشد. اما روایت شامل این دو صورت نمی‌شود؛ زیرا اصلاً کسی توهم صحت چنین معامله‌ای را نمی‌کند و بطلان چنین معامله‌ای امری بدیهی و واضح است و معلوم است که پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله یا امام علیه السلام نمی‌خواستند بطلان یک امر واضح البطلان را بیان کنند.

از طرف دیگر روایاتی که بیان می‌کند بیع فضولی صحیح است، همین صورت را بیان می‌کند؛ یعنی دال بر جواز بیع از قبل مالک به شرط لحوق اجازه است. بنابراین دقیقاً این دو دسته روایات مقابل هم هستند؛ یک دسته می‌گوید بیع از قبل مالک با اجازه‌ی لاحقه صحیح نیست و دسته‌ی دیگر می‌گوید صیحح است، لذا نسبت بین این روایات تباین است و نمی‌توان قائل به تخصیص روایات مانعه با روایات مجوزه شد.

نقد و بررسی اشکال محقق نائینی قدس سره

عرض می‌کنیم این کلام محقق نائینی قدس سره بی‌لطفی است و شمول روایات مانعه نسبت به بیع ملک غیر لنفسه یا للمالک بدون اجازه‌ی مالک، امر لغوی نیست، و چنین بیعی رایج در بین دزدها، خائنین در امانت و امثال آن‌ها می‌باشد؛ زیرا یکی از [عمده] طرق استفاده از متاع دزدی یا امانت، فروش آن است؛ حال چه لنفسه و چه للمالک. و مال خری و مال فروشی، یک امر رایج و اصطلاح رایجی است و در روایات هم متعدد داریم که مثلاً می‌فرماید: «لَا يَصْلُحُ‏ شِرَاءُ السَّرِقَةِ وَ الْخِيَانَةِ إِذَا عُرِفَتْ؛ خرید سرقت و خیانت هرگاه شناخته شود جایز نیست» وقتی حضرت می‌فرمایند «شراء» جایز نیست، یعنی بایعی و بیعی وجود دارد. پس این کلام واضح البطلان است.

بنابراین این‌که محقق نائینی فرمودند «لا یجوز بیع ما لیس یَملک» و نظائر آن اختصاص دارد به بیع مالک همراه با اجازه، عرض می‌کنیم چنین نیست بلکه این، فرد خفی روایت است و فرد جلّی آن این است که عاقد بیع را انجام دهد لنفسه یا للمالک هر دو بدون اجازه‌ی مالک؛ یعنی روایات مانعه چهار صورت را شامل می‌شود؛ بیع عاقد لنفسه او للمالک، مع اجازة المالک او عدمه. در نتیجه روایات مانعه اعم شده و می‌توان با روایات مجوزه حداقل یک فرد را تخصیصاً خارج کرد و آن جایی است که عاقد بیع را للمالک با لحوق اجازه‌ی او انجام دهد، امّا حکم صورتی که لنفسه با لحوق اجازه‌ی مالک انجام می‌دهد، إن شاء الله در مسأله‌ی ثالثه خواهد آمد.

علاوه آن‌که فرضاً بپذیریم روایات مانعه شامل صورت عدم اجازه‌‌ی مالک نشود، اما حداقل این است که شامل صورت بیع عاقد لنفسه با اجازه‌ی مالک و نیز بیع عاقد للمالک با اجازه‌ی مالک می‌شود، و طبق تقریر محقق نائینی روایات مجوزه یک صورت را خارج می‌‌کند و آن صورتی است که عاقد باع للمالک مع لحوق اجازه‌ی مالک، بنابرین باز هم روایات مانعه عام است و روایات مجوزه أخص از آن است و می‌توان ملتزم به تخصیص شد. تخصیص اکثر هم لازم نمی‌آید؛ زیرا بیع از قبل نفس فراوان اتفاق می‌افتد، لذا مانعی از التزام به تخصیص «لا تبع ما لیس عندک» و امثال آن با روایات مجوز نیست.

محقق ایروانی قدس سره هم در این‌جا مطلبی را علی الفرض فرموده‌اند که دیگر نیاز به مطرح کردن نیست ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه نودم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
پایه و استواری دین
پيامبر خدا (ص): پايه و بنيان دين، معرفت به خدا، يقين و عقل سودمند، يعنى عقلِ بازدارنده از گناهان است.
كنز العمّال، ج3 ص381 ح7047
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved