پايگاه اطّلاع رساني مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين | qommpth.ir
     
 
فارسي | العربيه | اردو 
 
   
  •  
  • 31 شهريور 1397
  • 2018 Sep 22
 
 
   ویژه ها




 
   اوقات شرعي
 
   آمار پایگاه
امروز: 761
دیروز: 1306
ماه جاری: 47682
امسال: 303374
کل: 1274355
 
**به پایگاه اطّلاع رسانی مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين (پایگاه انعکاس و انتشار کامل اخبار و آثار حضرت آيت الله سيّد محمّد رضا مدرّسي طباطبايي يزدي دامت برکاته) خوش آمدید.**    بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ     
تاریخ انتشار: 3/4/1397 - 11:52
کد درس: 1095 تعداد بازدید: 200 تعداد نظرات کاربران: 0  

تقریرات دروس خارج فقه
حضرت آیت الله سیّد محمّد رضا مدرّسی طباطبایی یزدی (دامت برکاته)
سال تحصیلی 95-1394
جلسه‌ی هشتاد و هشتم؛ دوشنبه 27/2/1395

ادله‌ی مخالفین صحت بیع فضولی

مرحوم شیخ قدس سره می‌فرماید: احتجاج شده بر بطلان بیع فضولی حتی بعد از الحاق اجازه‌ی مالک، به ادله‌ی اربعه؛ یعنی کتاب، سنّت، عقل و اجماع.

1. استدلال به کتاب

اولین استدلالی که مرحوم شیخ قدس سره بر عدم صحت بیع فضولی ذکر می‌کند، استدلال به کریمه‌ی ( لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ مِنکُم) است.

در وجه استدلال به کریمه گفته‌اند که این آیه‌ی شریفه از دو جهت دلالت بر بطلان بیع فضولی دارد؛ یکی از ناحیه‌ی مفهوم حصرِ مستفاد از استثناء و دیگری از حیث سیاق تحدید و مفهوم وصف.

امّا از حیث مفهوم استثناء گفته‌اند: تقریباً همه پذیرفته‌اند «إلا» دارای مفهوم است، در نتیجه کریمه بیان می‌کند تنها چیزی که از «لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ» استثناء شده، «تِجارَةً عَنْ تَراضٍ» است و غیر آن هر چه باشد، تحت حکم مستثنی‌منه یعنی «لا تَأْكُلُوا» باقی می‌ماند. مقصود از تراضی هم تراضی مالکین است، بنابراین چون بیع فضولی «تجارةً عن تراض» نیست، لذا تحت حکم مستثنی‌منه باقی است و حکم به بطلان آن می‌شود.

و امّا استدلال به کریمه از حیث مفهوم وصف این‌چنین است که وصف هرچند علی الاطلاق مفهوم ندارد، امّا اگر وصفی در مقام تحدید حکم باشد دارای مفهوم است. و در این کریمه چون «عن تراضٍ منکم» وصف برای تجارت است و در مقام تحدید و مشخص کردن حکم جواز أکل می‌باشد، لذا مفهوم داشته و بیان می‌کند جواز أکل منحصر به تجارتی است که همراه با تراضی باشد، امّا اگر در جایی تجارت صادق باشد ولی قید «عن تراضٍ» وجود نداشته نباشد، دیگر جواز أکل هم وجود ندارد. و در ما نحن فیه هرچند بر بیع فضولی تجارت صادق باشد، اما «تجارةً عن تراضٍ» نیست حتی اگر بعداً اجازه به آن ملحق شود.

مناقشه‌ی‌ مرحوم شیخ قدس سره در استدلال به کریمه‌ی «تجارةً عن تراض»

 مرحوم شیخ قدس سره در هر دو وجه تمسک به این کریمه مناقشه کرده و می‌فرماید:

امّا وجه اوّل یعنی تمسک به کریمه از ناحیه‌ی مفهوم حصر مستفاد از استثناء، قابل مناقشه است؛ زیرا [ظاهر لفظ و صریح محکی از جماعتی از مفسرین این است که] استثناء‌ در کریمه، استثناء منقطع است و استثناء منقطع مفهوم ندارد. امّا این‌که استثناء منقطع است به این خاطر ‌که «تجارةً عن تراض» فردی از افراد مستثنی منه یعنی «أکل مال به باطل» نیست.

توضیح مطلب این‌که: علامت استثناء منقطع این است که اگر أدات استثناء نباشد، مستثنی فردی از افراد مستثنی منه نباشد. در این کریمه نیز اگر «إلا» حذف شود، مستثنی یعنی «تجارةً عن تراض» فردی از افراد «أکل مال به باطل» نیست بلکه تخصصاً از آن خارج می‌باشد، نظیر مثال مشهور برای استثناء منقطع «ما جائنی القوم إلا حماراً» که اگر «إلا» حذف شود، مستثنی یعنی «حمار» داخل در قوم نیست. بنابراین در این کریمه، استثناء منقطع است.

مرحوم شیخ قدس سره بیانی ندارند که چرا استثناء منقطع، دارای مفهوم نمی‌باشد، ولی ظاهراً در این‌جا تبعیت از مفسرین ـ اعم از خاصه و عامه ـ کرده‌اند که بعض آنان در توضیح کریمه گفته‌اند: در این‌جا «إلا» به معنای «بل» است و کأنّ خداوند متعال چنین می‌فرماید «لا تاکلوا اموالکم بینکم بالباطل بل بتجارة عن تراض منکم» و «بل» چون فقط یک فرد را ذکر می‌کند، منافات ندارد که حلیت، افراد دیگری غیر از «تجارةً عن تراضٍ» هم داشته باشد.

بله، اگر استثناء متّصل باشد کریمه مفید حصر است، کما این‌که عده‌ای استثناء را متصل گرفته و در توجیه آن گفته‌اند: در کریمه‌ی مذکور چیزی در تقدیر است و معنای کریمه مثلاً چنین است: «لا تأکلوا اموالکم بینکم بسبب من الأسباب فإنه باطل إلا أن يكون ذلك السبب تجارة عن تراض» ...
 

براي دريافت متن کامل جلسه هشتاد و ششم  اينـجا را کليک کنيد.

Share
   لطفا دیدگاه خود را بنویسید!
*نام:
ایمیل:
*نظر:
 
   نظرات کاربران
رنگ زمینه:
         
سایز قلم: سرعت:
جهت حرکت: تنظیم حرکت:    
   حدیث هفته
محبت امام حسین (ع)
امام صادق (ع): خداوند، هرگاه خير بنده‌اى را اراده كند، محبّت حسين عليه السّلام و عشق زيارتش را در دل او مى‌افكند؛ و خداوند، بدى هر كس را بخواهد، دشمنى با حسين عليه السّلام و زيارتش را در دل او مى‌افكند.
وسائل الشیعه، ج 10، ص 388
 
ورود کاربران

 

نام کاربري:
رمز عبور:
مرا به خاطر بسپار!

موجودی سبد:
 
   نظر سنجی
دیدگاه شما درباره کیفیّت تدوین و تنظیم تقریرات دروس خارج حضرت آیت الله مدرّسی یزدی دامت برکاته

عالی
خوب
متوسّط

 
   پیوندها
پایگاه‌های خبری 
وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها 
علمی، پژوهشی 
فرهنگی و اطّلاع رسانی 
برخی سایت‌های مذهبی 
روزنامه‌ها 
حوزوی 
مراکز تحقیقاتی 
مراکز و مؤسّسات 
فروشگاه‌های اینترنتی کتاب 
بازرگاني، بانک و بيمه 
موتورهای جستجوگر 
نشریّات و مجلّات 
وبلاگ‌ها 
شبکه‌های اشتراک لینک 
 
   سایر پیوندها










 
 
 
 
 
 
کليّه حقوق مادّي و معنوي اين پايگاه متعلّق به مؤسّسه علمي، پژوهشي، فرهنگي پرتو ثقلين بوده و در جهت ترويج معارف اسلامي هيچ گونه محدوديّتي
نسبت به برداشت مطالب با ذکر منبع وجود ندارد. با معرّفي اين پايگاه به ديگران در اجر معنوي آن سهيم شويد.
® Copyright © 1397 Qommpth.ir All Rights Reserved